جلد 12، شماره 12 - ( 12-1392 )                   جلد 12 شماره 12 صفحات 991-1002 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Gorgi Z, Assadollahi Z, Ghaffarian A, Rezaeian M. The Prevalence of Musculoskeletal Disorders in the Employees of Office Systems at Rafsanjan University of Medical Sciences in 2012. JRUMS. 2014; 12 (12) :991-1002
URL: http://journal.rums.ac.ir/article-1-1871-fa.html
گرگی زینب، اسدالهی زهرا، غفاریان علی، رضائیان محسن. شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی در کارمندان سیستم اداری دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان در سال 1391. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان. 1392; 12 (12) :991-1002

URL: http://journal.rums.ac.ir/article-1-1871-fa.html


متن کامل [PDF 201 kb]   (3127 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (8783 مشاهده)
متن کامل:   (1021 مشاهده)
مقاله پژوهشی

مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان

دوره 12، اسفند 1392، 1002-991

شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی در کارمندان سیستم اداری دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان در سال 1391

زینب گرگی[1]، زهرا اسدالهی[2]، علی غفاریان[3]، محسن رضائیان[4]

دریافت مقاله: 30/6/92      ارسال مقاله به نویسنده جهت اصلاح: 20/8/92    دریافت اصلاحیه از نویسنده: 23/10/92    پذیرش مقاله: 15/10/92

AWT IMAGEچکیده

زمینه و هدف: اختلالات اسکلتی - عضلانی به عنوان یکی از مهم‌ترین علل ناتوانی و غیبت از کار در جهان می‌باشد. بنابراین،، هدف از این مطالعه بررسی شیوع این اختلالات در میان کارمندان اداری دانشگاه می‌باشد.

مواد و روش‌ها: مطالعه مقطعی حاضر به صورت سرشماری بر روی 400 نفر از کارمندان سیستم اداری دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان در سال 1391 انجام گردید. جهت جمع‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامه نوردیک (Nordic) که شامل سه بخش بود استفاده شد. بخش اول شامل اطلاعات دموگرافیک، بخش دوم شامل شناسایی 9 منطقه از بدن که  اختلالات اسکلتی- عضلانی می‌تواند در آن رخ دهد و در نهایت، بخش سوم شامل سؤالات اضافی در مورد 9 ناحیه بدن بود. اطلاعات با استفاده از آزمون t دو نمونه‌ای و آزمون مجذور کای و رگرسیون لجستیک Binary تحلیل گردید.

یافته‌ها: 266 نفر (5/66%) از جمعیت مورد مطالعه در طی 12 ماه گذشته حداقل در یکی از مناطق 9 گانه بدن درد و ناراحتی داشته‌اند. بیشترین اختلالات در نواحی گردن (3/32%) و قسمت تحتانی پشت (3/32%) و کمترین اختلالات در ناحیه پا/ مچ پا (5/6%) و آرنج (7%) مشاهده شد. شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی اندام فوقانی (028/0=p) و تحتانی (001/0=p) به طور معنی‌داری در زنان بالاتر از مردان است. همچنین، شیوع این اختلالات در افراد با سابقه کار بیشتر از 5 سال (011/0=p) و با رضایت شغلی پایین‌تر (024/0=p) شایع‌تر بود.

نتیجه‌گیری: به طور خلاصه، شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی در میان زنان، افراد با سابقه کار بیشتر از 5 سال و افراد با رضایت شغلی پایین‌تر شایع‌تر می‌باشد. بنابراین، توجه بیشتر به این افراد می‌تواند نقش مؤثری در کاهش این اختلالات در میان کارمندان داشته باشد.

واژه‌های کلیدی: اختلالات اسکلتی- عضلانی، پرسش‌نامه نوردیک، کارمندان سیستم اداری

 

مقدمه

اختلالات اسکلتی - عضلانی به عنوان یکی از متداول‌ترین و پرهزینه‌ترین مشکلات مرتبط با کار در تمام کشورهای دنیا می‌باشد [1]. ضرر و زیان‌های اقتصادی ناشی از این اختلالات نه تنها فرد، بلکه سازمان و جامعه‌ای که وی در آن زندگی می‌کند را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد [2]. به طوری که این اختلالات می‌توانند اثرات فردی، اجتماعی و اقتصادی بزرگی را بر هر جامعه تحمیل کند. از طرفی دیگر این اختلالات به علت بروز بالای آن‌ها، به عنوان یک علت عمده مرگ و ناتوانی در میان بزرگسالان کشورهای پیشرفته و صنعتی در نظر گرفته می‌شود [1]. تخمین زده می‌شود که در مجموع، هزینه‌های مستقیم و غیر مستقیم ناشی از اختلالات اسکلتی- عضلانی ممکن است در حدود 1% از تولید ناخالص ملی کشورهای صنعتی را به خود اختصاص دهد. علاوه بر آن، در حدود 60 تا 90% افراد بزگسال در طول دوره زندگی خود برای مدتی دچار مشکلات کمر درد می‌شوند و نیز در حدود 15 تا 20% غرامت‌های دریافتی توسط کارگران به علت این مشکلات می‌باشد [3].

برآوردهای سال 2009 میلادی سازمان بین‌المللی کار حاکی از آن است که در حدود 2/1 میلیون نفر کارگر به علت معلولیت از کار اخراج شده‌اند که در حدود 28% این اخراج‌ها با اختلالات اسکلتی- عضلانی مرتبط با کار مربوط بوده است [4]. برآوردهای محافظه کارانه در جامعه آمریکا نشان می‌دهد که بار اقتصادی وارد شده توسط این آسیب‌ها بین 45 تا 54 میلیارد دلار در سال است. در سال 1999 میلادی نزدیک به یک میلیون آمریکایی برای درمان و بهبود دردهای اسکلتی- عضلانی مربوط به کار، از محل کار خود غیبت داشته‌اند. علاوه‌بر‌این، با توجه به افزایش نرخ جمعیت و تغییرات پیش بینی جمعیتی، تخمین زده می‌شود که در حدود 59 میلیون نفر (4/18%) تا سال 2020 میلادی در آمریکا به این اختلالات مبتلا شوند [5].

به نظر می‌رسد که شیوع بالا و شدت صدمات اسکلتی - عضلانی، با روش‌های فعلی سازماندهی کار که عمدتاً با تکنولوژی‌های جدید، تخصصی شدن وظایف و تشدید کار توصیف می‌شود، مرتبط باشد. در کشورهای در حال توسعه، اثرات منفی این روش‌ها به وسیله شرایط مخاطره‌آمیز کار، کاهش دستمزدها و ناکافی بودن پوشش پزشکی تشدید شده است [6]. از جمله عوامل خطر مرتبط با این اختلالات می‌توان به 1- شرایط فیزیکی که خود شامل: محیط زیست (محیط کار) و بیومکانیک (خطر حرکات و ژست)، 2- شرایط سازمانی (عدم وجود همکار و تجهیزات کافی) و 3- شرایط روانی و اجتماعی (کار بیش از توان فرد، فشار زمان، استقلال کم و رقابت ...) اشاره کرد [7].

با توجه به مطالب یاد شده در بالا و همچنین،، با توجه به سروکار داشتن طولانی مدت کارکنان سیستم اداری دانشگاه با رایانه، می‌توان گفت که این گروه از افراد، به عنوان یکی از گروه‌های شغلی در معرض ابتلاء به اختلالات اسکلتی- عضلانی می‌باشند. از این رو در مطالعه حاضر به بررسی شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی در میان کارکنان سیستم اداری دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان پرداخته شد.

مواد وروش‌ها

مطالعه مقطعی حاضر به صورت سرشماری بر روی 400 نفر از کارمندان سیستم اداری دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان در سال 1391 که حداقل دارای یک سال تمام سابقه کار اداری بوده‌اند، انجام شد. افرادی که دارای سابقه ضربه شدید یا شکستگی در نواحی گردن، آرنج، کمر و بازو بودند و یا افراد دچار سابقه بیماری‌های تأثیرگذار بر روی سیستم اسکلتی– عضلانی همچون لوپوس، آرتروز، نقرس، آرتریت روماتویید، دیابت یا تیروئید، در مطالعه شرکت داده نشدند.

 جهت جمع‌آوری اطلاعات از پرسش‌نامه استفاده شد. پرسش‌نامه این مطالعه دارای سه بخش کلی بود: در بخش اول اطلاعات دموگرافیک مانند: سن، جنس، وضعیت تأهل، سطح تحصیلات، شاخص توده بدنی (BMI) در چهار گروه کم وزن (شاخص توده بدنی کمتر از 19)، نرمال (شاخص توده بدنی بین 25-19)، اضافه وزن (شاخص توده بدنی بین‌ 30-25) و چاقی (شاخص توده بدنی بیشتر از 30) و ... ثبت و برای آن که افراد پاسخ دهنده با اعتماد بیشتری پاسخ‌نامه را پر کنند، از پرسش‌نامه بی نام استفاده شد. از آن جا که هدف ما بررسی اختلالات اسکلتی- عضلانی در طی یک سال گذشته بود، از پرسش‌نامه استاندارد نوردیک (Nordic) بدین منظور استفاده گردید [8]. در بخش دوم، پاسخ دهنده باید مشخص می‌کرد که در کدام یک از 9 قسمت بدن خود (گردن، شانه، آرنج، دست/ مچ دست، قسمت فوقانی پشت (پشت)، قسمت تحتانی پشت (کمر)، ران/ باسن، زانو، پا/ مچ پا) در طی 12 ماه گذشته دچار ناراحتی یا مشکل شده است. در ادامه، پاسخ دهنده باید مشخص می‌کرد که آیا این مشکل باعث ترک کار یا ناتوانی او از کار شده یا نه. همچنین، در مورد وجود درد یا ناراحتی در طی 7 روز گذشته برای هر کدام از این نواحی پرسش شد. در صورتی که پاسخ آن‌ها مثبت بود بخش سوم پرسش‌نامه که شامل 12 سؤال مربوط به ناراحتی در اندام مربوطه می‌بود تکمیل می گردید. پرسش‌نامه Nordic از سال 1987 در انستیتوی بهداشت حرفه‌ای کشورهای اسکاندیناوی توسط Korhan و همکارانش با هدف تعیین شیوع اختلالات- اسکلتی عضلانی ناشی از کار ابداع و اجرا گردید. این پرسش‌نامه‌ می‌تواند جهت غربالگری در زمینه اختلالات اسکلتی- عضلانی به کار برده شود. روایی و پایایی نسخه فارسی این پرسش‌نامه قبلاً بررسی شده است [9]. همچنین، در ادامه سؤالاتی در مورد رضایت شغلی و سابقه کار افراد پرسیده شد.

 در پایان، اطلاعات جمع‌آوری شده از پرسش‌نامه‌ها، توسط نرم افزار آماری SPSS نسخه 18 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در نهایت داده‌های کمی به صورت انحراف معیار±میانگین و داده‌های کیفی به صورت تعداد (درصد) گزارش شدند. جهت بررسی ارتباط متغیرهای کمی و اختلالات اسکلتی- عضلانی از آزمون t دو نمونه‌ای و جهت بررسی ارتباط متغیرهای کیفی و اختلالات اسکلتی- عضلانی، از آزمون مجذور کای و جهت محاسبه نسبت شانس و فاصله اطمینان از رگرسیون لجستیک Binary استفاده شد. سطح معنی‌داری آزمون‌ها 05/0 در نظر گرفته شد.

نتایج

با توجه به جدول 1، افرادی که پرسش نامه‌ها را تکمیل کردند، 197 (3/49%) نفر مرد و 203 (8/50%) نفر زن بودند. از میان 400 نفر شرکت‌کننده در مطالعه، بیش از 55% افراد دارای وزن بیشتر از نرمال و تنها 5/2% افراد دارای وزن کمتر از حد نرمال بودند. همچنین، اکثر افراد متأهل و دارای تحصیلات لیسانس و بالاتر بودند.

جدول 1- خصوصیات دموگرافیک افراد مورد مطالعه

تعداد (درصد)

طبقه

متغیر

197 (3/49)

203 (8/50)

مرد

زن

جنس

10 (5/2)

168 (42)

181 (3/45)

41 (3/10)

لاغر

نرمال

اضافه وزن

چاق

شاخص توده بدنی

40 (10)

360 (90)

مجرد

متأهل

وضعیت تأهل

171 (8/42)

159 (7/39)

70 (5/17)

کمتر از لیسانس

لیسانس

فوق لیسانس

تحصیلات

68 (0/17)

128 (0/32)

204 (0/51)

زیر 5 سال

15 - 5 سال

بالای 15 سال

سابقه کار

شیوع علایم اختلالات اسکلتی- عضلانی در اندام‌های مختلف افراد مورد مطالعه در جدول 2 ارائه شده است. بر اساس نتایج به دست آمده از داده‌های جمع‌آوری شده، در مجموع 266 نفر (5/66%) از جمعیت مورد مطالعه در طی 12 ماه گذشته حداقل در یکی از مناطق 9 گانه بدن دچار درد و ناراحتی شده بودند. از مجموع 266 نفر مبتلا به این اختلالات، 5/27% تنها در یک عضو، 30% در دو عضو و 5/42% در سه و یا بیشتر از سه عضو دچار این اختلالات بودند. بیشترین شیوع این اختلالات مربوط به قسمت کمر (3/32%)، گردن (3/32%)، زانو (27%) و شانه (4/26%) و کمترین میزان مربوط به پا/ مچ پا (5/6%)، آرنج (7%)، ران/ باسن (5/11%)، پشت (16%) و دست/ مچ دست (19%) بود. در ادامه مشاهده شد که شیوع اختلال ناحیه زانو در میان زنان (33%) شایع‌تر از مردان (8/20%) می‌باشد (006/0=p) و همچنین، اختلال در اندام باسن/ ران در میان زنان (8/14%) شایع‌تر از مردان (1/8%) می‌باشد (037/0=p). همچنین، مشاهده شد که شانس ابتلای زنان به اختلالات اسکلتی عضلانی، 57/1 برابر بیشتر از مردان می‌باشد که با توجه به فاصله اطمینان 95% این میزان معنی‌دار بود (035/0=p).‌

جدول 2- شیوع علایم اختلالات اسکلتی- عضلانی در یک سال گذشته افراد مورد مطالعه

فاصله اطمینان 95%

تعداد (درصد)

اندام

9/36-7/27

129 (3/32)

