fa ارزیابی ریسک اکولوژیکی برخی فلزات سنگین غبار انتشار یافته از صنایع غیرفلزی شهرستان اردکان یزد در تابستان سال 1397: یک مطالعه توصیفی بهداشت Environmental Health پژوهشي Research <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">چکیده</span></span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف: </span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">اجرای برنامه&rlm;های توسعه&rlm; صنعتی بدون در نظر گرفتن ملاحظات محیط&rlm;زیستی باعث تداوم ورود آلاینده&rlm;ها به هوا شده است. لذا هدف از این مطالعه تعیین ریسک اکولوژیکی برخی فلزات سنگین غبار تعدادی از صنایع غیرفلزی و تعیین بهترین شاخص در ارزیابی آلودگی منطقه اردکان بود. </span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مواد و روش&shy;ها:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> این مطالعه توصیفی در فصل تابستان سال 1397، با نصب تله&shy;های غبار&shy;گیر اطراف تعدادی صنایع غیرفلزی انجام شد. پس از جمع&shy;آوری غبار، غلظت روی، سرب، آرسنیک، آلومنیوم، کبالت، آهن، برلیوم و مولیبدن توسط دستگاه طیف</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سنجی جرمی پلاسمایی جفت شده القائی اندازه&shy;گیری شد. سپس سطح آلودگی فلزات سنگین بر اساس تعدادی از شاخص</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های اکولوژیک منفرد و تلفیقی ارزیابی شد. ﺗﺠﺰیﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ دادهﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آزﻣﻮنﻫﺎی ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ اﻧﺠﺎم ﺷﺪ.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته&shy;ها:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> میانگین غلظت روی، سرب، آرسنیک، آلومنیوم، کبالت، آهن، برلیوم و مولیبدن در کلیه نمونه&shy;ها به ترتیب 961، 08/62، 19/19، 32/13، 91/36527، 42/1 و 22/2 میلی&shy;گرم بر کیلوگرم اندازه&shy;گیری شد. بر اساس شاخص آلودگی منفرد عناصر سرب، روی و آرسنیک در کلاس آلودگی شدید و بر اساس شاخص منفرد، فاکتور آلودگی دو عنصر روی و آلومنیوم در کلاس بسیار بالا آلودگی قرار گرفتند. کلاس&shy; آلودگی شاخص&shy;های تلفیقی درجه آلودگی و درجه آلودگی اصلاح شده به ترتیب قابل توجه تا بسیار بالا و متوسط تا بالا متغیر بود. بر اساس شاخص تلفیقی بار آلودگی، کلیه نمونه</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ها در کلاس آلوده قرار گرفتند. </span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه&shy;گیری:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> شاخص&shy;های اکولوژیک منفرد بهترین شاخص&shy;ها در ارزیابی شدت آلودگی غبار منطقه هستند که در بین عناصر مورد بررسی، فلز روی را به عنوان فلز بحرانی معرفی می&shy;کنند.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">کلمات کلیدی:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> فلزات سنگین، غبار صنایع، ارزیابی ریسک اکولوژیکی، اردکان یزد</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:1.0pt;"></span></span></span> <strong>Background and Objectives:</strong> Implementation of industrial development programs, without considering environmental considerations has caused continuous entrance of pollutants to air. Therefore, the purpose of this study was assessing the ecological risk of some heavy metals in the dust of a number of non-metallic industries and determining the best indices in pollution assessment of Ardakan area.<br> <strong>Materials and Methods:</strong> This descriptive study was conducted in the summer season of 2018 by installing dust traps around a number of non-metallic industries. After collecting dust, concentrations of zinc, lead, arsenic, aluminum, cobalt, iron, beryllium and molybdenum were measured by inductively coupled plasma mass spectrometry apparatus. Then, heavy metals pollution level was evaluated based on the number of single and integrated ecological indices. Data were analyzed using descriptive tests.<br> <strong>Results:</strong> The mean concentrations of zinc, lead, arsenic, aluminum, cobalt, iron, beryllium and molybdenum in all samples were measured 961, 62.08, 19.19, 13.32, 36527.91, 1.42 and 2.22 mg/kg, respectively<span dir="RTL">.</span> Based on the single pollution index,&nbsp; lead, zinc and arsenic elements in the class of severe pollution and based on the single index of contamination factor, two zinc and aluminum elements were in the very high pollution class<span dir="RTL">.</span> The pollution class of the integrated indices of contamination degree and modified degree of contamination varied from significant to very high and medium to high, respectively. Based on the integrated index of pollution load, all samples were in the contaminated class.<span dir="RTL"></span><br> <strong>Conclusion:</strong> The single ecological indices are the best indices in assessing the severity of dust pollution of the area and among the studied elements, zinc metal was introduced as a critical metal.<span dir="RTL"></span><br> <strong>Key words:</strong> Heavy metals, Industrial dust, Ecological risk assessment, Ardakan of Yazd<br> &nbsp;<br> <strong>Funding: </strong>The Ethics Committee of Yazd University approved the study (IR.YAZD. REC.1398.027).<br> <strong>Conflict of interest: </strong>All of the authors declared no conflict of interest.<br> <strong>Ethical approval</strong>: None declared.<span dir="RTL"></span><br> &nbsp;<br> <strong>How to cite this article:</strong> Shojaee Barjoee S, Azimzadeh H R, Mosleh Arani A. Ecological Risk Assessment of Some Heavy Metals in the Dust Emitted from Non-Metallic Industries of Ardakan County of Yazd in Summer 2018: A Descriptive Study. <em>J Rafsanjan</em> <em>Univ Med Sci</em> 2020; 19 (2): 173-92. [Farsi] فلزات سنگین, غبار صنایع, ارزیابی ریسک اکولوژیکی, اردکان یزد Heavy metals, Industrial dust, Ecological risk assessment, Ardakan of Yazd   173 192 http://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4393-2&slc_lang=fa&sid=1 S. Shojaee Barjoee سعید شجاعی برجوئی said.shojaee71@gmail.com 6900319475328460037902 6900319475328460037902 No Yazd University, yazd, iran دانشگاه یزد،یزد، ایران H.R. Azimzadeh حمیدرضا عظیم زاده hazimzadeh@yazd.ac.ir 6900319475328460037903 6900319475328460037903 Yes Yazd University, yazd, iran دانشگاه یزد،یزد، ایران A. Mosleh Arani اصغر مصلح آرانی amosleh@yazd.ac.ir 6900319475328460037904 6900319475328460037904 No Yazd University, yazd, iran دانشگاه یزد،یزد، ایران