fa مطالعه تغییرات هماتولوژی، بیوشیمیایی و هیستوپاتولوژی ناشی از تجویز طولانی مدت کتامین در موش صحرایی علوم آزمايشگاهي علوم آزمايشگاهي كاربردي Applicable <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">چکیده</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">: امروزه</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> استفاده تفریحی از ماده مخدر کتامین رو به افزایش است، لذا این مطالعه به&shy;منظور تعیین اثر تجویز طولانی مدت کتامین بر روی برخی از پارامترهای خونی، بیوشیمیایی و تغییرات بافتی در موش صحرایی نر انجام شد.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مواد و روش‌ها:</span></span></span></strong> &nbsp;<span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">این</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مطالعه</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تجربی</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، 40 سر موش صحرایی نر نژاد </span></span></span>&nbsp;<span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Sprague-Dawley</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به‌صورت تصادفی به دو گروه کنترل (20=</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">n</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) و آزمایش (20=</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">n</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) تقسیم شدند. به موش&shy;های گروه کنترل (شاهد)، محلول سالین و هم&shy;چنین به گروه آزمایش، داروی کتامین روزانه با دوز 15 میلی‌گرم/کیلوگرم و به‌صورت داخل صفاقی تزریق شد. در روزهای صفر، 20، 40 و 60 از هر گروه 5 سر موش بیهوش و پس از خون‌گیری تشریح شدند. برخی پارامترهای بیوشیمیایی سرم اندازه‌گیری شد و </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بافت</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">کلیه و کبد مورد ارزیابی میکروسکوپی </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">قرار</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">گرفتند. برای</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تحلیل داده</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ها</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آنالیز</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">واریانس</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یک‌طرفه و</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آزمون</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تعقیبی</span></span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Tukey </span></span></span>&nbsp;<span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و آزمون نان&shy;پارامتریک </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Kruskal-Wallis</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> استفاده</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">شد.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها: </span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتایج نشان دهنده افزایش تعداد گلبول‌های سفید، افزایش سطوح سرمی آنزیم‌های کبدی، افزایش غلظت اوره، کراتینین، گلوکز و کورتیزول و هم&shy;چنین کاهش غلظت پروتئین تام و گلبولین در گروه‌ کتامین نسبت به گروه کنترل بود. در بررسی بافت کبد، </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">دژنراسیون</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> واکوئلی، اتساع و پرخونی سینوزوئیدها،</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> تراوش</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سلول‌های</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تک</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">هسته&shy;ای</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">اطراف</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ناحیه&shy;</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پورتال و نکروز</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پارانشیم</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مشاهده شد. در کلیه،</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">دژنراسیون</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سلول</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">اپی&shy;تلیال</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">توبول</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">‌</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ها، نکروز</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سلول</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">اپی&shy;تلیال</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">توبولی</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، آتروفی توبول&shy;ها و گلومرول&shy;ها و نفوذ سلول‌های التهابی مشاهده شد</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">. </span></span></span><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"></span></span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری: </span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتایج</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نشان</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">داد</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">که</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">کتامین می‌تواند باعث ایجاد ضایعات در کبد و کلیه</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">شود. هر چند </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">برای پی بردن به مکانیسم عمل کتامین در مصرف طولانی مدت، مطالعات جامع‌تری نیاز است.</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">واژه های کلیدی:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> کتامین، تغییرات هماتولوژی، تغییرات بیوشیمیایی، هیستوپاتولوژی، موش صحرایی</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></span><br> &nbsp; <div> <div> <div id="_com_2" uage="JavaScript"><strong>Background and Objectives:</strong> Nowadays, the use of ketamine has spread as a recreational drug. Therefore, this study was performed to evaluate the effects of long-term administration of ketamine on some hematological and biochemical parameters and tissue changes in rats.<br> <strong>Material and Methods:</strong> in this experimental study, forty male Sprague-Dawley rats were randomly allocated into two control (sham) (n=20) and experimental (n=20) groups. The animals in the sham group received saline solution and the experimental group received ketamine (15 mg/kg) as intraperitoneal injection. At the days of 0, 20, 40, and 60 post injection, five rats from each group were euthanized and anatomized. Some biochemical parameters of the serum were measured and the livers and kidneys tissues underwent microscopic examination. The ANOVA,Tukey post hoc test, and non-parametric Kruskal-Wallis test were used for data analysis.<br> <strong>Results</strong>: The results indicated that ketamine caused an increase in the number of White Blood Cells and liver enzymes levels, the creatinine, urea, cortisol, and glucose concentrations and a decrease in the total protein and globulin in serum of ketamine group as compared to the control group. In examining the liver, vacuolar degeneration, congestion and dilation of sinusoids, infiltration of mononuclear cells around the portal area, and parenchymal necrosis were observed, and tubular epithelial cell degeneration and necrosis, tubular and glomerular atrophy, and infiltration of mononuclear cells were observed in the kidney.<br> <strong>Conclusion:</strong> The results indicated that ketamine causes kidney and liver tissues damages in rats. However more comprehensive studies are needed to determine the mechanism of ketamine&rsquo;s action in long-term use.<br> <strong>Key words:</strong> Ketamine, Hematological changes, biochemical changes, Histopathology, Rat<br> &nbsp;<br> <strong>Funding:</strong> There was no fund for this study.<br> <strong>Conflict of interest:</strong> None declared.<br> <strong>Ethical approval</strong><strong><span dir="RTL">:</span></strong> The Ethics Committee of Razi University of Kermanshah approved the study (397-2-02).<span dir="RTL"></span><br> &nbsp;<br> <strong>How to cite this article: </strong>Hashemnia M, Javedani M, Nikoosafat Z, Abdoli Jamoor S. Study of Hematological, Biochemical and Histopathological Changes Due to Long-Term Administration of Ketamine in <a>Ra</a><a>t</a><span dir="RTL"><a href="#_msocom_1" id="_anchor_1" name="_msoanchor_1" uage="JavaScript">[a1]</a>&nbsp;</span>. <a href="#_msocom_2" id="_anchor_2" name="_msoanchor_2" uage="JavaScript">[12]</a>&nbsp;<em>J Rafsanjan Univ Med Sci</em> 2018; 17 (7): 639-56. [Farsi] <div> <hr align="left" size="1" width="33%" > <div> <div id="_com_1" uage="JavaScript"><a name="_msocom_1"></a><span dir="LTR">&nbsp;<a href="#_msoanchor_1">[a1]</a></span>ذکر وابستگی سازمانی هر نویسنده به زبان انگلیسی ضروری است. هم&shy;چنین در انتهای وابستگی سازمانی هر نویسنده به زبان انگلیسی، ذکر <strong><em><span dir="LTR">ORCID</span></em></strong> برای هر نویسنده ضروری است.<span dir="LTR"></span></div> </div> <div> <div id="_com_2" uage="JavaScript"><a name="_msocom_2"></a><span dir="LTR">&nbsp;<a href="#_msoanchor_2">[12]</a></span>افیلییشن طبق چکیده فارسی ترجمه شد و همانطور که ذکر شده نویسنده محترم مسئول مشخص شده، در بخش فارسی و انگلیسی با یکدیگر هم&shy;خوانی ندارند.<span dir="LTR"></span><br> &nbsp;</div> </div> </div> </div> </div> </div> کتامین, تغییرات هماتولوژی, تغییرات بیوشیمیایی, هیستوپاتولوژی, موش صحرایی Ketamine, Hematological changes, biochemical changes, Histopathology, Rat 639 656 http://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3497-1&slc_lang=fa&sid=1 M. Hashemnia محمد هاشم نیا m.hashemnia@razi.ac.ir 6900319475328460031213 6900319475328460031213 Yes Razi University دانشگاه رازی M. Javedani موسی جاودانی yaldanikousefat@gmail.com 6900319475328460031214 6900319475328460031214 No دانشگاه رازی دانشگاه رازی Z. Nikoosafat زهرا نیکوصفت javdani59@gmail.com 6900319475328460031215 6900319475328460031215 No Razi University دانشگاه رازی S. Abdoli Jamoor صبا عبدلی s.abdoli88@yahoo.com 6900319475328460031216 6900319475328460031216 No Razi University دانشگاه رازی