Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences
مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
JRUMS
Medical Sciences
http://journal.rums.ac.ir
69
journal69
1735-3165
2008-7268
10.66224/jrums
fa
jalali
1403
12
1
gregorian
2025
3
1
23
11
online
1
fulltext
other
آشنایی با مدل عوامل خطر و محافظت کننده از رفتار خودکشی و کاربرد
آن در مدارس
Getting to Know the Risk and Protective Factors of Suicidal Behavior Model and its Application in Schools
آمار و اپيدميولوژي
Statistics& Epidemiology
توصيفي
Description
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">تاکنون در دو سخن سردبیری شمارههای قبلی مجله دانشگاه، با مدل تعیین کنندههای اجتماعی و عوامل خطر فردی برای خودکشی و خودآزاری (1) و مدل پیشگیری از خودکشی و خودآزاری (2) آشنا شدیم. در این سخن سردبیری قصد داریم تا با مدل عوامل خطر و عوامل محافظتکننده از رفتار خودکشی و کاربرد آن به ویژه در مدارس آشنا شویم که ارباچر (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Erbacher</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">)، سینگر (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Singer</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) و پولند (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Poland</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">)، در کتاب خود با عنوان خودکشی در مدارس، به آن پرداختهاند (3).</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">همان</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">طور که شکل 1 نشان میدهد، این مدل از دو پنل عوامل خطر و عوامل محافظتکننده تشکیل شده است که در میانه این دو پنل و از پایین به بالا، عوامل فردی، روابط، جامعه و اجتماعی وجود دارد. در سطح فردی و از میان عوامل خطر، میتوان به آسیبشناسی روانی، سوءمصرف مواد، اقدام به خودکشی قبلی و تکانشکری/پرخاشگری اشاره نمود. این در حالی است که در همین سطح و از میان عوامل محافظتکننده، میتوان به مهارتهای مقابله/حل مسئله، دلایل ادامه زندگی و اعتراض اخلاقی به خودکشی، اشاره کرد (شکل 1). </span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">همچنین، در سطح بالاتر یعنی روابط، مهمترین عوامل خطر، شامل سابقه خانوادگی خودکشی و تعارض بین فردی است. در حالیکه، مهمترین عوامل محافظتکننده در این سطح، ارتباط و روابط حمایتی میباشند. از مهمترین عوامل خطر در سطح جامعه میتوان به حمایتهای کم جامعه و خدمات ناکافی و از مهمترین عوامل محافظت کننده در این سطح میتوان به مدارس ایمن و خدمات محیطی یک</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">پارچه اشاره کرد. بالاخره، در سطح اجتماعی نیز مهمترین عوامل خطر شامل موانع نظام</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">مند برای مراقبت، تجلیل خودکشی در رسانهها و در دسترس بودن وسایل کشنده و از مهمترین عوامل محافظتکننده میتوان به برابری سلامت روان، پیامرسانی ایمن و محدودیت دسترسی به وسایل کشنده اشاره نمود (شکل 1).</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span><br>
<br clear="all" >
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><b><i><span lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">شکل 1- مدل عوامل خطر و عوامل محافظت کننده از رفتار خودکشی و کاربرد آن در مدارس (3)</span></span></span></span></i></b></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">بر اساس این مدل، یک برنامه جامع پیشگیری از خودکشی در مدارس، باید در هر چهار سطح فردی، روابط، جامعه و اجتماع، تلاش نماید تا عوامل خطر را به حداقل کاهش داده و عوامل محافظت</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">کننده را تقویت نماید. برای مثال، یک مدرسه ایمن که در آن بین دانشآموزان، معلمین و کارکنان مدارس، ارتباط صمیمانه و روابط حمایتی برقرار است، به کاهش رفتار خودکشی در بین دانشآموزان کمک شایانی مینماید. در حالیکه، رفتار خودکشی در مدارس غیرایمن که در آن دانش آموزان احساس ناامنی کرده و در معرض خشونت و قلدری قرار میگیرند، افزایش مییابد. از این رو، مدارس باید برنامههایی را به مرحله اجرا در آورند که با آموزش مهارتهای مقابله و حل مسئله، سطح تندرستی و سلامت روانی را افزایش داده و دانش آموزان را از سوء مصرف مواد و پرخاشگری محافظت نمایند. این برنامهها باید به ویژه دانشآموزان در معرض خطر رفتار خودکشی را شناسایی و مورد توجه ویژه قرار دهند (3).</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">تاکنون در دو سخن سردبیری شمارههای قبلی مجله دانشگاه، با مدل تعیین کنندههای اجتماعی و عوامل خطر فردی برای خودکشی و خودآزاری (1) و مدل پیشگیری از خودکشی و خودآزاری (2) آشنا شدیم. در این سخن سردبیری قصد داریم تا با مدل عوامل خطر و عوامل محافظتکننده از رفتار خودکشی و کاربرد آن به ویژه در مدارس آشنا شویم که ارباچر (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Erbacher</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">)، سینگر (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Singer</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) و پولند (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Poland</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">)، در کتاب خود با عنوان خودکشی در مدارس، به آن پرداختهاند (3).</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">همان</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">طور که شکل 1 نشان میدهد، این مدل از دو پنل عوامل خطر و عوامل محافظتکننده تشکیل شده است که در میانه این دو پنل و از پایین به بالا، عوامل فردی، روابط، جامعه و اجتماعی وجود دارد. در سطح فردی و از میان عوامل خطر، میتوان به آسیبشناسی روانی، سوءمصرف مواد، اقدام به خودکشی قبلی و تکانشکری/پرخاشگری اشاره نمود. این در حالی است که در همین سطح و از میان عوامل محافظتکننده، میتوان به مهارتهای مقابله/حل مسئله، دلایل ادامه زندگی و اعتراض اخلاقی به خودکشی، اشاره کرد (شکل 1). </span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">همچنین، در سطح بالاتر یعنی روابط، مهمترین عوامل خطر، شامل سابقه خانوادگی خودکشی و تعارض بین فردی است. در حالیکه، مهمترین عوامل محافظتکننده در این سطح، ارتباط و روابط حمایتی میباشند. از مهمترین عوامل خطر در سطح جامعه میتوان به حمایتهای کم جامعه و خدمات ناکافی و از مهمترین عوامل محافظت کننده در این سطح میتوان به مدارس ایمن و خدمات محیطی یک</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">پارچه اشاره کرد. بالاخره، در سطح اجتماعی نیز مهمترین عوامل خطر شامل موانع نظام</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">مند برای مراقبت، تجلیل خودکشی در رسانهها و در دسترس بودن وسایل کشنده و از مهمترین عوامل محافظتکننده میتوان به برابری سلامت روان، پیامرسانی ایمن و محدودیت دسترسی به وسایل کشنده اشاره نمود (شکل 1).</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span><br>
<br clear="all" >
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><b><i><span lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">شکل 1- مدل عوامل خطر و عوامل محافظت کننده از رفتار خودکشی و کاربرد آن در مدارس (3)</span></span></span></span></i></b></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">بر اساس این مدل، یک برنامه جامع پیشگیری از خودکشی در مدارس، باید در هر چهار سطح فردی، روابط، جامعه و اجتماع، تلاش نماید تا عوامل خطر را به حداقل کاهش داده و عوامل محافظت</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">کننده را تقویت نماید. برای مثال، یک مدرسه ایمن که در آن بین دانشآموزان، معلمین و کارکنان مدارس، ارتباط صمیمانه و روابط حمایتی برقرار است، به کاهش رفتار خودکشی در بین دانشآموزان کمک شایانی مینماید. در حالیکه، رفتار خودکشی در مدارس غیرایمن که در آن دانش آموزان احساس ناامنی کرده و در معرض خشونت و قلدری قرار میگیرند، افزایش مییابد. از این رو، مدارس باید برنامههایی را به مرحله اجرا در آورند که با آموزش مهارتهای مقابله و حل مسئله، سطح تندرستی و سلامت روانی را افزایش داده و دانش آموزان را از سوء مصرف مواد و پرخاشگری محافظت نمایند. این برنامهها باید به ویژه دانشآموزان در معرض خطر رفتار خودکشی را شناسایی و مورد توجه ویژه قرار دهند (3).</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
عوامل خطر, رفتار خودکشی
Risk Factors, Suicidal Behavior
946
947
http://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-280-167&slc_lang=other&sid=1
Mohsen
Rezaeian
محسن
رضائیان
moeygmr2@yahoo.co.uk
6900319475328460059922
6900319475328460059922
Yes
دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان