جلد 18، شماره 7 - ( 6-1398 )                   جلد 18 شماره 7 صفحات 637-656 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Pourrahim Ghouroghchi A, Pahlevani M. The Effect of Resistance Training with Two Maximum and Sub-maximal Intensities on Leukocytes and Blood Coagulation Factors in Non-Athlete Men: A Clinical Trial Study. JRUMS. 2019; 18 (7) :637-656
URL: http://journal.rums.ac.ir/article-1-4557-fa.html
پوررحیم قورقچی آمنه، پهلوانی مهدی. اثر تمرین مقاومتی با دو شدت بیشینه و زیر بیشینه بر سلول‌های سفید و فاکتورهای انعقادی خون در مردان غیر ورزشکار: یک مطالعه کارآزمایی بالینی. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان. 1398; 18 (7) :637-656

URL: http://journal.rums.ac.ir/article-1-4557-fa.html


دانشگاه محقق اردبیلی
متن کامل [PDF 440 kb]   (125 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (280 مشاهده)
متن کامل:   (68 مشاهده)
مقاله پژوهشی
مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
دوره 18، مهر 1398، 656-637
 
اثر تمرین مقاومتی با دو شدت بیشینه و زیر بیشینه بر سلول­های سفید و فاکتورهای انعقادی خون در مردان غیر ورزشکار: یک مطالعه کارآزمایی بالینی
 
آمنه پوررحیم قورقچی[1]، مهدی پهلوانی[2]
 
دریافت مقاله: 10/10/97 ارسال مقاله به نویسنده جهت اصلاح: 9/11/97    دریافت اصلاحیه از نویسنده: 21/1/98         پذیرش مقاله: 28/1/98
 
چکیده
زمینه و هدف: از آن‌جایی که اثر تمرین مقاومتی با شدت بیشینه و زیر ­بیشینه بر گلبول­های سفید، پلاکت­ها و فاکتور هشت مشخص نیست، لذا هدف از مطاله حاضر تعیین اثر تمرین مقاومتی با شدت­های بیشینه و زیر­بیشینه بر سلول­های سفید و فاکتورهای انعقادی مردان غیرفعال بود.
مواد و روش­ها‌: در این مطالعه کارآزمایی بالینی، 19دانش­جو با سن 21/1±16/20 سال و وزن 37/1±74/65 کیلوگرم، تمرین مقاومتی بیشینه (یک تکرار بیشینه: One Maximum Repetition)1RM %85) با دست راست و یک هفته بعد، تمرین مقاومتی زیربیشینه (1RM60 درصد،) با دست چپ را با سه ست 15 تکراری و استراحت سه دقیقه‌ای اجرا کردند. 5 میلی‌لیتر خون، قبل، بلافاصله، 2، 24، 48 و 72 ساعت بعد اخذ و گلبول ­سفید­ با دستگاه سلولشمار و پلاکت­ها و هم‌چنین فاکتورهشت با اتوآنالایزر اندازه­گیری شد. داده­ها توسط Repeated measures، Bonferroni آنالیز و میانگین بین دو تمرین با  tزوجی بررسی شدند.
یافته‏ها: گلبول­های سفید و فاکتورهای انعقادی بلافاصله، 2 و 24 ساعت بعد از هر دو تمرین به­طور معنی­داری افزایش یافت (042/0=P) و 48 و 72 ساعت بعد به سطوح استراحتی بازگشت. بین نوتروفیل­ها، لنفوسیت­ها و مونوسیت­ها در فواصل زمانی مختلف پس از هر دو تمرین بیشینه و زیربیشینه تفاوت معنی­داری وجود نداشت، اما پلاکت­ها و فاکتورهشت پس از تمرین بیشینه در مقایسه با تمرین زیربیشینه به­طور­معنی­داری بیش­تر بودند (045/0=P).
نتیجه‏گیری: با توجه به افزایش بیش­تر سطح پلاکت­ها و فاکتور هشت پس از تمرین بیشینه و خطر تشکیل لخته، پیشنهاد می­شود افراد غیرفعال برای حفظ سلامتی خود، برنامه تمرین مقاومتی را با شدت زیربیشینه شروع کنند.
واژه­های کلیدی: تمرین مقاومتی، سلول­های سفید خون، فاکتورهای انعقادی، مردان غیرفعال
 
مقدمه
فعالیت جسمانی عمل­کرد و توزیع سلول­های خونی را تحت تأثیر قرار می­دهد [1]. انجام تمرینات مقاومتی، به عنوان بخشی از برنامه­های آماده­سازی است که با اعمال انواع مقاومت­های خارجی به منظور افزایش یا جلوگیری از کاهش حجم عضلانی، حفظ قدرت، توان و استقامت عضلانی در افراد مختلف به کار می­رود  [2]. از طرفی، فعالیت بدنی و تمرین مقاومتی روش مناسبی برای بهبود آمادگی جسمانی و جلوگیری از بیماری­های مختلف مانند بیماری­های قلبی-عروقی، دیابت و چاقی می­باشد [3]. مطالعات نشان داده­اند تغییرات ناشی از فعالیت بدنی و تمرین در سیستم ایمنی به شدت مرین (شدت کم (60-40 درصد بار کار، شدت متوسط (80-60 درصد بار کار) و شدت زیاد (بیش از 80 درصد بار کار))، نوع تمرین (هوازی یا بی­هوازی)، شرایط افراد (آمادگی­ جسمانی، سن و جنس)، روش اندازه‌گیری متغیرها (تهاجمی و غیرتهاجمی) و زمان شرکت در تمرینات (پیش از فصل مسابقه، فصل مسابقه و یا پس از فصل مسابقه) بستگی دارد [1]. جدای از اثرات مثبت تمرینات مقاومتی، سیستم ایمنی همانند دیگر دستگاه­های فیزیولوژیکی در پاسخ به یک جلسه فعالیت ورزشی اختلالات قابل توجهی را نشان می­دهد [4]. نتایج تحقیقات انجام شده در خصوص تأثیر یک جلسه تمرین بر تعداد گلبول­های سفید خون متناقض بوده و نشان دهنده عدم تغییر، افزایش یا کاهش این سلول­ها می­باشد [12-4]. عدم تغییر گلبول‌های سفید پس از یک و چند جلسه تمرین مقاومتی در ورزش­کاران قدرتی توسط Simonson [5] و ۴۵ دقیقه تمرین مقاومتی با ۶ حرکت وزنه تمرینی در ۳ دوره 8 تکراری با شدت 80 درصد یک تکرار بیشینه (1RM)
(One Maximum Repetition) به مدت 90 دقیقه در بعد از ظهر و هم­چنین اجرای این تمرین در دو نوبت صبح و بعد از ظهر، در پسران جوان فعال توسط Arazi و همکاران [6] گزارش شد. در حالی­که، افزایش گلبولهای سفید پس از دو جلسه تمرین مقاومتی (8 تمرین با 1RM 65 درصد) در دختران جوان ورزشکار توسط Jafari [7] و متعاقب 10 حرکت مقاومتی با 70 تا 75 درصد یک­ تکرار ­بیشینه در مردان غیرفعال توسط Fatouros  و همکاران [8] گزارش شده است. Ghanbari و Tayebi [9] نشان دادند که یک جلسه تمرین مقاومتی برونگرای بازکردن آرنج (1RM 80 درصد، 6 ست با 8-6 تکرار در هر ست)، تعداد گلبول­های سفید خون، نوتروفیل­ها و لنفوسیت­ها را فوراً 2 و 24 ساعت بعد از تمرین به طور معنیداری افزایش داد. اگرچه نوتروفیل­ها 24 ساعت پس از تمرین به مقادیر استراحتی بازگشتند، اما مقدار گلبول­های سفید خون و لنفوسیت­ها در این زمان در بالاترین مقدار بودند. در مقابل، Santos و همکاران [10] نشان دادند که گلبول­های سفید­ و لنفوسیت‌ها بعد از 60 دقیقه تمرین هوازی (ژیمناستیک و رقص باله) که دو بار در هفته با 40 درصد ضربان قلب ذخیره در زنان جوان و میان­سال انجام شد، کاهش مییابد. در کل، Terra و همکاران [13] نشان دادند که تمرینات ورزشی گوناگون با شدت­های متفاوت اثر مختلفی بر پاسخ ایمنی و زیررده­های گلبول­های سفید دارد. بین انواع گلبول‌های سفید خون با بیماری­های قلبی-عروقی رابطه وجود دارد [14].
پلاکت­ها یکی از فاکتورهای انعقادی خون هستند که نقش مهمی در پاتوفیزیولوژی بیماری­های قلبی-عروقی و فاکتورهای خطر مرتبط با آن بازی می­کنند [15]. افزایش خطر تشکیل غیرطبیعی لخته خون ناشی از افزایش نقش پلاکت­ها در شریان­های کرونری نشان داده شده است [16]. فراتر از نقش مهم پلاکت­ها در ترومبوز، آنها در کمک و تعدیل واکنش­های التهابی و پاسخ­های ایمنی عملکرد تخصصی دارند [17]. شواهد علمی نشان می­دهد که هم تمرینات حاد و هم تمرینات جسمانی معمولی عملکرد پلاکت­ها را تحت تأثیر قرار می­دهد [18]. اثر تمرین بر سیستم انعقادی در حال بررسی است و گزارشات متناقضی در مورد اثر فعالیت­های جسمانی منظم بر این سیستم وجود دارد. برای مثال، Azimpour و Shahdadi [19] نشان دادند که تعداد پلاکت­ها فوراً پس از هر دو نوع تمرین ایزومتریک (نگهداشتن میله در حالیکه آرنج 45 درجه خم می­باشد) و اکسنتریک (برگشت کنترل شده (باز شدن) حرکت فلکشن آرنج در حال انقباض برون­گرا) در مردان بدن­ساز به طور معنی­داری افزایش یافت. Tayebi و همکاران [20] نشان داد که 7 جلسه تمرین مقاومتی پلاکت خون دختران سالم فعال را به طور معنی­داری افزایش داد. Al-Taee [21] نشان داد که بین پلاکت­های مردان فعال و غیرفعال تفاوت معنی­داری وجود ندارد. Habibian و همکاران [3] نشان دادند که یک جلسه تمرین مقاومتی در سه نوبت با پنج تا هفت تکرار و 1RM 80 درصد و فواصل استراحت یک دقیقه‌ای بین ست‌ها فاکتورهای انعقادی را در دختران جوان فعال به طور معنی‌داری تغییر نداد. از طرف دیگر، Heidari و همکاران [22] نشان دادند که یک جلسه تمرین اینتروال با شدت بالا، تعداد گلبول­های سفید­ و پلاکت­ها را در جودوکاران جوان به طور معنی­داری افزایش داد، در حالیکه این فاکتورها یک ساعت پس از تمرین به حالت پایه برگشتند.
فاکتور هشت یکی از فاکتورهای خطر در بیماری­های شریانی می­باشد و برخی مطالعات ارتباط بین افزایش فاکتور هشت را با بیماری­های قلبی-عروقی نشان داده­اند [18]. مطالعات مربوط به اثر یک جلسه تمرین بر فاکتور هشت نیز محدود و متناقض است [24-22، 3]. Kilim و همکاران [23] نشان دادند که یک جلسه تمرین زیر بیشینه منجر به افزایش سطوح پلاکت­ها و فاکتورهای انعقادی خون در دختران و پسران می شود. Ghaediyan و همکاران [24] نشان دادند که مقدار پلاکت­ها و فاکتور 8، 30 دقیقه بعد از یک جلسه تمرین هوازی زیر بیشیته در زنان سالم به طور معنی­داری افزایش یافت. در مقابل، Stakiw و همکاران [25] نشان دادند که فاکتورهای انعقادی خون بعد از یک جلسه تمرین کاهش معنی­دار داشت.
لذا با توجه به وجود رابطه بین شاخص­های التهابی مانند گلبول­های سفید­ و مونوسیت­ها و نیز شکل­گیری پلاکت­ها، با بیماری­های قلبی-عروقی [14]، و هم­چنین تأثیر و اهمیت شدت تمرین مقاومتی در شروع فعالیت بدنی افراد غیرفعال بر روی فاکتورهای ایمنی و انعقادی [23]، و نیز عدم وجود تحقیقی در مورد اثر یک جلسه تمرین مقاومتی با شدت بیشینه و زیر بیشینه بر این متغیرها در همان افراد با دو دست برتر و غیر ­برتر، در مطالعه حاضر اثر تمرین مقاومتی با شدت بیشینه (1RM 85 درصد) و زیر­ بیشینه (1RM 60 درصد) بر پاسخ سلول­های سفید خون، پلاکت­ها و فاکتور هشت را در مردان جوان غیرفعال تعیین می­شود تا بتوان آستانه مناسبی برای شروع تمرین مقاومتی بر اساس درصد یک­تکرار ­بیشینه تعیین کرد به طوری که پاسخ ایمنی و انعقادی بهینه را در شروع تمرینات در افراد غیرفعال به وجود آورد.
مواد و روش‌ها‌
این تحقیق یک کار آزمایی بالینی می باشد. آزمودنی­ها 19 دانش­جوی پسر غیر ورزشکار 23-19 ساله بودند که از میان 60 نفر از دانش­جویان داوطلب تحقیق انتخاب و پس از تکمیل رضایت نامه و پرسش­نامه شامل اطلاعات پزشکی و ورزشی با نحوه انجام تمرین آشنا شدند. با استفاده از فرمول تعیین حجم نمونه در مطالعات کارآزمایی بالینی با در نظر گرفتن خطای نوع اول مساوی با 05/0 و توان آزمون 80 درصد، 11 نفر تعیین شدند. هم­چنین بر اساس مطالعه Tayebi و همکاران [20] با 20 نفر از داوطلبان هماهنگی صورت گرفت که در نهایت با یک نفر افت آزمودنی، 19 نفر به عنوان آزمودنی انتخاب شدند. آزمودنی­ها طی چهار سال گذشته در هیچ برنامه تمرین مقاومتی منظمی شرکت نداشتند. معیارهای ورود و خروج در تحقیق شامل راست دست بودن آزمودنی­ها، عدم مصرف کافئین، الکل، سیگار، تنباکو و مکمل های ضد اکسایشی (مانند مصرف بیش از حد ویتامین­های C و E، آهن و منیزیوم، مس و روی) و نداشتن سابقه هر گونه بیماری اثرگذار بر عوامل خون شناسی مانند بالا بودن آسیب عضلانی و مصرف داروهای ضد التهابی (مانند آسپرین، ایبوپروفن، آنتی بیوتیک، ناپروکسن و بتامتازون) بود.
اصول اخلاقی مراحل اجرایی کار بر اساس بیانیه هلسینکی رعایت شد. پژوهش حاضر در کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی اردبیل (IR.ARUMS.REC.1397.125) و مرکز کارآزمایی بالینی ایران (IRCT) با کد IRCT20181114041655N2 تأیید و ثبت شده است.
کلیه آزمودنی ها جهت تعیین درصد چربی بدن و ترکیب بدنی، حداکثر اکسیژن مصرفی (VO2max) و  برآورد یک RM هر دو دست، یک هفته قبل از شروع مراحل اصلی آزمون، ساعت هشت صبح در سالن ورزشی دانشگاه آزاد سراب  حضور یافتند. برای برآورد Vo2max آزمون هفت مرحلهای بیشینه Bruce  استفاده شد. زمان رسیدن به واماندگی فرد ثبت و مقادیر VO2max  به وسیله فرمول پولاک، بر حسب میلی‌لیتر/کیلوگرم در دقیقه برآورد شد. چربی زیرپوستی و احشایی آزمودنیها با استفاده از دستگاه استاندارد دیجیتالی مدل (400 Omron HBF، ساخت کشور ژاپن) تعیین شد. پس از دو جلسه آشنایی با مراحل اجرایی تحقیق و انجام هماهنگیهای لازم، برای برآورد یک تکرار بیشینه یک تکرار بیشینه دست راست و چپ آزمودنیها به طور جداگانه، از فرمول زیر استفاده شد.
فرمول Brzycki: ((تکرار×02780/0) -02780/1)/ وزنه (کیلوگرم)=یک تکرار بیشینه [20]
سپس یک تکرار بیشینه دست راست و چپ هر یک از آزمودنی محاسبه و همتاسازی شد تا تفاوت معنی­داری بین یک تکرار بیشینه دست راست و چپ آزمودنی­ها وجود نداشته باشد. کلیه مراحل تحقیق در دمای 25 درجه سانتی‌گراد و رطوبت 55 درصد انجام شد. مراحل اصلی تمرین شامل گرم کردن و اجرای یک جلسه تمرین مقاومتی خم کردن و باز کردن آرنج با شدت بیشینه  (85 درصد 1RM) و به فاصله یک هفته بعد، گرم کردن و اجرای یک جلسه تمرین مقاومتی خم کردن و باز کردن آرنج با شدت زیر بیشینه  (60 درصد 1RM) در وضعیت راحت و نشسته بر روی صندلی بود.  مرحله گرم کردن عمومی )چند حرکت کششی و آرام) و گرم کردن اختصاصی با میله هالتر بدون وزنه (5 کیلوگرمی( به مدت 5 دقیقه با هر دو دست توسط آزمودنی­ها اجرا شد. سپس آزمودنی بر روی یک صندلی نشسته و مراحل اصلی تمرین را با فاصله یک هفته انجام داد، به این صورت که ابتدا در مرحله اول، ابتدا آزمودنی­ها در سالن ورزشی دانشگاه آزاد سراب حاضر شدند و نمونه خونی پس از 10 تا 12 ساعت ناشتایی شبانه از دست راست گرفته شد. آزمودنی تمرین مقاومتی با شدت بیشینه (85 درصد 1RM) شامل سه ست 15 تکراری با فاصله استراحت 3 دقیقه­ای را با دست راست (دست برتر) و در دامنه حرکتی 40 تا 160 درجه سانتی گراد را انجام داد [20]. بلافاصله بعد از تمرین نمونه خونی دوم گرفته شد. نمونه های خونی بعدی در فواصل زمانی 2 ساعت، 24ساعت، 48 ساعت و 72 ساعت پس از تمرین نیز به حالت ناشتا گرفته شد. یک هفته بعد، در مرحله دوم تحقیق، مشابه مرحله اول، آزمودنی­ها در سالن ورزشی دانشگاه آزاد سراب حاضر شدند و نمونه خونی پس از 10 تا 12 ساعت ناشتایی شبانه از دست چپ گرفته شد. آزمودنی تمرین مقاومتی با شدت زیر بیشینه (60 درصد 1RM) شامل سه ست 15 تکراری با فاصله استراحت 3 دقیقه­ای را با دست چپ (دست غیر برتر) و در دامنه حرکتی 40 تا 160 درجه را انجام داد. بلافاصله بعد از تمرین نمونه خونی دوم گرفته شد. نمونه­های خونی در فواصل زمانی 2 ساعت، 24ساعت، 48 ساعت و 72 ساعت پس از تمرین نیز به حالت ناشتا اخذ شد. در هر مرحله خون­گیری 5 میلی­لیتر خون از ورید بازویی گرفته شد. نمونه­های خونی حداکثر یک ساعت پس از خون­گیری با سرعت 3000 دور بر دقیقه به مدت 10 الی 15 دقیقه جداسازی و سانتریفوژ شد. سرم حاصل در فریزر و در دمای 20- درجه سانتی­گراد نگهداری شد. تعداد سلول­های سفید­ و زیررده­های آن با استفاده از دستگاه سلول شمار CBC-MAC cell counter KX-21)، ساخت کشور ژاپن) بر اساس اصل مقاومت الکتریکی و پلاکت­ها و فاکتور هشت با دستگاه اتوآنالایزر Sysmex K-1000 )ساخت کشور ژاپن) اندازه­گیری شد [5]. برای اندازهگیری پلاکت از کیت پلاکت شرکت مهسا یاران ایران استفاده شد. فاکتور VIII انعقادی با استفاده از کیت stago (S.T.G) ساخت کشور استرالیا اندازهگیری شد.
یافته­ها به صورت میانگین و انحراف معیار بیان شده است. برای بررسی نرمال بودن داده­ها از آزمون کلموگروف ‌-اسمیرنوف، برای بررسی تفاوت گلبول­های سفید، پلاکت­ها و فاکتور هشت در فواصل زمانی قبل، بلافاصله، دو ساعت، 24 ساعت، 48 ساعت و 72 ساعت پس از تمرین از ANOVA با اندازه­های مکرر و تصحیح Bonferoni و برای بررسی میانگین تفاوت متغیرها بین دو گروه تمرین مقاومتی بیشینه و زیر بیشینه در فواصل زمانی مختلف t زوجی به کمک نرم‌افزار SPSS نسخه 22 استفاده شد. سطح معنی­داری، 05/0>P در نظر­گرفته شد.
نتایج
آزمون کلموگروف-اسمیرنوف نشان داد که تمامی داده­ها از توزیع نرمال برخوردارند. جدول 1 مشخصات و ویژگی­های فیزیولوژیکی و پیکرسنجی آزمودنی­های تحقیق را نشان می‌دهد. همان­طور که در جدول یک مشاهده می شود، بین یک تکرار بیشینه دست راست و چپ آزمودنی‌ها تفاوت معنی­داری وجود ندارد.
 
 
 
جدول 1- مشخصات فیزیولوژیکی و پیکرسنجی دانش­جویان پسر 23-19 ساله دانشگاه آزاد سراب در سال 96 (19=n)
متغیر انحراف معیار ± میانگین مقدار P
سن (سال) 21/1 ± 16/20 445/0
وزن (کیلوگرم) 37/1 ± 74/65 352/0
قد (سانتی­متر) 75/1 ± 21/178 873/0
BMI (کیلوگرم بر متر مربع) 33/0 ± 71/20 771/0
چربی زیرپوستی (درصد) 73/0 ± 74/17 144/0
چربی احشایی (درصد)  48/0 ± 74/3 356/0
ضربان قلب استراحت (ضربه در دقیقه) 81/1 ± 95/66 620/0
60 درصد 1RM دست چپ 50/0 ± 67 /12 423/0
85درصد 1RM دست راست 53/0 ± 92/12 271/0
حداکثر اکسیژن مصرفی (میلی­لیتر/کیلوگرم/دقیقه) 74/0 ± 90/31 226/0
 
انحراف معیار ±  میانگین، عدم وجود تفاوت معنی­دار بین یک تکرار بیشینه دست راست و چپ با آزمون t زوجی. 05/0>P
نتایج تحلیل واریانس ANOVA نشان داد که بین متغیرهای تحقیق در فواصل زمانی قبل، بلافاصله، 2، 24، 48 و 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با دو شدت بیشینه و زیر بیشینه دانش­جویان پسر 23-19 ساله دانشگاه آزاد سراب در سال 96 تفاوت معنی داری وجود دارد (004/0=P) (جدول2).
 
 
 
 

جدول 2- نتایج تحلیل واریانس بین متغیرهای تحقیق در فواصل زمانی قبل، بلافاصله، 2، 24، 48 و 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با دو شدت بیشینه و زیر بیشینه دانش­جویان پسر 23-19 ساله دانشگاه آزاد سراب در سال 96 (19=n).
  منابع تغییر مجموع مجذورات (SS) درجه ازادی میانگین مجذورات (MS) F مقدار P
گلبول سفید (10^3/µL) درون گروهی 055/9998 11 91/908 644/1 001/0>
بین گروهی 089/1 1 089/1 179/0 675/0
مجموع 144/9999 12 262/833
نوتروفیل (10^3/µL) درون گروهی 011/6449 11 55/583 651/3 001/0>
بین گروهی 67/2 1 67/2 511/0 227/0
مجموع 681/6451 12 64/537
لنفوسیت (10^3/µL) درون گروهی 670/3395 11 70/308 064/2 001/0>
بین گروهی 057/31 1 057/31 044/0 392/0
مجموع 727/3426 12 561/285
مونوسیت (10^3/µL) درون گروهی 143/191 11 40/17 220/2 001/0>
بین گروهی 52/4 1 52/4 225/0 638/0
مجموع 663/195 12 31/16
پلاکت (10^3/µL) درون گروهی 119600 11 119600 244/2 001/0>
بین گروهی 197/1023 1 197/1023 192/26 004/0
مجموع 649/191932 12 462/5331
فاکتور هشت (10^3/µL) درون گروهی 754/2696238 11 754/2696238 463/2 001/0>
بین گروهی 123/29649 1 123/29649 088/27 001/0>
مجموع 123/39404 12 559/1094
 
SS: مجموع توان­های دوم اختلاف داده­ها از میانگین در هر یک از گروه­ها، MS: SS تقسیم بر df، F: MS بین گروه­ها تقسیم بر MS درون گروه­ها با آزمون آماری ANOVA با اندازه­های مکرر (05/0>P) به عنوان تفاوت معنی­دار
 
 
جدول سه میانگین ± انحراف معیار تعداد گلبول­های سفید، نوتروفیل، لنفوسیت، مونوسیت، پلاکت­ها و فاکتور 8 پیش از فعالیت، بلافاصله، 2، 24، 48 و 72 ساعت پس از فعالیت با شدت 1RM 60% و 1RM 85 درصد و نیز تجزیه و تحلیل استنباطی داده­ها را نشان می­دهد.
تعداد گلبول­های سفید 48 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با  قبل از فعالیت 6/7 درصد افزایش معنی­داری داشت. هم­چنین در فواصل زمانی 48 و 72 ساعت پس از فعالیت در مقایسه با 2 ساعت پس از فعالیت به ترتیب 05/24 و 95/14درصد افزایش معنی­داری داشت (05/0P<)؛ در حالی­که 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با  48 ساعت پس از فعالیت 34/7 درصد کاهش معنی­دار داشت (05/0P<). گلبول­های سفید در فواصل زمانی مختلف بین دو شدت بیشینه و زیر بیشینه تفاوت معنی­داری نداشت (جدول 3).
نوتروفیل‌ها 2، 24 و 48 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با  قبل از فعالیت به ترتیب 20/6، 28/10 و 12/8 درصد افزایش معنی­داری یافت، در حالی­که 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با  48 ساعت پس از فعالیت 55/6 درصد کاهش معنی­دار داشت (05/0P<). نوتروفیل­ها بلافاصله، 2 و 24 پس از تمرین مقاومتی با شدت زیر بیشینه در مقایسه با قبل از فعالیت به ترتیب 73/4، 55/7 و 83/11 درصد افزایش معنی­داری داشت، در حالی­که 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت زیر بیشینه در مقایسه با 24 ساعت پس از تمرین 86/9 درصد کاهش معنی­داری داشت (05/0P<). درصد نوتروفیل در فواصل زمانی مختلف بین دو شدت بیشینه و زیر بیشینه تفاوت معنی­داری نداشت (جدول 3).
لنفوسیت­ها بلافاصله، 2، 24، 48 و 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با  قبل از فعالیت به ترتیب 14/8، 48/13، 54/15، 07/14 و 49/9 درصد افزایش معنی­دار، و هم­چنین 24 ساعت پس از فعالیت در مقایسه با بلافاصله پس از فعالیت84/6 درصد افزایش معنیداری داشت، در حالی­که 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با 48 ساعت پس از فعالیت 01/4 درصد کاهش معنی­دار داشت (05/0P<). لنفوسیت­ها بلافاصله، 2، 24، 48 و 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت زیربیشینه در مقایسه با قبل از فعالیت به ترتیب 72/5، 18/12، 65/15، 88/12 و 17/11 درصد افزایش معنی­داری و هم­چنین 24 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت زیر بیشینه در مقایسه با بلافاصله پس از تمرین 39/9 درصد افزایش معنی­داری داشت (05/0P<). لنفوسیت­ها در فواصل زمانی مختلف بین دو شدت بیشینه و زیربیشینه تفاوت معنیداری نداشت (جدول 3).
مونوسیت­ها 2، 24 و 48 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با  قبل از فعالیت به ترتیب 49/11، 57/14 و 51/6 درصد افزایش معنی­داری داشت، در حالی­که 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با 2 و  24 ساعت پس از فعالیت به ترتیب 04/13 و 15/11 درصد کاهش معنی­دار داشت (05/0P<). مونوسیت‌ها 2، 24 و 48 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت زیر بیشینه در مقایسه با قبل از فعالیت به ترتیب 64/15، 54/22 و 70/11 درصد افزایش معنی­داری داشت، در حالی­که 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با 2 و  24 ساعت پس از فعالیت به ترتیب 71/11 و 68/16 درصد کاهش معنی­دار داشت (05/0P<). مونوسیت­ها در فواصل زمانی مختلف بین دو شدت بیشینه و زیر بیشینه تفاوت معنی­داری نداشت (جدول 3).
پلاکت­ها در تمرین مقاومتی بیشینه، بلافاصله، 2، 24 و 48 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با  قبل از فعالیت به ترتیب 32/7، 11/10، 52/14 و 20/3 درصد افزایش معنی­داری داشت. 24 ساعت بعد از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با بلافاصله و 2 ساعت پس از تمرین به ترتیب، 71/6 و 00/4 درصد افزایش معنی­دار داشت. هم­چنین 48 ساعت بعد از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با بلافاصله و 2 ساعت پس از تمرین 27/6 و 88/9 درصد کاهش معنی­دار داشت. در حالی­که، 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با بلافاصله، 2 ساعت، 24 و 48 پس از تمرین، به ترتیب 33/7، 69/9، 16/13 و 64/3 درصد کاهش معنی­دار داشت (05/0P<) و در مقایسه با قبل از تمرین مقاومتی بیشینه به حد پایه رسید (جدول 3).
پلاکت­ها در تمرین مقاومتی زیربیشینه، بلافاصله، 2، 24 و 48 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت زیربیشینه در مقایسه با  قبل از فعالیت به ترتیب 79/6، 82/9، 85/11 و 47/5 درصد افزایش معنی­داری داشت. 2 ساعت پس از تمرین زیربیشینه در مقایسه با بلافاصله پس از تمرین 84/2 درصد افزایش معنی­دار داشت. 24 ساعت پس از تمرین زیربیشینه در مقایسه با دو مرحله قبل یعنی بلافاصله و دو ساعت پس از تمرین به ترتیب 74/4 و 85/1 درصد افزایش داشت. پلاکت­ها 48 ساعت پس از تمرین زیر بیشینه در مقایسه با دو مرحله قبل یعنی دو ساعت و 24 ساعت پس از تمرین به ترتیب 96/3 و 70/5 درصد کاهش معنی­دار داشت. در حالی­که، 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت زیر بیشینه در مقایسه با بلافاصله، دو ساعت، 24 و 48 پس از تمرین، به ترتیب 08/8، 61/10، 23/12 و 93/6 درصد
کاهش معنی­دار داشت (05/0
P<) و در مقایسه با قبل از تمرین مقاومتی زیر بیشینه به حد پایه رسید. بین تعداد پلاکت­ها در فاصله زمانی قبل از تمرین، بلافاصله، 2، 48 و 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با هر دو شدت بیشینه و زیر بیشینه تفاوت معنی­داری وجود نداشت و فقط در زمان 24 ساعت پس از تمرین مقاومتی زیر بیشینه در مقایسه با تمرین بیشینه 74/3 درصد کاهش معنی­دار داشت (جدول 3 و نمودار 1).
فاکتور هشت در تمرین مقاومتی بیشینه، بلافاصله، 2، 24، 48 و 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با  قبل از فعالیت به ترتیب 25/13، 42/20، 08/30، 29/14 و 09/4 درصد افزایش معنی­داری داشت. 2 ساعت پس از تمرین بیشینه در مقایسه با بلافاصله پس از تمرین 33/6 درصد افزایش معنی­دار داشت. 24 ساعت بعد از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با بلافاصله و دو ساعت پس از تمرین به ترتیب 86/14 و 02/8 درصد افزایش معنی­دار داشت. هم­چنین 48 ساعت بعد از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با 24 ساعت پس از تمرین 13/12 درصد کاهش معنی­دار داشت. در حالی­که، 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت بیشینه در مقایسه با بلافاصله، 2 ساعت، 24 و 48 پس از تمرین، به ترتیب 09/8، 56/13، 98/19 و 93/8 درصد کاهش معنی­دار داشت (05/0P<).
 
جدول3- انحراف معیار ± میانگین متغیرهای تحقیق قبل، بلافاصله، دو، 24، 48 و 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با دو شدت بیشینه و زیر بیشینه دانش­جویان پسر 23-19 ساله دانشگاه آزاد سراب در سال 96
متغیرها شدت قبل بلا­فاصله دو ساعت 24 ساعت 48 ساعت 72 ساعت
گلبول سفید (10^3/µL) %85 1RM 4/1 ± 71/6 39/1 ± 79/6 04/1 ± 82/6 43/1 ± 87/6 68/1 ± 22/7  *c
003/0=P
13/1 ± 69/6 bd
022/0=P
%60 1RM 24/1 ± 54/6 41/1 ± 62/6 35/1 ± 73/6 41/1 ±  78/6 17/1 ± 82/6 42/1 ± 72/6
 
نوتروفیل (10^3/µL) %85 1RM 09/0±20/3 06/0 ± 37/3 04/0 ± 45/3*
001/0=P
06/0 ± 62/3 *
001/0=P
05/0 ± 72/3 *
02/0=P
09/0 ± 26/3 d
011/0=P
%60 1RM 03/0 ± 08/3 04/0 ± 17/3
001/0=P
04/0 ± 23/3
003/0=P
04/0 ± 57/3
001/0=P
05/0 ± 33/3 08/0 ± 19/3 c
001/0=P
 
لنفوسیت (10^3/µL) %85 1RM 02/0 ± 18/2 02/0 ± 39/2 *
015/0=P
01/0 ± 52/2*
003/0=P
02/0 ± 58/2 a*
035/0=P
03/0 ± 68/2 *
024/0=P
01/0 ± 38/2 *d
042/0=P
60% 1RM 08/0 ± 14/2 09/0 ± 29/2
006/0=P
09/0 ± 48/2
005/0=P
09/0 ± 57/2 a
018/0=P
07/0 ± 52/2
027/0=P
09/0 ± 45/2
033/0=P
 
مونوسیت (10^3/µL) %85 1RM 01/0 ± 56/0 01/0 ± 60/0 01/0 ± 64/0*
010/0=P
10/1 ± 66/0 *
009/0=P
02/0 ± 64/0 *
016/0=P
01/0 ± 56/0 bc
039/0=P
%60 1RM 01/0 ± 53/0 01/0 ± 57/0 01/0 ± 63/0
014/0=P
02/0 ± 67/0
028/0=P
01/0 ± 61/0
021/0=P
01/0 ± 55/0 bc
038/0=P
 
پلاکت  (10^3/µL) %85 1RM 76/20 ± 58/218 70/27 ± 58/234 *
001/0=P
86/27 ± 68/240*
001/0=P
63/27 ± 32/250  *ab
025/0=P
09/24 ± 58/225  *ab
031/0=P
60/22 ± 37/217 abcd
019/0=P
%60 1RM 47/35 ± 42/215 24/40 ± 05/230
001/0=P
49/41 ± 58/236†ab
017/0=P
43/42 ± 95/240 # † bcd
033/0=P
31/36 ± 21/227 †ab
040/0=P
16/28 ± 47/211 abcd
036/0=P
 
فاکتور 8 (10^3/µL) %85 1RM 51/16 ± 68/105 71/14 ± 68/119 *
002/0=P
30/13 ± 26/127a*
027/0=P
28/15 ± 47/137 ab*
016/0=P
07/17 ± 79/120    *c
021/0=P
65/15 ± 00/110  abcd*
032/0=P
%60 1RM 94/18 ± 53/94 39/21 ± 11/98
001/0=P
39/18 ± 68/105#† a
021/0=P
36/19 ± 82/114 # † ab
037/0=P
08/15 ± 11/95 #c
041/0=P
22/16 ± 00/84 # † abcd
045/0=P
انحراف معیار ± میانگین و نتایج آزمون ANOVA با اندازه­های مکرر و Bonferoni برای مقایسه تغییرات بین گروهی و آزمون t زوجی برای مقایسه تغییرات درون گروهی. * تفاوت معنی­دار با قبل از تمرین مقاومتی بیشینه. تفاوت معنی­دار با قبل از تمرین مقاومتی زیر بیشینه. a تفاوت معنی­دار با بلافاصله پس از تمرین. b تفاوت معنی دار با 2 ساعت پس از تمرین. c تفاوت معنی­دار با 24 ساعت پس از تمرین. d تفاوت معنی­دار با 48 ساعت پس از تمرین. #  تفاوت معنی­دار بین تمرین مقاومتی بیشینه، 05/0>P به عنوان تفاوت معنی­دار
 
 
­
 
نمودار 1- پلاکت­ها در فواصل زمانی بلافاصله، 2، 24، 48 و 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با دو شدت بیشینه و زیر بیشینه با استفاده از ANOVA با اندازه­های مکرر و Bonferoni برای مقایسه تغییرات بین گروهی و آزمون t زوجی برای مقایسه تغییرات درون گروهی.
*  تفاوت معنی­دار با قبل از تمرین مقاومتی بیشینه. تفاوت معنی­دار با قبل از تمرین مقاومتی زیر بیشینه. a تفاوت معنی­دار با بلافاصله پس از تمرین. b تفاوت معنی­دار با 2ساعت پس از تمرین. c تفاوت معنی­دار با 24ساعت پس از تمرین. d تفاوت معنی­دار با 48ساعت پس از تمرین. # تفاوت معنی­دار بین تمرین مقاومتی بیشینه، 05/0>P به عنوان تفاوت معنی­دار
 
 

نمودار 2- فاکتور هشت در فواصل زمانی بلافاصله، 2، 24، 48 و 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با دو شدت بیشینه و زیر بیشینه با استفاده از ANOVA با اندازه­های مکرر و Bonferoni برای مقایسه تغییرات بین گروهی و آزمون t زوجی برای مقایسه تغییرات درون گروهی.
* تفاوت معنی­دار با قبل از تمرین مقاومتی بیشینه. تفاوت معنی­دار با قبل از تمرین مقاومتی زیر بیشینه. a تفاوت معنی­دار با بلافاصله پس از تمرین. b تفاوت معنی­دار با 2ساعت پس از تمرین. c تفاوت معنی­دار با 24ساعت پس از تمرین. d تفاوت معنی­دار با 48 ساعت پس از تمرین. # تفاوت معنی­دار بین تمرین مقاومتی بیشینه، 05/0>P به عنوان تفاوت معنی­دار
 
