Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences

fa اثربخشی بسته روان‌آموزشی کاهش گرایش به مصرف مواد بر تکانشگری و عدم تحمل بلاتکلیفی در دانش‌آموزان دختر دارای گرایش به مصرف مواد: یک مطالعه نیمه‌تجربی Effectiveness of a Psychoeducational Program for Reducing Substance Use Tendency on Impulsivity and Intolerance of Uncertainty in Female Students with Substance Use Tendencies: A Quasi-Experimental Study روانپزشكي Psychiatry پژوهشي Research زمینه و هدف: در نوجوانان گرایش به مصرف مواد با رفتارهای پرخطر همراه است. هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی بسته روان‌آموزشی کاهش گرایش به مصرف مواد بر تکانشگری و عدم تحمل بلاتکلیفی در دانش‌آموزان دختر دارای گرایش به مصرف مواد است. مواد و روش‌ها: این مطالعه نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون همراه با گروه کنترل و پیگیری سه‌ماهه انجام شد. جامعه آماری دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر اردبیل در سال 1403 بود که ۳۰ نفر به روش هدف‌مند انتخاب و به‌طور تصادفی در گروه مداخله یا کنترل (هر کدام ۱۵ نفر) قرار گرفتند. گروه مداخله ۱۲ جلسه بسته روان‌آموزشی دریافت کرد، در حالی‌که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارها شامل پرسش‌نامه گرایش به اعتیاد (Addiction Tendency Questionnaire; ATQ)، مقیاس تکانشگری (Barratt Impulsiveness Scale; BIS-11) و مقیاس تحمل نکردن بلاتکلیفی (Intolerance of Uncertainty Scale; IUS) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس دوطرفه با اندازه‌گیری‌های مکرر تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد اثر زمان (68/63=(2,56)F، 001/0>P، 695/0=η²) و تعامل زمان×گروه (52/12=(2,56)F، 001/0>P، 309/0=η²) بر تکانشگری معنادار بود؛ به‌گونه‌ای که تکانشگری در پس‌آزمون کاهش یافت، اما در پیگیری پایدار نماند. هم‌چنین، اثر زمان (53/17=(2,56)F، 001/0>P، 385/0=η²) و تعامل زمان×گروه (74/10=(2,56)F، 001/0>P، 277/0=η²) بر عدم تحمل بلاتکلیفی معنادار بود که بیانگر کاهش معنادار آن در پس‌آزمون و تداوم اثر در پیگیری بود. نتیجه‌گیری: بسته روان‌آموزشی در کاهش تکانشگری و عدم تحمل بلاتکلیفی مؤثر است و می‌تواند به پیشگیری از گرایش به مصرف مواد کمک کند. برگزاری جلسات تقویتی برای تداوم اثرات توصیه می‌شود. واژه‌های کلیدی: بسته روان‌آموزشی، گرایش به مصرف مواد، تکانشگری، عدم تحمل بلاتکلیفی، دانش‌آموزان دختر   <a name="_Hlk114425361">Background and Objectives:</a> Adolescents' tendency toward substance use is associated with risky behaviors. The present study aimed to investigate the effectiveness of a psychoeducational program for reducing substance use tendencies on impulsivity and intolerance of uncertainty in female students with substance use tendencies. Materials and Methods: This quasi-experimental study employed a pretest–posttest design with a control group and a three‑month follow‑up. The statistical population consisted of female senior high school students in Ardabil in 2024. Thirty participants were selected using purposive sampling and randomly assigned to the intervention group (n=15) or the control group (n=15). The intervention group received a 12‑session psychoeducational package, while the control group received no intervention. The research instruments included the Addiction Tendency Questionnaire (ATQ), Barratt Impulsiveness Scale (BIS‑11), and Intolerance of Uncertainty Scale (IUS). Data were analyzed using two-way repeated measures analysis of variance (ANOVA). Results: The results showed that the main effect of time (F (2, 56) = 63.68, p<0.001, η²= 0.695) and the time×group interaction  (F (2, 56) = 12.52, p<0.001, η²= 0.309) on impulsivity were significant, indicating that impulsivity decreased at post-test but was not sustained at follow-up. Furthermore, the main effect of time (F (2, 56) = 17.53, p<0.001, η²= 0.385) and the time×group interaction (F (2, 56) =10.74, p<0.001, η²= 0.277) on intolerance of uncertainty were also significant, showing a significant reduction at post-test that remained stable at follow-up. Conclusion: The psychoeducational package was effective in reducing impulsivity and intolerance of uncertainty and may help prevent adolescents’ tendency toward substance use. Booster sessions are recommended to maintain the long‑term effects. Keywords: Psychoeducational intervention, Substance use tendency, Impulsivity, Intolerance of uncertainty, Female students Funding: This study did not receive any funds. Conflict of interest: None declared. Ethical considerations: The Ethics Committee of Mohaghegh Ardabili University approved the study (IR.UMA.REC.1404.082). Authors’ contributions: - Conceptualization: Zhila Niazi Mirak, Mohammad Narimani - Methodology: Zhila Niazi Mirak, Mohammad Narimani - Data collection: Zhila Niazi Mirak - Formal analysis: Zhila Niazi Mirak, Seifollah Aghajani - Supervision: Mohammad Narimani, Akbar Atadokht - Project administration: Mohammad Narimani - Writing – original draft: Zhila Niazi Mirak - Writing – review & editing: Zhila Niazi Mirak, Mohammad Narimani, Seifollah Aghajani, Akbar Atadokht   بسته روان‌آموزشی, گرایش به مصرف مواد, تکانشگری, عدم تحمل بلاتکلیفی, دانش‌آموزان دختر Psychoeducational intervention, Substance use tendency, Impulsivity, Intolerance of uncertainty, Female students 175 188 http://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-7264-1&slc_lang=fa&sid=1 Zhila Niazi Mirak ژیلا نیازی میرک zlilaniazimirak@gmail.com 6900319475328460063099 6900319475328460063099 No University of Mohaghegh Ardabili, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Ardabil, Iran دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Mohammad Narimani محمد نریمانی narimani@uma.ac.ir 6900319475328460063100 6900319475328460063100 Yes University of Mohaghegh Ardabili, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Ardabil, Iran دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Seifollah Aghajani سیف الله آقاجانی Sf_aghajani@yahoo.com 6900319475328460063101 6900319475328460063101 No University of Mohaghegh Ardabili, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Ardabil, Iran دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Akbar Atadokht اکبر عطادخت atadokht@uma.ac.ir 6900319475328460063102 6900319475328460063102 No University of Mohaghegh Ardabili, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Ardabil, Iran دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران