Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences
مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
JRUMS
Medical Sciences
http://journal.rums.ac.ir
69
journal69
1735-3165
2008-7268
10.66224/jrums
fa
jalali
1403
10
1
gregorian
2025
1
1
23
9
online
1
fulltext
other
کاربرد روش کیفی شناخت نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدها در ارزشیابی برنامه ملی پیشگیری از خودکشی
Application of the Qualitative Method to Identify the Strengths, Weaknesses, Opportunities, and Threats in the Evaluation of the National Suicide Prevention Program
داخلي
Internal Medicine
پژوهشي
Research
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">واژه انگلیسی اختصاری اس. دبلیو. او. تی (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">SWOT</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) به ترتیب بیانگر نقاط قوت (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Strengths</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">)، ضعفها (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Weaknesses</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">)، فرصتها (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Opportunities</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) و تهدیدها (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Threats</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) میباشد. زمانی از تجزیه و تحلیل </span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">SWOT</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black"> استفاده میشود که پژوهشگران، نیاز به استفاده از یکی از روش منظم کیفی برای تجزیه و تحلیل علمی نقاط قوت، ضعفها، فرصتها و تهدیدهای مرتبط با یک موضوع یا برنامه مشخص داشته باشند. این موضوع یا برنامه مشخص، میتواند در زمینههای گوناگون زندگی بشر، نظیر تجارت، آموزش، سیاست و سلامت عمومی باشد (1).</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">برای نمونه، تاکنون از این روش منظم کیفی برای تجزیه و تحلیل علمی نقاط قوت، ضعفها، فرصتها و تهدیدهای مرتبط با برنامههای پیشگیری از خودکشی، استفاده به عمل آمده است (3، 2). برای اینکه از این تکنیک به بهترین نحو استفاده شود، میتوان آن را در گروههای بحث متمرکز (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Focus group discussion</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">)، به مرحله اجرا در آورد. یک گروه بحث متمرکز معمولاً شامل چهار تا ده نفر از افراد صاحب نظر در یک زمینهی خاص است (4). </span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">انجام موفق یک گروه متمرکز نیاز به یک هماهنگکننده (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Coordinator</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) قوی همراه با یک تا دو دستیار دارد که به دقت جریان بحث گروهی را ایجاد و آن را هدایت مینمایند. آنها، همچنین در طی جلسه تمام صحبتها و واکنشهای شرکتکنندگان به موضوع مورد بحث را با کسب اجازه از آنها، ثبت و ضبط مینمایند (4). </span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">در بهترین حالت، بهتر است که هماهنگکننده و یا یکی از دستیاران وی، یک سخنرانی انگیزشی کوتاه پیرامون موضوع یا برنامه مورد نظر را طراحی نمایند. معمولاً در ابتدای جلسه، پس از اینکه اعضاء گروه به یکدیگر معرفی شدند، این سخنرانی ارائه میگردد که در آن ابتدا هدف از برگزاری گروه و قوانین اجرای آن تشریح میگردد. سپس، با ذکر یک یا دو سؤال انگیزشی مشخص، اعضاء گروه تشویق به ارائه نقطه نظرات خود میگردند (4).</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">بهتر است که برنامه زمانبندی گروه ،حداکثر دو ساعت در نظر گرفته شود و هماهنگکننده و دستیاران وی سعی نمایند تا تمامی افراد شرکت کننده در گروه، نقطه نظرات خود را بدون هیچ گونه ناراحتی، ترس و ابهامی، بیان نمایند. گروه، زمانی به بهترین حالت کارکردی خود میرسد که افراد نه تنها به یکدیگر اعتماد پیدا کرده، بلکه با یکدیگر پیرامون سؤال مطرح شده، بحث نمایند (4).</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">نکته بسیار بارز استفاده از این تکنیک در آن است که شما میتوانید پس از جمعبندی نقطه نظرات تمامی شرکت کنندگان، و با کمک آنها به استراتژیهای عملیاتی دست یابید که سبب میشود برنامه مورد نظر، با کارآیی بالاتری به مرحله اجراء درآید. البته باید به این نکته مهم هم توجه داشت که در مواردی ممکن است بحثهای گروهی به حاشیه رفته و یا احساسات شرکتکنندگان بیشتر از حد برانگیخته شود. در چنین حالتی، هماهنگکننده و دستیاران وی باید با استفاده از روشهای شناخته شده، تمام تلاش لازم را به عمل آورده تا جریان بحث به شیوه صحیح خود، باز گردد (4). </span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">راقم این سطور، اخیراً در یکی از استانهای کشور و با بهرهگیری از یک تیم متخصص و در چند جلسه بحث گروهی متمرکز، مشکلات برنامه ملی پیشگیری از خودکشی با ذینفعان متعدد نظیر همکاران دانشگاه علوم پزشکی، بهزیستی و آموزش و پرورش را با استفاده از روش </span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">SWOT</span></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black"> مورد بررسی قرار داده است. تقریباً در تمام جلسات، جریان بحث به خوبی پیش رفت و شرکتکنندگان پس از آشنایی اولیه با برنامه ملی پیشگیری از خودکشی، با صداقت هر چه تمامتر، نظرات خود را پیرامون این برنامه اعلام نمودند. این امیدواری وجود دارد که انشاالله نتایج این مطالعه بسیار مهم همراه با متدولوژی مورد استفاده در آن، به زودی منتشر و در اختیار علاقهمندان قرار گیرد. </span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.5pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:200%"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span style="font-size:10.5pt"><span style="line-height:200%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">واژه انگلیسی اختصاری اس. دبلیو. او. تی (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">SWOT</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) به ترتیب بیانگر نقاط قوت (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Strengths</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">)، ضعفها (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Weaknesses</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">)، فرصتها (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Opportunities</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) و تهدیدها (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Threats</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) میباشد. زمانی از تجزیه و تحلیل </span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">SWOT</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black"> استفاده میشود که پژوهشگران، نیاز به استفاده از یکی از روش منظم کیفی برای تجزیه و تحلیل علمی نقاط قوت، ضعفها، فرصتها و تهدیدهای مرتبط با یک موضوع یا برنامه مشخص داشته باشند. این موضوع یا برنامه مشخص، میتواند در زمینههای گوناگون زندگی بشر، نظیر تجارت، آموزش، سیاست و سلامت عمومی باشد (1).</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">برای نمونه، تاکنون از این روش منظم کیفی برای تجزیه و تحلیل علمی نقاط قوت، ضعفها، فرصتها و تهدیدهای مرتبط با برنامههای پیشگیری از خودکشی، استفاده به عمل آمده است (3، 2). برای اینکه از این تکنیک به بهترین نحو استفاده شود، میتوان آن را در گروههای بحث متمرکز (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Focus group discussion</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">)، به مرحله اجرا در آورد. یک گروه بحث متمرکز معمولاً شامل چهار تا ده نفر از افراد صاحب نظر در یک زمینهی خاص است (4). </span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">انجام موفق یک گروه متمرکز نیاز به یک هماهنگکننده (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Coordinator</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) قوی همراه با یک تا دو دستیار دارد که به دقت جریان بحث گروهی را ایجاد و آن را هدایت مینمایند. آنها، همچنین در طی جلسه تمام صحبتها و واکنشهای شرکتکنندگان به موضوع مورد بحث را با کسب اجازه از آنها، ثبت و ضبط مینمایند (4). </span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">در بهترین حالت، بهتر است که هماهنگکننده و یا یکی از دستیاران وی، یک سخنرانی انگیزشی کوتاه پیرامون موضوع یا برنامه مورد نظر را طراحی نمایند. معمولاً در ابتدای جلسه، پس از اینکه اعضاء گروه به یکدیگر معرفی شدند، این سخنرانی ارائه میگردد که در آن ابتدا هدف از برگزاری گروه و قوانین اجرای آن تشریح میگردد. سپس، با ذکر یک یا دو سؤال انگیزشی مشخص، اعضاء گروه تشویق به ارائه نقطه نظرات خود میگردند (4).</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">بهتر است که برنامه زمانبندی گروه ،حداکثر دو ساعت در نظر گرفته شود و هماهنگکننده و دستیاران وی سعی نمایند تا تمامی افراد شرکت کننده در گروه، نقطه نظرات خود را بدون هیچ گونه ناراحتی، ترس و ابهامی، بیان نمایند. گروه، زمانی به بهترین حالت کارکردی خود میرسد که افراد نه تنها به یکدیگر اعتماد پیدا کرده، بلکه با یکدیگر پیرامون سؤال مطرح شده، بحث نمایند (4).</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">نکته بسیار بارز استفاده از این تکنیک در آن است که شما میتوانید پس از جمعبندی نقطه نظرات تمامی شرکت کنندگان، و با کمک آنها به استراتژیهای عملیاتی دست یابید که سبب میشود برنامه مورد نظر، با کارآیی بالاتری به مرحله اجراء درآید. البته باید به این نکته مهم هم توجه داشت که در مواردی ممکن است بحثهای گروهی به حاشیه رفته و یا احساسات شرکتکنندگان بیشتر از حد برانگیخته شود. در چنین حالتی، هماهنگکننده و دستیاران وی باید با استفاده از روشهای شناخته شده، تمام تلاش لازم را به عمل آورده تا جریان بحث به شیوه صحیح خود، باز گردد (4). </span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">راقم این سطور، اخیراً در یکی از استانهای کشور و با بهرهگیری از یک تیم متخصص و در چند جلسه بحث گروهی متمرکز، مشکلات برنامه ملی پیشگیری از خودکشی با ذینفعان متعدد نظیر همکاران دانشگاه علوم پزشکی، بهزیستی و آموزش و پرورش را با استفاده از روش </span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">SWOT</span></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black"> مورد بررسی قرار داده است. تقریباً در تمام جلسات، جریان بحث به خوبی پیش رفت و شرکتکنندگان پس از آشنایی اولیه با برنامه ملی پیشگیری از خودکشی، با صداقت هر چه تمامتر، نظرات خود را پیرامون این برنامه اعلام نمودند. این امیدواری وجود دارد که انشاالله نتایج این مطالعه بسیار مهم همراه با متدولوژی مورد استفاده در آن، به زودی منتشر و در اختیار علاقهمندان قرار گیرد. </span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.5pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:200%"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span style="font-size:10.5pt"><span style="line-height:200%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
SWOT
SWOT
749
750
http://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-280-164&slc_lang=other&sid=1
Mohsen
Rezaeian
محسن
رضائیان
moeygmr2@yahoo.co.uk
6900319475328460059384
6900319475328460059384
Yes
دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان