Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences

other درآمدی بر دگرسنجه‌ها An Introduction to Altmetrics آموزش پزشكي آموزش پزشكي كاربردي Applicable در کنار بررسی کیفیت عملکرد پژوهش‌گران که معمولاً براساس میزان استناد به مقالات آن‌ها توسط سایر پژوهش‌گران سنجیده می‌شود؛ این موضوع نیز اهمیت دارد که بدانیم یک اثر پژوهشی، چه تأثیر اجتماعی و کاربردی از خود به جای می‌گذارد (1). شاخص‌های علم سنجی نظیر شاخص اچ و دیگر شاخص‌‌های مبتنی بر استناد، که میزان تأثیرگذاری مقالات علمی را بر اساس استنادهای به عمل آمده پس از انتشار می‌سنجند، از محاسبات زمان بری برخوردارند (2). این شاخص‌ها، به ارزیابی اثرگذاری مقالات علمی در محیط‌های دانشگاهی و پژوهشی اختصاص دارند و قادر به سنجش ابعاد اجتماعی تأثیر مطالعات پژوهشی نیستند (3). رشد روزافزون شبکه‌های اجتماعی نظیر ایکس (توییتر سابق)، فیس‌بوک و لینکدین، وبلاگ‌های علمی نظیر شبکه وبلاگ‌های PLOS و Nature، این امکان را فراهم می‌آورند که تأثیر اجتماعی و کاربردی یک مقاله پژوهشی بلافاصله پس از انتشار، قابل محاسبه و بررسی گردد (4). از همین رو، با توجه به اهمیت بررسی اثرگذاری اجتماعی و رسانه‌ای یک پژوهش؛ دگرسنجه‌ها (Altmetrics) شکل گرفتند. واژه‌ی دگرسنجه‌ها از ترکیب دو واژه، جایگزین  (Alternative) و معیار یا سنجه (Metrics) به دست آمده است (5). دگرسنجه‌ها، امکان سنجش نوین و دقیق‌تری از میزان تأثیر مقالات علمی منتشر شده در مجلات را فراهم می‌نمایند (5). امتیاز توجه دگرسنجه‌ (Altmetric Attention Score) که توسط وب‌سایت رسمی (Altmetric.com) محاسبه می‌شود، به دنبال تحلیل مسیر انتشار، نفوذ دانش و بررسی سرعت تأثیرگذاری مقالات علمی منتشر شده در رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و وبلاگ‌های علمی هستند. اگر چه شیوه محاسبه‌ <a name="_Hlk229309297">امتیاز توجه دگرسنجه </a>کمی پیچیده است، با این حال در این شیوه محاسبه، تعداد مواردی که یک مقاله در شبکه‌های اجتماعی و وبلاگ‌های علمی، ذکر می‌گردد دارای اهمیتی اساسی است (6). برای نمایش امتیاز توجه دگرسنجه‌، از یک نمودار رنگی به شکل پیراشکی (Donut) استفاده می‌شود. در این نمودار، هر رنگ نمایان‌گر یک منبع یا شبکه اجتماعی متفاوت است و هر بخش بیان‌گر وزن و میزان توجهی است که آن منبع به مقاله اختصاص داده است (شکل 1). در امتیاز توجه دگرسنجه‌ نوع شبکه‌های اجتماعی و وبلاگ‌های علمی نیز باعث می‌شود تا وزن متفاوتی به ذکر مقالات علمی توسط آن‌ها، تخصیص داده شود (7). بیشترین وزن و اهمیت به بازتاب در خبرگزاری‌های رسمی (۸ امتیاز) و وبلاگ‌ها (۵ امتیاز) اختصاص داده‌ می‌شود، در حالی که اسناد سیاستی، دستورالعمل‌های بالینی و ویکی‌پدیا در رتبه بعدی قرار دارند و فعالیت در شبکه‌های اجتماعی (مانند ایکس و ردیت)، کمترین امتیاز (0/25) را به خود اختصاص می‌دهند (8). به عنوان مثال، اگر مقاله پژوهش‌گری 2 بار در اسناد سیاستی و 4 بار در شبکه اجتماعی ایکس ذکر شود، تعداد دفعات ذکر شدن در اسناد سیاستی وزن 3 می‌گیرد (6=3×2) و تعداد دفعات ذکر شدن در شبکه اجتماعی ایکس وزن 0/25 می‌گیرد (1=0/25×4)، که در نهایت مجموع آن‌ها برابر با 7 (7=1+6) است که در وسط نمودار رنگی نمایش داده می‌شود. نمودار رنگی نیز حاوی دو رنگ مرتبط با اسناد سیاستی یعنی بنفش و رنگ مرتبط با شبکه اجتماعی ایکس یعنی آبی خواهد بود (شکل 1). <table width="100%"> <tbody> <tr> <td>7</td> </tr> </tbody> </table> <table width="100%"> <tbody> <tr> <td>(الف)                                                                     (ب)</td> </tr> </tbody> </table> شکل 1 الف) رنگ‌های پیراشکی امتیاز توجه دگرسنجه‌، ب) مثالی از نمودار رنگی امتیاز توجه دگرسنجه‌ برای یک مقاله (اقتباس و ترجمه شده از وب‌سایت رسمی آلتمتریک (Altmetric.com) (7)) بنابراین، از آنجایی که تأثیر یک مقاله علمی یا پژوهشی را نمی‌توان فقط براساس استنادهای انجام شده به آن‌ها یا صرفاً میزان مورد توجه قرار گرفتن آن‌ها در محیط‌های دانشگاهی و آکادمیک در نظر گرفت. نمودار رنگی امتیاز توجه دگرسنجه‌ تصویری کلی و قابل فهمی از گستره و تنوع توجه برخط به یک اثر پژوهشی را ارائه می‌دهد. با توجه به اهمیت و کاربرد روز افزون دگرسنجه‌ها، مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان به زودی در یک مقاله علمی کامل به معرفی جامع‌تری از آن‌ها خواهد پرداخت.   Editorial Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences Vol. 24, February 2026, 995-996 An Introduction to Altmetrics Mohsen Rezaeian<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" style="color:blue; text-decoration:underline" title="">[1]</a> In addition to evaluating the performance of researchers, typically measured by the frequency with which their articles are cited by peers, it is vital to understand the social and practical impact that a research work leaves behind (1). Scientometric indicators, such as the h-index and other citation-based metrics, which assess the impact of scientific articles based on post-publication citations, involve time-consuming calculations (2). These indicators are dedicated to assessing the impact of scientific articles within academic and research environments and are unable to measure the social dimensions of research impact (3). The ever-increasing growth of social networks such as X (formerly Twitter), Facebook, and LinkedIn, as well as scientific blogs such as the PLOS and Nature blog networks, makes it possible to calculate and examine the social and practical impact of a research article immediately after its publication (4). Therefore, given the importance of examining the social and media impact of research, “Altmetrics” was developed. The term “Altmetrics” is derived from a combination