گردن

6/30-9/21

105 (2/26)

شانه

5/9-5/4

28 (7)

آرنج

9/22-1/15

76 (19)

دست/ مچ دست

9/19-6/12

64 (2/16)

قسمت فوقانی پشت

9/36-8/27

129 (3/32)

قسمت تحتانی پشت

6/14- 3/8

46 (4/11)

ران/ باسن

4/31-6/22

108 (27)

زانو

9/8-1/4

26 (5/6)

پا/ مچ پا

1/71-8/61

266 (4/66)

حداقل یک ناحیه بدن

اگرچه شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی در متأهل‌ها بالاتر از مجردها بود اما اختلاف آن‌ها معنی‌دار نبود (572/0=p). نتایج نشان می‌دهد که تفاوت معنی‌داری در شیوع اختلالات اسکلتی– عضلانی در گروه‌های مختلف شاخص توده بدن وجود ندارد. در ادامه مشاهده شد که میانگین و انحراف معیار سن و سابقه کار کارکنان مورد مطالعه به ترتیب 70/7‌±35/39 سال و 93/7‌±‌11/15 سال می‌باشد. اگرچه میانگین سنی (52/7‌±‌53/39) و سابقه کار (57/7‌±‌56/15) افرادی که از این مشکلات شکایت داشتند در مقایسه با میانگین سنی (07/8‌±‌00/39) و سابقه کار (55/8‌±‌22/14) افرادی که این اختلالات را نداشتند بیشتر بود، اما این اختلاف از نظر آماری معنی‌داری نبود. میانگین سابقه کار افرادی که دارای اختلال در ناحیه زانو بودند (52/7‌±‌61/16) به طور معنی‌داری بیشتر از سایر افرادی که مبتلا به این اختلال نبودند (02/8‌±‌55/14) بود (021/0=‌p). همچنین، میانگین سابقه کار افرادی که دارای اختلال در اندام باسن/ ران بودند (24/7±06/19) به طور معنی‌داری بیشتر از سایر افرادی که مبتلا به این اختلال نبودند (88/7±59/14) بود (001/0=p). به‌علاوه، شانس ابتلاء به اختلالات اسکلتی- عضلانی در افراد با سابقه کار 15-5 سال و یا بالای 15 سال نسبت به افراد با سابقه کار زیر 5 سال به ترتیب 74/2 (003/0=p) و 249/2 (011/0=p) برابر بود که از نظر آماری معنی‌دار می باشد (جدول 3).

نتایج نشان می‌دهد که شانس ابتلاء به اختلالات اسکلتی عضلانی در افرادی که میزان رضایت شغلی آن‌ها خیلی کم بوده در مقایسه با افرادی که میزان رضایت شغلی آن‌ها خیلی زیاد بوده 397/4 برابر می‌باشد که این مقدار از نظر آماری معنی‌دار بود (024/0=p) (جدول 3).

جدول 3- شانس ابتلاء به اختلالات اسکلتی عضلانی در افراد مورد مطالعه

متغیرها

نسبت شانس

(فاصله اطمینان)

آزمون Wald

مقدار p

سابقه کار

زیر 5 سال

1

-

15-5 سال

748/2

(328/5 - 417/1)

950/8

(003/0)

بالای 15 سال

249/2

(213/4 200/1)

400/6

(011/0)

جنس

مرد

1

-

زن

570/1

(380/2 300/1)

460/4

(035/0)

رضایت شغلی

خیلی کم

397/4

(870/5 - 218/2)

110/5

(024/0)

کم

750/2

(381/5 - 808/0)

620/2

(105/0)

متوسط

540/1

(353/3 - 708/0)

180/1

(276/0)

زیاد

220/1

(770/2 - 540/0)

240/0

(623/0)

خیلی زیاد

1

-

نوع آزمون: رگرسیون لجستیک Binary

داده‌ها نشان می‌دهد که فراوانی شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی در اندام تحتانی (باسن/ ران، زانو و پا/ مچ پا) کمتر از اندام فوقانی (گردن، شانه، آرنج و مچ دست، پشت و کمر) می باشد. در ادامه مشاهده شد که 137 نفر از زنان و 112 نفر از مردان به اختلالات اسکلتی- عضلانی اندام فوقانی مبتلا هستند که این اختلاف از لحاظ آماری معنی‌دار بود (028/0=p). همچنین، 86 نفر از زنان و 53 نفر از مردان به اختلالات اسکلتی- عضلانی اندام تحتانی مبتلا بودند که این اختلاف نیز از لحاظ آماری معنی‌دار بود (001/0 = p). این مقادیر نشان داد که شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی اندام فوقانی و تحتانی به طور معنی‌داری در زنان بالاتر از مردان است.

در ادامه در یک تجزیه و تحلیل دقیق‌تر مشاهده شد که 59 نفر از زنان و 68 نفر از مردان تنها مبتلا به اختلالات اسکلتی- عضلانی اندام فوقانی و 8 نفر از زنان و 9 نفر از مردان تنها مبتلا به اختلالات اسکلتی عضلانی اندام تحتانی بودند. همچنین،، مشاهده شد که 78 نفر از زنان و 44 نفر از مردان، به طور همزمان هم به اختلالات اندام فوقانی و هم به اختلالات اندام تحتانی مبتلا هستند. این نتیجه نشان می‌دهد که شیوع همزمان اختلالات اسکلتی- عضلانی اندام فوقانی و اندام تحتانی به طور معنی‌داری (022/0=p) در زنان بالاتر از مردان است (جدول 4).

جدول 4- شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی در اندام فوقانی و تحتانی بر حسب جنسیت کارمندان مورد مطالعه

زن

(درصد) تعداد

مرد

(درصد) تعداد

کل

(درصد) تعداد

فاقد اختلال

(6/28%) 58

(6/38%) 76

(5/33%) 134

اندام فوقانی

(1/29%) 59

(5/34%) 68

(7/31%) 127

اندام تحتانی

(9/3%) 8

(6/4%) 9

(2/4%) 17

اندام فوقانی و تحتانی

(4/38%) 78

(3/22%) 44

(5/30%) 122

کل

(100%) 203

 (100%) 197

(100%) 400

بحث

از مجموع 400 نفر کارمند که از نظر اختلالات اسکلتی- عضلانی مورد ارزیابی قرار گرفتند، 266 (5/66%) نفر طی یکسال گذشته از این اختلالات رنج می‌بردند که بیشترین شیوع این اختلالات به ترتیب مربوط به قسمت گردن، کمر و زانو و کمترین شیوع در ناحیه پا/ مچ و ران/ باسن و آرنج بود. همچنین، در مطالعه حاضر مشاهده شد که شیوع این اختلالات در زنان بیشتر از مردان است. محققان  متوجه شدند که شیوع اختلالات باسن/ ران و همچنین، زانو در زنان شایع‌تر از مردان است. داده‌ها نشان داد که با افزایش سابقه کار میزان اختلالات اسکلتی- عضلانی به طور معنی‌داری افزایش می‌یابد، به طوری که اختلالات باسن/ ران و زانو در افراد دارای سابقه کار بالا، شایع‌تر است. در نهایت یافته‌های پژوهش حاضر تأکید دارد که شانس ابتلاء به این اختلالات در افراد با رضایت شغلی بسیار پایین، به طور معنی‌داری بالاتر می‌باشد.

در همین راستا،Aminian  و همکارانش گزارش کردند که بیشترین عضو درگیر در این اختلالات به ترتیب در ناحیه کمر، زانو و پشت و کمترین عضو درگیر قسمت ران/ باسن و آرنج بوده است که با نتایج مطالعه حاضر همخوانی دارد. در ادامه آن‌ها مشاهده کردند که 7/74% از افراد مورد مطالعه شان از نظر اختلال اسکلتی - عضلانی در حداقل یکی از نواحی 9 گانه شکایت داشتند [10]. همچنین، مطالعات انجام شده بر روی کارکنان دانشگاه علوم پزشکی سبزوار نشان داد که نواحی کمر، زانو، پشت و مچ دست در برابر اختلالات- اسکلتی عضلانی حساس‌تر و نواحی آرنج و باسن/ ران در برابر این اختلالات مقاومتر می‌باشند [11]. این درحالی بود که بر خلاف مطالعه حاضر، در دو مطالعه بالا اختلالات ناحیه گردن دارای شیوع پایین تری بود که می‌تواند ناشی از عدم رعایت اصول ارگونومیک هنگام استفاده از کامپیوتر در محیط کاری باشد. چرا که در مطالعات انجام شده در میان کاربران ایرانی کامپیوتر، مشاهده شد که عدم رعایت اصول ارگونومیک در آن‌ها می‌تواند باعث شیوع بیشتر اختلالات ناحیه گردن در مقایسه با دیگر نواحی شود [13-12]. علاوه بر اینMansouri  و همکاران نیز در مطالعه خود اشاره کردند که عواملی چون جنس، مدت زمان قرار گرفتن در وضعیت فیزیکی نامناسب و انجام کار با کامپیوتر می‌تواند در شیوع هر چه بیشتر گردن درد در میان کارمندان نقش داشته باشد [14]. همچنین،Mesbah  و همکارانش در مطالعه خود مشخص نمودند که ابراز ناراحتی در کارکنان مشاغل دفتری- اداری عمدتاً مربوط به نواحی گردن و شانه می‌باشد و بالا بودن اختلالات در این نواحی را به استاتیک و تکراری بودن کار نسبت داده بودند [15].

در مطالعه حاضر، اختلالات ناحیه کمر به عنوان مهم‌ترین عامل غیبت از کار بوده که با مطالعات قبلی هم‌خوانی دارد [11]. در مطالعه حاضر مشاهده شد که شیوع اختلالات ناحیه باسن/ ران و زانو در میان زنان بیشتر از مردان می‌باشد. در ادامه، نتایج ما اشاره دارد که شانس ابتلاء به اختلالات اسکلتی- عضلانی در میان زنان به طور معنی‌داری بالاتر از مردان می‌باشد. این نتایج به دست آمده در موافقت کامل با یافته‌های دیگر مطالعات است [17-16، 10-9]. از آنجا که در طراحی بسیاری از محل‌های کاری، عمدتاً از داده‌های آنتروپومتری مربوط به مردان استفاده شده تا زنان، از این‌رو این محل‌ها از نظر ارگونومی برای زنان نامناسب می‌باشند [18]. از طرف دیگر در مقایسه با مردان، زنان در هنگام انجام وظایف مشابه، بیشتر از نظر روانی در معرض استرس‌های مختلف شغلی قرار می‌گیرند که این مسئله می‌تواند بر روی جنبه‌های مختلف سلامت ایشان از جمله ابتلاء به اختلالات اسکلتی- عضلانی تأثیر بگذارد. [18، 10].

پژوهش حاضر نشان داد که شیوع همزمان اختلالات اندام تحتانی و فوقانی در زنان به طور معنی‌داری بیشتر از مردان است که البته محققان مطالعه‌ای نیافتند که این مورد را گزارش کرده باشد. همچنین، مطالعه حاضر نشان می‌دهد که شیوع اختلالات اندام فوقانی در زنان شایع‌تر از مردان است. این نتایج با یافته‌های تحقیقات قبلی هم‌خوانی دارد [19، 9]. یک توضیح احتمالی برای شیوع بالاتر اختلالات اندام فوقانی در زنان می‌تواند به این علت باشد که زنان اغلب در حال انجام کارهای تکراری‌اند و میزان استرس شغلی در زنان بالاتر از مردان است [19]. البته این احتمال وجود دارد که شیوع بیشتر این اختلالات در زنان می‌تواند با عواملی همچون وضعیت هورمونی، بارداری و زایمان نیز ارتباط داشته باشد که در این زمینه نیاز به تحقیقات بیشتری وجود دارد.

 نتایج متناقضی در زمینه ارتباط بین شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی و سابقه کار وجود دارد [20، 11-9]. به طوری که یافته‌های بعضی از مطالعات نشان می‌دهد که افراد با سابقه کار بیشتر، کمتر دچار اختلالات اسکلتی- عضلانی می‌شوند که می‌تواند علت آن به خاطر کاهش استرس شغلی به دنبال افزایش سابقه کار باشد [10]. این درحالی بود که در موافقت با نتایج مطالعه حاضر، Khosroabadi، Choobineh و Bahrami و همکاران در مطالعات جداگانه خود گزارش کردند که با افزایش سابقه کار شیوع این اختلالات به طور معنی داری افزایش می‌یابد [20،9،11]. در ادامه نتایج پژوهش حاضر نشان داد که میانگین سابقه کار افرادی که دارای اختلالات در ناحیه زانو باسن/ ران بودند به طور معنی‌داری بیشتر از سایر افراد تحت بررسی بود. با توجه به این‌که بین شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی با عوامل ارگونومیک محیط کار (مثل پوسچرهای نامناسب) ارتباط وجود دارد [7]، بنابراین،، احتمال دارد که افزایش شیوع این اختلالات در افراد با سابقه کار بیشتر، ناشی از این عوامل باشد. به طوری که در دو مطالعه جداگانهMahmud  وYektaee  و همکاران مشاهده کردند که با انجام مداخلات ارگونومیک همچون تصحیح پوسچر نامناسب، می‌توان میزان اختلالات اسکلتی عضلانی نواحی مختلف از جمله زانو و باسن را به طور معنی‌داری کاهش داد [21، 12].

 در جمعیت مورد مطالعه حاضر مشاهده شد که شانس ابتلاء به اختلالات اسکلتی- عضلانی در افراد با رضایت شغلی بسیار پایین، بیشتر می‌باشد. نتایج یک متاآنالیز گسترده در سال 2005 میلادی نشان داد که بین رضایت شغلی و سلامت جسمی و روانی کارمندان یک رابطه به شدت قوی وجود دارد. به طوری که نارضایتی در محل کار می‌تواند بر تندرستی و سلامت جسمی و به خصوص روانی کارکنان اثرات خطرناکی داشته باشد [22]. در موافقت با گزارش حاضر، Loghmani و همکارانش گزارش کردند که اختلالات اسکلتی- عضلانی در کارمندان اداری ایرانی شایع است و این اختلالات با رضایت شغلی پایین مرتبط بوده است [23].

 با توجه به نتایج این مطالعه توصیه می‌شود که آموزش لازم جهت جلوگیری از این اختلالات در زنان و افراد با سابقه کار بیشتر از 5 سال با جدیت بیشتری پیگیری شود. در ادامه لازم است که اقدامات مورد نیاز جهت افزایش رضایت شغلی کارمندان، به خصوص افراد با رضایت شغلی پایین صورت گیرد.

