fa ارزیابی میزان آلودگی به آفلاتوکسین M1 در شیر پاستوریزه شهرستان‌های کرمان و رفسنجان در سال‌های 98-1397: یک مطالعه توصیفی بهداشت Environmental Health پژوهشي Research <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">چکیده</span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف: </span></span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آفلاتوکسین&shy;ها ترکیبات بسیار جهش&shy;زا، سمی</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">‌و سرطان&shy;زا هستند</span></span><span dir="LTR">.</span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> آفلاتوکسین</span></span><span dir="LTR">B1 </span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;از طریق خوراک دام آلوده وارد بدن حیوانات شده و پس از متابولیزه شدن در کبد به صورت آفلاتوکسین </span></span><span dir="LTR">M1</span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> وارد شیر می&shy;شود. این مطالعه با هدف تعیین میزان آفلاتوکسین</span></span><span dir="LTR"> M1 </span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">جهت بررسی وضعیت کیفی شیر پاستوریزه انجام شد.</span></span><span dir="LTR"></span><br> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مواد و روش&shy;ها</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">:</span></span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در این مطالعه توصیفی، تعداد 39 نمونه شیر پاستوریزه از سطح عرضه شهرستان رفسنجان و کرمان در زمستان سال 1397 و تابستان سال 1398 جمع&shy;آوری شدند. میزان آفلاتوکسین با روش کروماتوگرافی مایع اندازه&shy;گیری شد. تفاوت بین فصل و محل تولید و عرضه متفاوت در این مطالعه براساس آزمون&shy;های ناپارامتری </span></span><span dir="LTR">Mann-Whitney</span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR">Kruskal-Wallis</span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> ارزیابی شد. </span></span><br> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته&shy;ها: آفلاتوکسین </span></span><span dir="LTR">M1</span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در کلیه نمونه&shy;های شیر پاستوریزه در محدوده</span></span><span dir="LTR"> ng/L </span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">37/125-41/5 تشخیص داده شد. میزان آلودگی به آفلاتوکسین </span></span><span dir="LTR">M1</span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در 6/2</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;درصد</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (1 نمونه) و 9/17</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> درصد</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (7 نمونه) از نمونه&shy;ها</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به ترتیب بالاتر از استاندارد ملی ایران</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">(</span></span><span dir="LTR">ng/L</span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">100) و اروپا (</span></span><span dir="LTR">ng/L</span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">50) بود. میانگین آلودگی در نمونه&shy;های شیر تولید شده در مناطق مختلف به طور معنی&shy;داری متفاوت بودند (05/0</span></span><span dir="LTR">p <</span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">). ارزیابی ریسک خطر سرطان&shy;زایی آفلاتوکسین در شیر پاستوریزه نشان داد که خطری در خصوص مصرف شیر، سلامت بزرگ</span></span><span dir="LTR">‌</span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سالان را تهدید نمی&shy;کند (1</span></span><span dir="LTR">HI<</span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) که این موضوع در خصوص کودکان صادق نبود (10></span></span><span dir="LTR">HI</span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">>1).</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه&shy;گیری:</span></span></strong> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مقادیر بالای</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آفلاتوکسین</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در نمونه&shy;های شیر می&shy;تواند یک خطر بالقوه برای سلامت عمومی باشد</span></span><span dir="LTR">.</span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> لذا </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پایش و </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">کاهش سطح آفلاتوکسین</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">خوراک دام و شیر خام تحویل شده توسط کارخانجات لبنی </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">را می&shy;توان به عنوان اولین قدم برای کنترل انتقال آفلاتوکسین</span></span><span dir="LTR">M1 </span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;در نظر گرفت.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">واژه&shy;های کلیدی: </span></span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آفلاتوکسین </span></span><span dir="LTR">M1</span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، شیر، کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا، ارزیابی ریسک سرطان&shy;زایی</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:1.0pt;"></span></span><br> &nbsp; <strong>Background and Objectives:</strong> Aflatoxins are known as causative factors of hepatic and extra-hepatic carcinogenesis within humans. Aflatoxin B1 enters the animal body through contaminated feed and is partially secreted in milk after being metabolized in the liver to aflatoxin M1 (AFM1). The aim of this study was to determine the amount of aflatoxin M1 to evaluate the quality status of pasteurized milk.<br> <strong>Materials and Methods:</strong> This descriptive study was performed to determine the occurrence of AFM1 in 39 pasteurized milk samples collected during winter and summer 2019 in Kerman and Rafsanjan cities. Aflatoxin analysis was carried out by high-performance liquid chromatography. The non-parametric Mann&ndash;Whitney U and Kruskal&ndash;Wallis H tests were used to analyze data.<strong><span dir="RTL"></span></strong><br> <strong>Results:</strong> Aflatoxin M1 was detected in 100% of the pasteurized milk ranging from 5.41 to 125.37 ng/l. Toxin levels in 2.6% (1 sample) and 17.9% (7 samples) of the pasteurized milk samples exceeded the Iranian national standard (100 ng/L) and EU (50 ng/L) limit, respectively. The mean concentration of aflatoxin in pasteurized milk samples produced in various regions was significantly different (p <0.05). The carcinogenic risk assessment of AFM1 in milk was estimated, indicating that adult consumers in Kerman and Rafsanjan city are not at considerable cancer risk (HI<1). However, it was not the case for children (1<HI<10).<br> <strong>Conclusion:</strong> Large amount of AFM1 in milk samples might be a potential hazard for the public health. Thus, analyzing and reducing the levels of AFB1 in animal feedstuffs and AFM1 in raw milk delivered by dairy factories can be regarded as the initial step to control the transfer of AFM1 to humans.<br> <strong>Key words:</strong> Aflatoxin M1, Milk, High Pressure Liquid Chromatography, Carcinogenic Risk assessment<br> &nbsp;<br> <strong>Funding: </strong>This study was funded by Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran.&nbsp;<br> <strong>Conflict of interest:</strong> None declared.<br> <strong>Ethical approval:</strong> The Ethics Committee of Rafsanjan University of Medical Sciences approved the study (IR.RUMS.REC.1398.014).<strong><span dir="RTL"></span></strong><br> &nbsp;<br> <strong>How to cite this article:</strong> Sotoodeh L, Dini A, Rezaeian M, Esmaeili A, Asgarian A. Evaluation of Aflatoxin M1 Contamination in Pasteurized Milk in Kerman and Rafsanjan Cities in 2019: A Descriptive Study. <em>J Rafsanjan</em> <em>Univ Med Sci</em> 2021; 19 (11): 1163-78 [Farsi] آفلاتوکسین M1, شیر, کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا, ارزیابی ریسک سرطان­زایی Aflatoxin M1, Milk, High Pressure Liquid Chromatography, Carcinogenic Risk assessment 1163 1178 http://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2837-1&slc_lang=fa&sid=1 L. Sotoodeh لاله ستوده sotoodeh_1492@yahoo.com 6900319475328460042725 6900319475328460042725 No Rafsanjan Institute of Kar دانشگاه کار واحد رفسنجان A. Dini علی دینی a.dini@rums.ac.ir 6900319475328460042726 6900319475328460042726 Yes , Rafsanjan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان M. Rezaeian محسن رضائیان moeygmr2@yahoo.co.uk 6900319475328460042727 6900319475328460042727 No , Rafsanjan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان A. Esmaeili عباس اسماعیلی esmailiabbas@yahoo.com 6900319475328460042728 6900319475328460042728 No , Rafsanjan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان A. Asgaryan آمنه عسگریان Asgaryan2@yahoo.com 6900319475328460042729 6900319475328460042729 No Kerman university of medical sciences دانشگاه علوم پزشکی کرمان