فاکتور هشت در تمرین مقاومتی زیر بیشینه، بلافاصله، 2 و 24 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت زیر بیشینه در مقایسه با قبل از فعالیت به ترتیب 79/3، 80/11 و 46/21 درصد افزایش معنی­داری داشت. دو ساعت پس از تمرین زیر بیشینه در مقایسه با بلافاصله پس از تمرین 72/7 درصد افزایش معنی­دار داشت. 24 ساعت پس از تمرین زیر بیشینه در مقایسه با دو مرحله قبل یعنی بلافاصله و دو ساعت پس از تمرین به ترتیب  03/17 و 65/8 درصد افزایش داشت. فاکتور هشت 48 ساعت پس از تمرین زیر بیشینه در مقایسه با مرحله قبل یعنی 24 ساعت پس از تمرین 17/17 درصد کاهش معنی­دار داشت. در حالی­که، 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی با شدت زیر بیشینه در مقایسه با مراحل قبل، بلافاصله، دو ساعت، 24 و 48 پس از تمرین، به ترتیب 14/11، 38/14، 51/20، 84/26 و 68/11درصد کاهش معنی­دار داشت (05/0P<). فاکتور هشت در فواصل زمانی دو، 24، 48 و 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی زیر بیشینه در مقایسه با تمرین بیشینه به ترتیب 96/16، 48/16، 26/21 و 64/23 درصد کاهش معنی­دار داشت، در حالی­که در فواصل زمانی قبل از تمرین و بلافاصله پس از تمرین بین دو شدت زیر بیشینه و بیشینه تفاوت معنی­داری وجود نداشت (جدول 3 و نمودار 2).
در کل، یافته­های فوق نشان می­دهد که بین گلبول­های سفید، نوتروفیل­ها، لنفوسیت­ها و مونوسیت­ها پس از دو تمرین مقاومتی با شدت بیشینه و زیر بیشینه تفاوت معنی‌داری وجود ندارد. اما پلاکت­ها 48 ساعت پس از تمرین بیشینه و فاکتور هشت در فواصل زمانی دو، 24، 48 و 72 ساعت پس از تمرین مقاومتی بیشینه در مقایسه با تمرین زیر بیشینه به طور معنی­دار بیش­تر بود. بنابراین می توان گفت بین دو شدت تمرین بیشینه و زیر بیشینه در فاکتورهای ایمنی تفاوت معنی­دار وجود ندارد ولی در فاکتورهای انعقادی تفاوت معنیداری وجود دارد.
بحث
گلبول­های سفید خون 24 و 48 ساعت پس از هر دو تمرین مقاومتی بیشیته و زیربیشینه افزایش یافت، در حالی­که 72 ساعت بعد از هر دو شدت تمرین به مقادیر پایه بازگشت. نوتروفیل­ها، لنفوسیت­ها و مونوسیت­ها بلافاصله، دو ساعت، 24 ساعت بعد از هر دو تمرین به طور معنی­داری افزایش یافت و سپس در فواصل زمانی 48 و 72 ساعت بعد از تمرین به سطوح استراحتی بازگشت. اما بین سلول سفید‌ها، نوتروفیل­ها، لنفوسیت­ها و مونوسیت­ها پس از هر دو تمرین مقاومتی بیشینه و زیربیشینه تفاوت معنی­داری وجود نداشت. یافته­های تحقیقی نشان داده­اند که پاسخ ایمنی نسبت به ورزش طبیعت دوگانه­ای دارد [8]. به این معنی که اگر چه گلبول­های سفید خون متعاقب 24 و 48 ساعت متعاقب یک جلسه ورزش حاد افزایش می یابد، اما 72 ساعت  پس از  آن کاهش می یابد، به طوری که اگر این کاهش تا حد سطوح پایه قبل از تمرین یا همان سطوح استراحتی باشد، این مسأله به «فرضیه پنجره باز» مرتبط خواهد شد.  یعنی حالتی که در آن خطر بیش­تری برای عفونت­ها و بیماری متوجه فرد خواهد بود [20]. تغییرات و پاسخ دو­ مرحله­ای بعد از تمرین مقاومتی بیشینه و زیر بیشینه در مطالعات قبلی نیز گزارش شده است. Aldemir و همکاران نیز نشان دادند که تعداد نوتروفیل­ها، مونوسیت و لنفوسیت­ها طی چند ساعت اول پس از تمرین افزایش یافت و به دلیل توزیع مجدد و جایگزینی در بافت­های آسیب دیده چندین ساعت پس از تمرین کاهش یافت [26].
تمرین با شدت زیر بیشینه و مدت کوتاه احتمالاً موجب اختلالات موقت در تعداد گلبول­های خون به مدت تقریباً یک ساعت  تا یک روز پس از تمرین شد و همئوستاز آنها تا چندین ساعت پس از تمرین نیز به حالت پایدار خود بازگشت [17]. افزایش سطوح سلول سفید­ها، نوتروفیل­ها و مونوسیت­ها احتمالاً در پاسخ به افزایش گلوکوکورتیکوئیدها، هورمون رشد و سیتوکین­هایی مانند اینترلوکین-6، و فاکتور محرک گرانولوسیت­ها (granulocyte colony-stimulating factor) می­باشد که از سلول­های میلوئیدی مغز قرمز استخوان ناشی می­شود [3]. از طرفی، بین سیستم ایمنی ذاتی و هورمون­های استرس به ویژه کورتیزول رابطه مثبت وجود دارد. کورتیزول اثر سرکوب کننده بر روی دستگاه ایمنی و نیز خاصیت ضد ­التهابی دارد [15]. هورمون­ها نقش مهمی به عنوان تنظیم کننده تغییرات ناشی از ورزش در میزان گلبول­های سفید خون و زیر گروه­های آن برعهده دارند. به روشنی مشخص شده است هورمون­هایی مانند کورتیزول  و اپی­نفرین توزیع گلبول­های سفید خون را تحت تأثیر قرار می­دهند [6].
کورتیزول، نوتروفیل­ها را از مغز قرمز استخوان حرکت میدهد، اما یک زمان تأخیری بین افزایش کورتیزول در خون و نوتروفیل­ها وجود دارد. بنابراین، با توجه به اینکه رهاسازی کورتیزول 30 دقیقه پس از تمرین روی می­دهد، افزایش تعداد گلبول­های سفید­ خون بلافاصله پس از تمرین شدید، را تحت تأثیر قرار نمی­دهد [27]. کورتیزول مسئول افزایش مرحله تأخیری دوم سلول­های سفید­ است که از طریق افزایش رهاسازی آنها از مغز قرمز استخوان عمل می‌کند [18]. تحقیقات نشان می­دهد هورمون اپی­نفرین در جریان ورزشهای شدید و کوتاه­مدت مسئول افزایش میزان لکوسیتوز است. چون افزایش کورتیزول در پاسخ به فعالیت بسیار آهسته و افزایش میزان گلبول­های سفید خون بعد از اتمام ورزش مربوط به ازدیاد کورتیزول است [29-28]. بنابراین، می­توان گفت که افزایش گلبول­های سفید­ در فواصل زمانی 2 و 24 ساعت پس از تمرین در این تحقیق، احتمالاً ناشی از افزایش سطوح کورتیزول می­باشد که در تحقیق حاضر اندازه­گیری نشده است. کاتکولامین­های تولید شده در طی تمرین برای افزایش گلبول­های سفید­ در گردش خون عمل می­کند [18]. اپی‌نفرین نیز تعداد سلول­های سفید خون را در طی تمرین افزایش می­دهد. افزایش تعداد سلول­های سفید­ در طی تمرینات کوتاه مدت (کمتر از یک ساعت) ناشی از افزایش اپی‌نفرین میباشد. بین مقدار اپی‌نفرین و تعداد گلبول­های سفید­ بعد از تمرین نیز رابطه مثبت وجود دارد [30، 7]. نشان داده شده است کاتکولامین‌ها و کورتیزول که گیرندههای هدف در گلبولهای‌ سفید­ و زیررده­های آن­ها دارند، موجب افزایش مقادیر گلبول­های سفید­ و زیررده­های آن­ها (فراخوانی از مغز استخوان) و افزایش فعالیت آنها می­شوند [30]. کاهش گلبول­های سفید و زیررده­های آن طی فواصل زمانی 48 و 72 ساعت پس از هر دو تمرین بیشینه و زیر بیشینه به این دلیل است که نوتروفیل­ها، لنفوسیت­ها و مونوسیت­ها به مقدار خیلی زیادی در طی دوره ریکاوری تحت تأثیر گلوکوکورتیکوئیدها از خون خارج می­شود [32-31].