نتیجه‌گیری

به طور خلاصه، پژوهش حاضر نشان می‌دهد که شیوع اختلالات ناحیه گردن، تحتانی پشت و زانو در میان کارمندان دانشگاه شایع‌تر از بقیه اعضاء می‌باشد. همچنین، شیوع این اختلالات در میان زنان، افراد با سابقه کار بیشتر از 5 سال و افراد با رضایت شغلی پایین‌تر شایع‌تر می‌باشد.

تشکر و قدردانی

بدین وسیله از همکاری صمیمانه تمامی کادر اداری دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان که در جمع‌آوری داده‌ها ما را یاری نموده‌اند، تشکر و قدردانی می‌نماییم.

References

[1] Coluci MZO, Alexandre NMC, deFreitas Pedrini T. Musculoskeletal symptoms and workers' perception about job factors in a pulp and paper industry. Work: A Journal of Prevention, Assessment and Rehabilitation 2012; 41: 5728-30.

[2] Kathy Cheng, HY, Cheng CY, Ju YY, Work-related musculoskeletal disorders and ergonomic risk factors in early intervention educators. Appl Ergon 2012.

[3] Yu W, Yu I TS, Wang X, Li Z, Wan S, Qiu H, et al. Effectiveness of participatory training for prevention of musculoskeletal disorders: a randomized controlled trial. Int Arch Occup Environ Health 2012; 29: 29.

[4] Comper MLC, Macedo F, Padula RS. Musculoskeletal symptoms, postural disorders and occupational risk factors: correlation analysis. Work: A Journal of Prevention, Assessment and Rehabilitation 2012; 41: 2445-8.

[5] Korhan O, Mackieh A. A model for occupational injury risk assessment of musculoskeletal discomfort and their frequencies in computer users. Safety Sci 2010; 48(7): 868-77.

[6] Coluci MZO, Alexandrea N M C. Job factors related to musculoskeletal symptoms among nursing personnel–a review. Work: A Journal of Prevention, Assessment and Rehabilitation 2012; 41: 2516-20.

[7] Putz-Anderson V, Bernard BP, Burt SE , Cole LL, Estill CF, Fine LJ, et al. Musculoskeletal disorders and workplace factors. National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH) 1997.

[8] Kuorinka I, Jonsson B, Kilbom A, Vinterberg H, Biering-Sorensen F, Andersson G, Jorgensen K. Standardized Nordic Questionnaires for the analysis of musculoskeletal symptoms. Applied Ergonomics 1987; 18(3): 233-7.

[9] Choobineh A, Rahimifard H, Jahangiri M, Mahmoodkhani S. Musculoskeletal injuries and their associated risk factors in office workplaces. Iran Occupational Health Journal 2012; 8(4): 70-81.

[10] Aminian O, Pouryaghoub Gh, Shanbeh M. One year study of musculoskeletal disorders and their relation to occupational stress among office workers: a brief report. Tehran University Medical Journal 2012; 70(3): 194-9. [Farsi]

[11] Khosroabadi AA, Razavi M, Fallahi M, Akaberi A. Prevalence of musculoskeletal disorders in the Health workers-medical of Sabzevar University of Medical Sciences in 2007. Quarterly Journal of Sabzevar University of Medical Sciences 2010; 17 (3): 218-23. [Farsi]

[12] Yektaee T, Tabatabaee Ghomshe F, Piri L. The Effect of Ergonomic Principles Education on Musculoskeletal Disorders among Computer Users. Journal of Rehabilitation 2013;13(4): 108-16.

[13] Mirmohammadi S, Mehrparvar A, Soleimani H, Lotfi MH, Akbari H, Heidari N. Musculoskeletal disorders among video display terminal (VDT) workers comparing with other office workers. Iran Occupational Health 2010; 7(2): 11-4.

[14] Mansouri A, Mohammadi FE, Shamsipour M, Makarem J. Neck pain and some of its risk factors among office workers. Knowledge & Health 2012; 7(2): 27-33.

[15] Mesbah F, Choobineh A, Tozihian T, Jafari P, Naghib-alhosseini F, Shidmosavi M, et al. Ergonomic intervention effect in reducing musculoskeletal disorders in staff of Shiraz Medical School. Iran Occupational Health 2012; 9(1): 41-51.

[16] Akrouf Q, Crawford J, Al-Shatti A, Kamel M. Musculoskeletal disorders among bank office workers in Kuwait. Eastern Mediterranean Health Journal 2010; 16(1): 94-100.

[17] Haghdoost AA, Hajihosseini F, Hojjati H. Relationship between the musculoskeletal disorders with the ergonomic factors in nurses. Koomesh 2011; 12(4): 372-8.

 [18] Ming Z, Närhi M, Siivola J. Neck and shoulder pain related to computer use. Pathophysiology 2004; 11(1): 51-6.

[19] Lundberg U. Psychophysiology of work: Stress, gender, endocrine response, and work related upper extremity disorders. American Journal of Industrial Medicine 2002; 41(5): 383-92.

[20] Bahrami A, Akbari H, Namayandh N, Abdullahi N.The evaluation Of musculoskeletal complaints among hospital worker of Kashan in 2006 Fyze 2009; 1(2): 33-8. [Farsi]

[21] Mahmud N, Kenny DT, Zein RM, Hassan SN. Ergonomic training reduces musculoskeletal disorders among office workers: Results from the 6-month follow-up. The Malaysian Journal of Medical Sciences MJMS 2011; 18(2): 16-26.

[22] Faragher EB, Cass M, Cooper CL. The relationship between job satisfaction and health: a meta-analysis. Occupation Environmen Med 2005; 62(2): 105-12.

[23] Loghmani A, Golshiri P, Zamani A, Kheirmand M, Jafari N. Musculoskeletal symptoms and job satisfaction among office-workers: A Cross-sectional study from Iran. Acta medica academica 2013; 42(1): 46-54.


 

The Prevalence of Musculoskeletal Disorders in the Employees of Office Systems at Rafsanjan University of Medical Sciences in 2012

Z. Gorgi[5], Z. Assadollahi[6], A. Ghaffarian[7], M. Rezaeian[8]

Received: 21/09/2013      Sent for Revision: 11/11/2013      Received Revised Manuscript: 13/01/2014     Accepted: 15/01/2014

Background and Objective: Musculoskeletal disorders are one of the most important causes of disability and absenteeism in the world. Therefore, the objective of this study was to investigate the prevalence of musculoskeletal disorders among university office workers.

Materials and Methods: This cross-sectional study was done with a census appproach on 400 employees of administrative systems at Rafsanjan University of Medical Sciences in 2012. Data was collected based on Nordic musculoskeletal questionnaire in three sections: the first section included demographic characteristics, the second section included identifying the 9 areas of the body which can cause musculoskeletal problems and the third section included additional questions relating to 9 areas of the body. Data ware analyzed using t-test and chi-square and Binary Logistic Regression.

Results: Two hundred and sixty six (66.5%) of participants reported musculoskeletal symptoms during the past 12 months and had felt pain and inconvenience in at least one of the 9 areas of the body. The highest prevalence of pain was found in the areas of neck (32.3%) and lower back (32.3%) and the lowest prevalence of pain was in the areas of foot/ankle (6.5%) and elbow (7%). Musculoskeletal disorders of the upper (p=0.028) and lower (p=0.001) limbs were significantly higher in women than in men. Prevalence of musculoskeletal disorders increased in people with more than 5 years of work history (p= 0.011) and lower job satisfaction (p=0.024).

Conclusion: This study showed that women, with low job satisfaction and more than 5 years work history were strongly associated with musculoskeletal disorders. Therefore, paying more attention to these people can play an important role to decrease disorder among university office workers.

Key words: Musculoskeletal disorders, Nordic questionnaire, University office workers

Funding: This research was funded by Research Committee of Rafsanjan University of Medical Sciences.

Conflict of interest: None declared.

Ethical approval: The Ethics Committee of Rafsanjan University of Medical Sciences approved the study.

How to cite this article: Gorgi Z, Assadollahi Z, Ghaffarian A, Rezaeian M. The Prevalence of Musculoskeletal Disorders in the Employees of Office Systems at Rafsanjan University of Medical Sciences in 2012. J Rafsanjan Univ Med Sci 2014; 12(12): 991-1002. [Farsi]

 

[1]- دانشجوی کارشناسی ارشد اپیدمیولوژی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران

[2]- مربی، گروه آموزشی پزشکی اجتماعی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران

[3]- دانشجوی دکتری سم‌شناسی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران

[4]- (نویسنده مسئول) استاد، گروه آموزشی پزشکی اجتماعی و مرکز تحقیقات محیط کار، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران

    تلفن: 5234003-0391، دورنگار: 5225209-0391، پست الکترونیکی: moeygmr2@yahoo.co.uk

[5]- MSc Student, Dept. of Epidemiology, Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran

[6]- Academic Member, Dept. of Statistics, Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran

[7]- PhD Student of Toxicology, School of Pharmecy,Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran

[8]- Prof., Occupational Environmental Research Center, Dept. of Social Medicine, School of Medicin, Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran

(Corresponding Author) Tel: (0391) 5234003, Fax: (0391) 5225209, E-mail: moeygmr2@yahoo.co.uk

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: آمار و اپيدميولوژي
دریافت: ۱۳۹۲/۶/۲۴ | پذیرش: ۱۳۹۳/۱/۳۱ | انتشار: ۱۳۹۳/۱/۳۱

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2019 All Rights Reserved | Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences

Designed & Developed by : Yektaweb