fa ارزیابی عوامل مؤثر در پراکسیداسیون لیپیدی بیماران همودیالیزی و پیوندی بیوشیمی Biochemistry پژوهشي Research چکیده زمینه و هدف: آترواسکلروز یکی از دلایل عمده مرگ و میر بیماران همودیالیزی و پیوند کلیه‌ای می‌باشد، که دلیل به وجود آمدن آن هیپرلیپیدمی و افزایش پراکسیداسیون چربی‌ها است، لذا همیشه یکی از اهداف اصلی درمان این گونه بیماران، حذف عوامل خطرزا می‌باشد. مطالعات گذشته نشان داده که عوامل مختلفی در پراکسیداسیون چربی‌ها نقش دارند، لیکن تمامی این عوامل در یک مجموعه تاکنون بررسی نگشته است. برای روشن شدن دلایل هیپرلیپیدمی و عوامل مؤثر پراکسیداسیون چربی‌ها، در این مطالعه به بررسی سطـوح سـرمـی کلستـرول تــام، تـری‌گلـیسریـد، کلـسترول- لیپوپروتئین با دانسیته بالا (HDL-c)، کلسترول- لیپوپروتئین با دانسیته پایین (LDL-c)، آلبومین، منیزیوم (Mg)، مالون دی‌آلدیید (MDA) و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی تام این گونه بیماران پرداخته و نتایج با اطلاعات به دست آمده برای گروه کنترلی که از نظر سن و جنس با بیماران یکسان بود مقایسه شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه مقطعی 30 بیمار همودیالیزی و 30 بیمار پیوند کلیه‌ای شرکت نمودند. آزمایش‌های فوق بر اساس دستورالعمل کارخانه سازنده کیت‌های آزمایشگاهی، بر روی سرم به دست آمده از خون ناشتای بیماران انجام شد و نتایج با مقادیر سرمی 30 فرد سالم که گروه کنترل را تشکیل می‌دادند مقایسه گردید. به علاوه در بیماران با پیوند کلیه سطح سیکلوسپورین تام خون نیز اندازه‌گیری شد. یافته‌ها: نتایج به دست آمده نشان داد که سطح سرمی تری‌گلیسرید (05/0 (p<و MDA (001/0p<) بیماران پیوندی و همودیالیزی بیشتر از گروه کنترل می باشد، در صورتی که غلظت آنتی‌اکسیدان تام آنان کمتر بود (001/0.(p< به علاوه، غلظت سرمی منیزیم بیماران همودیالیزی در مقایسه با گروه کنترل افزایش معنی‌داری (01/0 (p<داشت، در صورتی که سطح منیزیم بیماران پیوندی کاهش معنی‌داری (01/0 (p<را نشان داد. سطح سرمی آلبومین هر دو گروه بیماران در مقایسه با گروه کنترل نیز کاهش معنی‌داری داشت (001/0p<) نتایج همبستگی پیرسون نشان داد که رابطه مثبت و معنی‌داری بین غلظت تری‌گلیسیرید و سطح MDAوجود دارد (001/0 p<، 47/0= r)، در حالی که بین تری‌گلیسیرید و آنتی‌اکسیدانت تام همبستگی معکوس و معنی‌داری مشاهده شد (001/0 p<، 42/0- =r). هم‌چنین، همبستگی معکوس و معنی‌داری بین سطح سرمی منیزیم و سیکلوسپورین در میان بیماران پیوندی به دست آمد (001/0p<، 44/ -0= r). نتیجه‌گیری: از تحقیق حاضر این گونه می‌توان نتیجه گرفت که درمان با سیکلوسپورین دلیل اصلی کاهش منیزیم در بیماران پیوندی می‌باشد. بنابراین بهتر است هم‌زمان با تجویز سیکلوسپورین، منیزیم نیز برای بیماران پیوندی تجویز گردد. هم‌چنین، کاهش سطح آنتی‌اکسیدانت تام در میان بیماران نشانگر این نکته می‌باشد که تجویز آنتی‌اکسیدانت‌های طبیعی هم‌چون ویتامین‌های C و E می‌تواند باعث کاهش ریسک آترواسکلروز در این بیماران گردد. واژه‌های کلیدی: پیوند کلیه، همودیالیز، آنتی‌اکسیدان، مالون دی‌آلدیید، منیزیوم، الگوی لیپیدی Evaluation the Affecting Factors in Lipid Peroxidation of Hemodialysis and Renal Transplanted Patients GR. Moshtaghi Kashanian PhD , N. Rashtchi PhD , H. Ardakani MD , A. Ghorbani Haghjoo PhD2 Received: 23/07/05 Sent for Revision: 25/09/06 Received Revised Manuscript: 21/01/07 Accepted: 26/02/07 Background and Objective: Atherosclerosis is the most important cause of death in hemodialysis and renal transplanted patients while hyperlipidemia and lipid peroxidation are considered major risk factors of it. For this reason, the most important goals of therapy are elimination of risk factors of atherosclerosis among these patients. Since peroxidation of lipids are a multifactorial process and all factors have not been investigated in one study, we decided to investigate, serum concentrations of total cholesterol, triglycerides, cholesterol contained of high density lipoprotein (HDL-c), concentration of albumin, total magnesium (Mg), malondialdehyde (MDA) and total antioxidant of these patients and compare the results with corresponding data obtained for age and sex matched control group. Materials and Methods: In this cross-sectional study, 30 patients who were on hemodialysis and 30 renal transplanted patients were participated. Parameters mentioned above were measured using sera separated from the fasting blood collected from the patients. Evaluation of these parameters were done by following protocols provided by the manufactures of the kits, The results obtained were compared with the corresponding data of 30 healthy persons who served as control group. In addition, the cholesterol contained of low density lipoprotein (LDL-c) was calculated and plasma level of cyclosporine was measured for renal transplanted patients. Results: Evaluated data showed elevation in the serum levels of triglycerides (p<0.05), MDA (p<0.001) and decrease in the serum levels of total antioxidant among hemodialysis and renal transplanted patients (p<0.001). In addition, the serum levels of magnesium in hemodialysis patients were higher than control group (p<0.01), while it was lower in renal transplant patients (p<0.01). Finally, Serum albumin levels were significantly lower in the patient groups, when compared with control group (p<0.01). Pearson regression analysis showed a positive and significant correlation between triglycerides level and MDA (r= -0.47, p<0.001) and negative correlation with total antioxidant (r=-0.42, p<0.001). In addition, there was a negative and significant correlation between Mg and cyclosporine level (r=-0.44, p<0.01) among renal transplanted patients. Conclusion: In conclusion, present results demonstrated that cyclosporine is the most important cause of hypomagnesaemia in renal transplanted patients. Therefore, oral magnesium supplement should be used for these patients, when cyclosporine recommended. In addition, low levels of antioxidant detected among the patient groups suggest that prescription of oral antioxidant such as vitamin C and E could reduce the risk of atherosclerosis in these patients. Key words: Renal Transplant, Hemodialysis, Antioxidant, MDA, Magnesium, Lipid Profile واژه‌های کلیدی: پیوند کلیه، همودیالیز، آنتی‌اکسیدان، مالون دی‌آلدیید، منیزیوم، الگوی لیپیدی Key words: Renal Transplant, Hemodialysis, Antioxidant, MDA, Magnesium, Lipid Profile 15 24 http://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-176-3&slc_lang=fa&sid=1 GR. Moshtaghi Kashanian دکتر غلامرضا مشتاقی کاشانیان moshtaghikashanian@hotmail.com 690031947532846002204 690031947532846002204 Yes N. Rashtchi دکتر نادره رشتچی 690031947532846002205 690031947532846002205 No H. Ardakani دکتر حسن اردکانی 690031947532846002206 690031947532846002206 No A. Ghorbani Haghjoo امیر قربانی حق جو 690031947532846002207 690031947532846002207 No