یافته­های تحقیق حاضر در خصوص تغییرات دو مرحله­ای افزایش تعداد گلبول­های سفید­ و زیر رده­های آن طی فاصله زمانی روز اول پس از هر دو تمرین و کاهش تعداد گلبول‌های سفید­ و زیررده­های آن در فواصل زمانی دو و سه روز پس از هر دو تمرین، با یافته­های Jafari و همکاران [7]، Azarbayjani و همکاران [12]، Ghanbari و Tayebi [9] و Fatouros و همکاران [8] هم­خوانی دارد، در حالی­که با یافتههای Santos و همکاران [10] و Johannsen و همکاران [11] هم­خوانی ندارد. یافته­های این محققین نشان­دهنده افزایش لکوسیت­ها پس از یک جلسه تمرین جسمانی و عدم بازگشت گلبول­های سفید به سطوح استراحتی بود. در حالیکه، یافته­های تحقیق حاضر در مورد عدم تفاوت معنی‌دار بین دو شدت بیشینه و زیر بیشینه تمرین مقاومتی با یافته­های Yadegary و همکاران [30] هم­خوانی دارد. آنها نشان دادند که یک جلسه فعالیت هوازی پیش­رونده و یک جلسه فعالیت تناوبی شدید در مردان جوان غیر ورزش­کار تعداد سلول سفید­ها را افزایش می‌دهد و بین دو نوع تمرین نیز در تغییر تعداد گلبول­های سفید­ تفاوت معنی­داری وجود ندارد. به نظر می­رسد که  اختلافات موجود در گزارش­های مختلف در مورد تعداد گلبول­های سفید­، نوتروفیل­ها، لنفوسیت­ها و مونوسیتها در پاسخ به فعالیت­های ورزشی، ناشی از عواملی چون استفاده از پروتکل­های ورزشی مختلف، شدت­های تمرینی متفاوت، سطوح آمادگی جسمانی و وضعیت روحی روانی متفاوت آزمودنی­ها و هم­چنین تفاوت در تکنیک­های آزمایشگاهی مورد استفاده برای اندازه­گیری­ها باشد [33].
پلاکت­ها و فاکتور هشت، بلافاصله، 2 ساعت، 24 ساعت بعد از هر دو تمرین به طور معنی­داری افزایش یافت و سپس در فواصل زمانی 48 و 72 ساعت بعد از تمرین به سطوح استراحتی بازگشت. پلاکت­ها و فاکتور هشت پس از تمرین مقاومتی بیشینه در مقایسه با تمرین زیر بیشینه به طور معنی­داری بیش­تر بود. مطالعات نشان می­دهند در حین فعالیت ورزشی، تعداد پلاکت­ها افزایش می­یابد. این افزایش می­تواند و با فعالیت بدنی و رهایش پلاکت­های تازه از بستر عروقی طحال، مغز استخوان و دیگر ذخایر بدن در ارتباط باشد. هم­چنین مطالعات نشان داده­اند که ترشح اپی‌نفرین موجب انقباض قوی طحال (محل ذخیره یک سوم پلاکت‌های بدن) می­شود و از آن جایی که در طی فعالیت و به ویژه فعالیت­های شدید سطوح اپی‌نفرین بالا می‌رود، این امر میتواند دلیل افزایش تعداد پلاکت­ها در این تحقیق باشد [24]. این مکانیسم می­تواند ازدیاد پلاکت­ها را در ورزش توجیه کند [35-34].
سازوکارهای دیگری مانند سطح تروپونین،ATP ، خون، اسیدلاکتیک PH ، کاتکولامین­های خون را می­توان در افزایش پلاکت­ها پس از فعالیت ورزشی مؤثر دانست [36، 23]. به نظر می­رسد مجموعه عوامل ایجادکننده لکوسیتوز (افزایش گلبول‌های سفید خون) به ویژه تغییرات قلبی-عروقی، آسیب های عضلانی موضعی، رهایش کاتکولامین­ها و کورتیزول موجب افزایش معنی‌دار مقادیر پلاکت­ها پس از اجرای فعالیتهای ورزشی می­شوند [30]. بنابراین می­توان گفت با گذشت زمان و کاهش اثرات کوتاه­مدت و موقتی یک جلسه تمرین مقاومتی بیشینه و زیر بیشینه در تحقیق حاضر و احتمالاً کاهش سطح هورمون کورتیزول در خون، تعداد پلاکت­ها 48 و 72 ساعت پس از تمرین به حالت پایه بازگشت. پلاکت­ها و  فاکتور هشت در این تحقیق، بلافاصله، 2 و 24 ساعت پس از هر دو تمرین مقاومتی بیشینه و زیر بیشینه افزایش یافت و سپس 48 ساعت و 72 ساعت پس از تمرین به حالت پایه بازگشت. همانند گلبول­های سفید­ و زیر رده­های آن، این تغییرات نیز پس از هر دو تمرین دو مرحله‌ای بود. افزایش سطح پلاکت­ها در این تحقیق، احتمالاً ناشی از رهاسازی این مواد از عروق طحال و ریه و نیز مغز قرمز استخوان می­باشد [13]. دلیل احتمالی دیگر این افزایش، افزایش درجه حرارت بدن، میزان تعریق و یا غلظت کاتکولامین­های پلاسما می باشد [13]. یافتههای تحقیق حاضر در مورد افزایش سطح پلاکت­ها و فاکتور هشت از بلافاصله پس از تمرین تا 24 ساعت پس از تمرین با یافتههای Kilim و همکاران [23]، Ghaediyan و همکاران [24]، Azimpour و Shahdadi  [19] و Tayebi و همکاران [20] هم­خوانی دارد در حالی­که با یافته­های Al-Taee [21]، Amini و همکاران [18]، Habibian و همکاران [3]، Stakiw و همکاران [25] و Singh و همکاران [32] هم‌خوانی ندارد. یافته­های این محققین نشان­دهنده عدم تغییر فاکتورهای انعقادی خون پس از تمرین بود.
افزایش فاکتور هشت در مراحل اولیه تمرین یعنی بلافاصله، 2 ساعت و 24 ساعت پس از تمرین را می توان ناشی از فعال شدن آدرنال (اپی‌نفرین) بر اثر تمرین دانست. هرچند آدرنال (اپی‌نفرین) در تحقیق حاضر اندازه­گیری نشده است، فعال شدن آدرنالین (اپی‌نفرین) بر اثر ورزش منجر به افزایش سریع فاکتور هشت می­شود [37، 24]. تمرینات ورزشی سلول­های اندوتلیال را فعال و موجب تحریک ترشح فاکتور ون ویلبراند (von Willebrand) می‌شود. فاکتور ون ویلبراند یکی از پروتئین­های افزایش دهنده فاکتور هشت میباشد [3]. هم­چنین تمرین گیرنده‌های آدرنرژیک β2 را تحریک می کند و تحریک این گیرندهها بر فاکتور هشت اثر دارد [3]. تحریک گیرندههای بتاآدرنرژیک در حین ورزش، سبب افزایش تولید ترومبین می­شود. افزایش تولید ترومبین در بدن موجب افزایش تولید فاکتور هشت میشود [24]. افزایش فعالیت بتاآدرنرژیک از طریق فعالیت بدنی موجب افزایش تولید فون ویلبراند و فاکتور هشت می­شود، این امر شروع­کننده واکنشهای التهابی در بدن می­باشد [3]. از طرفی، Stakiw و همکاران نشان دادند که فاکتور ون ویلبراند چندین ساعت بعد از تمرین کاهش مییابد. بنابراین در توجیه کاهش فاکتور هشت 48 و 72 ساعت پس از تمرین میتوان گفت که کاهش فاکتور هشت بعد از 48 و 72 ساعت پس از تمرین احتمالاً ناشی از اثرات کوتاه­مدت و موقت تمرین مقاومتی بیشینه و زیر بیشینه و هم­چنین کاهش ون ویلبراند در این فواصل زمانی میباشد.
یافته­های تحقیق حاضر با یافته‌های Kilim و همکاران [23]، Soleimani و همکاران [16] و Ghaediyan و همکاران [24] هم­خوانی دارد. این محققین نشان دادند که یک جلسه تمرین زیر بیشینه موجب افزایش سطح فاکتورهای انعقادی خون می­شود. این در حالی است ­که یافته­های تحقیق حاضر در خصوص تغییرات پلاکت­ها و فاکتور هشت، با یافته­های Biswanath Garai [27]، Ghanbari و همکاران [9] و Habibian و همکاران [3] همخوانی ندارد.
این محققین نشان دادند که تمرین با شدت زیر بیشینه تغییر معنی­داری در تعداد پلاکت­ها ایجاد نکرد. تفاوت بین تحقیقات گذشته ناشی از پروتکل­های تمرینی متفاوت، حجم و توده عضلانی درگیر، زمان اندازه­گیری متغیرها، سطح آمادگی جسمانی آزمودنی [14] و درجه آسیب عضلانی ناشی از تمرین [23] می­باشد.  
نتیجه‌گیری
در کل، بین سلول­های سفید خون، نوتروفیل­ها، لنفوسیتها و مونوسیت­ها پس از دو تمرین مقاومتی با شدت بیشینه و زیر بیشینه تفاوت معنی­داری وجود ندارد. ولیکن، تمرین مقاومتی بیشینه سطح پلاکت­ها و فاکتور هشت را بیشتر افزایش می­دهد. بنابراین با توجه به خطر تشکیل غیرطبیعی لخته خون در شریان­های کرونری، به افراد غیرفعال پیشنهاد می­شود که برای جلوگیری از لخته شدن خون و حفظ سلامتی برنامه تمرین مقاومتی را با شدت زیر بیشینه (1RM 60 درصد) شروع کنند.
از جمله محدودیت های تحقیق حاضر این بود که علیرغم کنترل غذایی، تغذیه آزمودنی‌ها در طی تمرین و خون­گیری، وضعیت روانی، خواب و استراحت شبانه آن‌ها به­طور کامل تحت کنترل دقیق محقق نبودند. پیشنهاد می­شود تحقیق مشابهی بر روی دیگر اقشار جامعه از جمله دختران و زنان و نوجوانان نیز انجام شود.
تشکر و قدردانی
مقاله حاضر با حمایت مالی دانشگاه محقق اردبیلی انجام شده است که به این وسیله قدردانی به عمل می آید. هم­چنین از کلیه شرکت کنندگان که با حضور خود امکان اجرای تحقیق حاضر را فراهم نمودند، تشکر و قدردانی می­شود.
 
 
 
 

 
Refernces
 
[1] Deilami AB, Sangari MA, Shojaeimehr MT. The Effect of Two Intensive Aerobic and Anaerobic Tests on Immune System in Male Athletic Students in Iran. World Applied Sciences Journal 2013; 21(10): 1520-9.
[2] Machado M, Koch AJ, Willardson JM, dos Santos FC, Curty VM, and Pereira LN. Caffeine does not augment markers of muscle damage or leukocytosis following resistance exercise. Int J Sports Physiol Perform 2010; 5(1):18-26.
[3] Habibian MA, Moosavi JA, Tojari FA, Moosavi-Gilani RE. Comparison the effects of one session aerobic exercise and resistance training on some of the coagulation markers of healthy young women. ZJRMS 2010; 4(1): 33-7. [Farsi]
[4] Kirbas S, Tetik S, Aaykora E, Bulent D. An Examination of the Impact of Regular Exercise Participation on Blood Platelet Parameters. World Journal of Medical Sciences 2015; 12(2):79-82.
[5] Simonson SR. Immune response to resistance exercise. J stre and con res 2001; 15(3): 378-84.
[6] Arazi H, Damirchi A, Babaei P. The effect of one and two session of combined resistance-endurance exercise on redistribution of blood leukocyte subtypes in athlete men. Harekat 2007; 36(1): 107-28. [Farsi]
[7] Jafari H. The effects of repeated sessions of exercise on immune cells and cortisol in female Athletes. J Bas Res Med Sci 2014; 1(2): 30-5.
[8] Fatouros I, Chatzinikolaou A, Paltoglou G, Petridou A, Avloniti A, Jamurtas A, et al. Acute resistance exercise results in catecholaminergic rather than hypothalamic-pituitary-adrenal axis stimulation during exercise in young men. Stress 2010; 13(6): 461-8.
[9] Ghanbari AR, Tayebi SM. The effect of a single session of eccentric resistance exercise on some parameters of white blood cells. Annals of Applied Sport Science 2013; 1(1):17-26.
[10] Santos VC, Procida IR, Zicolau EA, Hatanaka E, Borges-Silva C, Pithon-Curi TC, et al. Effect of regular exercise on leukocyte function in young and middle-aged women. Journal of Exercise Science & Fitness 2013; 11(1): 57-62.
[11] Johannsen NM, Swift DL, Johnson ED, Dixit VD, Earnest CP, Blair SN, et al. Effect of different doses of aerobic exercise on total white blood cell (WBC) and WBC subfraction number in postmenopausal women: Results from DREW. Plos one 2010; 7(2): 1-9.
[12] Azarbayjani MA, Fathi RO, Abbasi Daloii AS, Ahmad AB, Fatolahi HO. Acute hematological profile response to one session of aerobic and anaerobic exercise among young male kickboxers. Turk J Phys Med Rehab 2014; 60(1): 92-7.
[13] Terra R, da silva SAG, Pinto, Verônica S, Pmld, D. Effect of exercise on the immune system: Response, adaptation and cell signaling. Rev Bras Med E Sport 2012; 18(3): 208-14.
[14] Ghaeini A, Kazemi A, Fallahi A, Ghasemnian A. The response of some immune and inflammatory markers of cardiovascular disease in prepubertal overweight boys to a single intense duration of exercise session. Iranian Journal of Endocrinology and Metabolism 2010; 12(4): 418-26.
[15] Williams MS, Kickler TS, Bush DE. Evaluation of platelet function in aspirin treated patients with CAD. J Throm Thrombolysis 2006; 21(1): 241-7.
[16] Soleimani ME, Dehghani SO, Mahdivand AY, Nematallahi ZA, Javdan FA, Abtin, AF, et al. Effect of short term consumption of cocoa on platelet factors (Plt, MPV, PDW) in male athletes following one session incremental exhaustive exercise. International Journal of Sport Studies 2013; 3(1): 319-26.
[17] Freedman JE, Loscalso JO. New therapeutic agents in thrombosis and thrombolysis. In forma health care 2009; 32(1): 49-67.
[18] Amini AM, Kordi MR, Gaini AA, Ahmadi AB, Veysi KO. Effect of resistance exercise on coagulation and fibrinolytic factors in inactive aged men. Quarterly of Ofoghe Danesh 2012; 18(1): 103-8. [Farsi]
[19] Azimpour MA, Shahdadi AH. Response of coagulation indices to two types of exercise of eccentric and isometric in male bodybuilding athletes. Qom Univ Med Sci J 2016; 10(2): 13-21. [Farsi]
[20] Tayebi SM, Akhavan Zanjani M, Ghanbari Niaki A, Ghanbari A. Short-term effect of circuit resistance exercise on plasma fibrinogen and viscosity, and some platelet parameters of young female students. Sport Physiology and Physical Activity Journal 2017; 10(1): 89-96. [Farsi]
[21] Al-Taee N. Effect of cigarette moking and physical exercise on some hematological parameters in healthy students. Aust. J. Basic & Appl Sci 2017; 11(16): 62-8.
[22] Heidari N, Dortaj E, Karimi M, Karami S, Kordi N. The effects of acute high intensity interval exercise of judo on blood rheology factors. Turk J Kin 2016; 2(1): 6-10.
[23] Kilim SR, Lakshmi PV. A study on affect of severity of exercise on platelet function. Journal of Evolution of Med and Dent Sci 2015; 4(1): 10027-32.
[24] Ghaediyan SA, Marefati HA, Nabipur FA, Naghizadeh MM. The effect of a submaximal aerobic exercise on the blood coagulation markers in young non-athlete females. J Jahrom Univ Med Sci 2012; 10(1): 65-71. [Farsi]
[25] Stakiw J, Bowman M, Hegadorn C, Pruss C, Notley C, Groot E, et al. The effect of exercise on von Willebrand factor and ADAMTS13 in individuals with type 1 and type 2B von Willebrand disease. Journal of Thrombosis and Haemostasis 2007; 6(1): 90–6.
[26] Aldemir HA, Kilic NE. The effect of time of day and exercise on platelet functions and Platelet neutrophil aggregatesin healthy male subjects. Molecular and Cellular Biochemistry 2005; 280(1): 119-24.
[27] Biswanath GA, Sridip CH, Samiran MO, Tirtha MO. Effect of exercise on platelet variables: An overview. International journal of physical education, sports and health 2017; 4(1): 506-10.
[28] Nielsen HB, Secher N, Perdersen BK. Lymphocytes and Nk cell activity during repeated bouts of maximal exercise. Am J Physiol Regulatory Integrative comp physiol 1996; 271(1): 222-7.
[29] Ronsen O, Krach JK, Haugh E, Bahr R, Pedersen BK. Recovery time affects immunoendocrine responses to a second bout of endurance exercise. Am J Physiol cell Physiol 2002; 283(1):1612- 20.
[30] Yadegary M, Ravasi AA, Choobineh S. The effect of a progressive and periodic aerobic exercise session on the number of blood leuckocytes and platelets on untrained men. Olom-e-Zisti varzesh 2017; 9(1): 1-15. [Farsi]
[31] Nazar Ali P, Hanachi PA. To investigate the fibrinogen and some of coagulation factors in anaerobic exercise training women. World Applied Sciences Journal 2011; 12(1): 72-5.
[32] Singh I, Quinn H, Southgate RJTurner AHLi D, Sinclair, AG, et al. The effect of exercise and training status on platelet activation: Do cocoa polyphenols play a role? Platel 2006; 17(1): 361-7.
[33] Pyne DB, Smith JA, Baker MS, Telford RD, Weidemann MJ. Neutrophil oxidative activity is differentially affected by exercise intensity and type. Journal of Science and Medicine in Sport 2000; 3(1): 44-55.
[34] Karakoc Y, Dayzova H, Polat A. Effect of training period on hematological variable in regular training. Be J Sport Med 2005; 39(1): 34-8.
[35] Suzuki M, Nakakji SH, Umeda T. Effect of weight reduction on neutrophils phagocytes activity and oxidative burst activity in female judoists. Luminescence 2003; 18(4): 214-7.
[36] Nemati Gh, Rahmani nia F, Mirzaei B. The effect of eccentric contraction on blood hematological changes in non-athlete young men. Sport Physiology 2012; 15(1): 71-82. [Farsi]
[37] Alis R, Gomar FS, Risso-Ballester JR, Blesa JRRomagnoli M. Effect of training status on the changes in platelet parameters induced by short-duration exhaustive exercise. Platelets 2016; 27(2): 117-22.
 

The Effect of Resistance Training with Two Maximum and Sub-maximal Intensities on Leukocytes and Blood Coagulation Factors in Non-Athlete Men: A Clinical Trial Study
 
A. PourRahim Ghouroghchi[3], M. Pahlevani[4]
 
Received: 31/12/2018  Sent for Revision: 29/01/2019 Received Revised Manuscript: 19/04/2019 Accepted: 17/04/2019
 
Background and Objectives: The effects of maximal and sub-maximal resistance exercise on leukocytes and coagulator factors is ambiguous. Therefore the purpose of the present study was to determine the effect of maximum and sub-maximal resistance training intensities on leukocytes and blood coagulation factors in non-athlete men.
Materials and Methods: In this clinical trial study, 19 young non-athlete men with age 20.16±1.21­ years and weight 65.74±1.37­ kg completed maximal resistance exercise (85%­1RM [One-Repetition Maximum]) with right hand and after one week, sub-maximal resistance exercise (60%­1RM) with 3­ sets of 15 ­repetitions and 3 minutes rest intervals. 5 ml blood were taken before, immediately, 2h, 24h, 48h and 72h after exercise, and leukocytes were measured by cell counter and platelets and factor VIII by auto-analyzer. Data were analyzed by ANOVA with repeated-measures and Bonferroni, and the means of the two exercises were studied using paired t-test. 
Results: Leukocytes and coagulation factors were significantly higher than rest level immediately, 2h and 24h after both exercises (p=0.042) and then decreased to rest level 48h and 72h after training. There was no significant difference between neutrophils, lymphocytes and monocytes at different intervals after both maximal and sub-maximal exercises. However, the platelets and factor VIII after the maximal exercise were significantly more than the sub-maximal exercise (p=0.045). 
Conclusions: So, due to the higher increase of platelets and factor VIII levels after maximal intensity exercise and the risk of blood clot formation, it is suggested that non-athlete people start the resistance training program with submaximal intensity for maintaining the health.
Key words: Resistance training, Leukocytes, Coagulation factors, Non-athlete men
 
Funding: This study was funded by Mohaghegh Ardabili University.
Conflict of interest: None declared.
Ethical approval: The Ethics Committee of the Medical University of Ardabil approved the study (IR.ARUMS.REC.1397.125).
 
How to cite this article: PourRahim Ghouroghchi A, Pahlevani M. The Effect of Resistance Training with Two Maximum and Sub-maximal Intensities on Leukocytes and Blood Coagulation Factors in Non-Athlete Men: A Clinical Trial Study. J Rafsanjan Univ Med Sci 2019; 18 (7): 637-56. [Farsi]
 
 
[1]- (نویسنده مسئول) استادیار گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
    تلفن: 31505052-045، دورنگار: 33520457-045، پست الکترونیکی: amenehpoorrahim@yahoo.com
[2]- کارشناس ارشد فیزیولوژی ورزشی گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سراب، سراب، ایران
 
[3]- Assistant Prof., Dept. of Sports Physiology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran, ORCID: 0000-0003-3448-5950
(Corresponding Author) Tel: (045) 31505052, Fax: (045) 33520457, E-mail: amenehpoorrahim@yahoo.com
[4]- MSc in Sports Physiology, Dept. of Physical Education and Sports Sciences, Islamic Azad University, Sarab Branch, Sarab, Iran
ORCID: 0000-0003-4206-278X
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تربيت بدني
دریافت: ۱۳۹۷/۱۰/۳ | پذیرش: ۱۳۹۸/۱/۲۸

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2019 All Rights Reserved | Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences

Designed & Developed by : Yektaweb