of the words “Alternative” and “Metrics” (5). Altmetrics provides a novel and more precise way to measure the impact of scientific articles published in journals (5). The Altmetric Attention Score (AAS), calculated by the official website (<a href="http://Altmetric.com" style="color:blue; text-decoration:underline" target="_blank">Altmetric.com</a>), seeks to analyze the dissemination pathway, knowledge penetration, and the speed of the influence of scientific articles published in media, social networks, and scientific blogs. Although the method for calculating the Altmetric Attention Score is somewhat complex, the number of times an article is mentioned in social networks and scientific blogs is of fundamental importance in this calculation (6). To display the Altmetric Attention Score, a colorful “donut” chart is used. In this chart, each color represents a different source or social network, and each segment reflects the weight and level of attention that the source has dedicated to the article (Figure 1). In the Altmetric Attention Score, the type of social network or scientific blog also results in different weights being assigned to the mentions of scientific articles (7). The highest weight and importance are allocated to coverage in official news outlets (8 points) and blogs (5 points), while policy documents, clinical guidelines, and Wikipedia occupy the next tier, and activity on social networks (such as X and Reddit) receives the lowest weight (0.25 points) (8). For example, if a researcher’s article is mentioned twice in policy documents and four times on social network X, the mentions in policy documents receive a weight of 3 (2 × 3 = 6), and the mentions on social network X receive a weight of 0.25 (4 × 0.25 = 1). Ultimately, their sum is 7 (6 + 1 = 7), which is displayed in the center of the colored donut chart. The colored chart will also contain the two colors associated with the sources: purple for policy documents and light blue for the social network X (Figure 1). Figure 1: a) Colors of the Altmetric Attention Score donut, b) An example of an Altmetric Attention Score colored chart for an article. (Adapted and translated from the official <a href="http://Altmetric.com" style="color:blue; text-decoration:underline" target="_blank">Altmetric.com</a> website (7)) <v:shape id="Text_x0020_Box_x0020_2" o:gfxdata="UEsDBBQABgAIAAAAIQC75UiUBQEAAB4CAAATAAAAW0NvbnRlbnRfVHlwZXNdLnhtbKSRvU7DMBSF dyTewfKKEqcMCKEmHfgZgaE8wMW+SSwc27JvS/v23KTJgkoXFsu+P+c7Ol5vDoMTe0zZBl/LVVlJ gV4HY31Xy4/tS3EvRSbwBlzwWMsjZrlprq/W22PELHjb51r2RPFBqax7HCCXIaLnThvSAMTP1KkI +gs6VLdVdad08ISeCho1ZLN+whZ2jsTzgcsnJwldluLxNDiyagkxOquB2Knae/OLUsyEkjenmdzb mG/YhlRnCWPnb8C898bRJGtQvEOiVxjYhtLOxs8AySiT4JuDystlVV4WPeM6tK3VaILeDZxIOSsu ti/jidNGNZ3/J08yC1dNv9v8AAAA//8DAFBLAwQUAAYACAAAACEArTA/8cEAAAAyAQAACwAAAF9y ZWxzLy5yZWxzhI/NCsIwEITvgu8Q9m7TehCRpr2I4FX0AdZk2wbbJGTj39ubi6AgeJtl2G9m6vYx jeJGka13CqqiBEFOe2Ndr+B03C3WIDihMzh6RwqexNA281l9oBFTfuLBBhaZ4ljBkFLYSMl6oAm5 8IFcdjofJ0z5jL0MqC/Yk1yW5UrGTwY0X0yxNwri3lQgjs+Qk/+zfddZTVuvrxO59CNCmoj3vCwj MfaUFOjRhrPHaN4Wv0VV5OYgm1p+LW1eAAAA//8DAFBLAwQUAAYACAAAACEAMnemHCoEAABnFgAA HwAAAGNsaXBib2FyZC9kcmF3aW5ncy9kcmF3aW5nMS54bWzsWNtyIjcQfU9V/kGlp+TBMDMGbMiO tzBZtnZr7bjA/oBGI0CORppI4uavT0szGLDjNSShkgdEAdKoOWqdbh0kffi4zCWZc2OFVimNaxEl XDGdCTVJ6cN9/+ySEutAZSC14ildcUs/Xv34wwfoTAwUU8EIIijbgZROnSs69bplU56DremCK+wb a5ODw6aZ1DMDC0TOZT2JolY9B6Ho1QbqV3BAZkb8DSip2e8864Gag0VIyTrbTyofJfvnyNBR88+m GBZ3xnvObud3hogspcicghwpovWqozLDZv3FryYbgOXY5N5ej8dkmdKL5LwdIdQqpUncSuKLZgnH l44w7G/FzfO4iQYMLRrNC+SxGm/62/cR2PTT9zHQydIZrGw5aAvvnpq/nnG8nvG99+5aL0nyPHdv TdwSH2JWhRjb4hvGyBKle1NQE941Ri+mHDLrLUqSkM1ymEDYekTrsUaLG50huzBzOuD9O8Q9Txo6 hbHuM9c58ZWUGs5cGAjm36wr/VubeEasliLrCylDw0xGPWnIHGRK+6FUU9oxk4osUtpuJs2Skjch olD+CiIXjhsiRZ7Sy2cj6HgiP6kspJ4DIcs6zk6qkH6eQ++oWw5DPH1ospV/MsJv5NdonDPmFWoB VqbaPFGywBWeUvvHDAynRH5RGKp23GigmQuNkICUmO2e0XYPKIZQKXWUlNWew1YUZq90F2M5FhW3 pR/eI2nd0K0kD5MJ3voEADlBhXqcWcQyDmkuUaQaFiyEoGB3zJURwBWCpaJv26I7dmtbZ0vbtZkt WOhFziquAmEGh5aYrynl6uxhiGr4hPnq0clondp8PMZkKbME3QcnFHGrgo+BYcbei5xbcssXZKBz UJQUoLTFjijBVys6j5pRA98J1hrYKxyb9iEXEld4jPLLpmAsD9EJjHA4IjizW+DX5BaeQKFIb3z2 xDb8x6a88DnZcvns4rKKAvLomXdXPeGQIK06XhUxGvhZEu2732bb95543s6Nd3gme/Pr/3BO9OKC 3ll679A74E/ABShyU9ub6CAb7zPdNQLk1pJLomuUiUaQCy8ZySuZOEfd+O9k4t5AJvySBkm6BkaC 7TjvZ71TDiP6lMfrP5KjyHFXkS/KGZ3NmA8hcZp0pcu5M4LZ2mHkE9y5l5u9k1IfoNRfyQDGFtQj qL2l5KTZQVKOKSWnbK5U+zCSH5SYkxuekSETp3SuzgBHkW6CW4HWLyRpkJ/i+OcOabebZ61Xkj16 +xhzEpEDRQTPKhWd/+vDSg+kGBmxswvrhxNm2DziOXO/LeTOYfC4u7xMiw6Jo1qrlSSN+qOZ5baW NGv4xKf1yy02V9kdGBi8eTY/bbL3Eu0Nj+Ecjnct/kz+fDU0s3xYDPBqo7z9Ku+O0MJfCdZfXLGG n1ZXwv4ed7t99ScAAAD//wMAUEsDBBQABgAIAAAAIQC2OwQiVAYAAAsaAAAaAAAAY2xpcGJvYXJk L3RoZW1lL3RoZW1lMS54bWzsWUtvGzcQvhfof1jsvbHeio3Iga1H3MZOgkhJkSOlpXYZc5cLkrKj W5EcCxQomhY9NEBvPRRtAyRAL+mvcZuiTYH8hQ65D5ESVTtGChhBLMDYnf1mOJyZ/YbkXrn6IKbe EeaCsKTjVy9VfA8nExaQJOz4d0aDjy77npAoCRBlCe74cyz8q9sffnAFbU0oSccM8WAU4Rh7YCgR W6jjR1KmWxsbYgJiJC6xFCfwbMp4jCTc8nAj4OgYBojpRq1SaW3EiCT+NliUylCfwr9ECiWYUD5U ZrCXoBhGvzmdkgnW2OCwqhBiLrqUe0eIdnywGbDjEX4gfY8iIeFBx6/oP39j+8oG2sqVqFyja+gN 9F+ulysEhzU9Jg/H5aCNRrPR2intawCVq7h+u9/qt0p7GoAmE5hp5otps7m7udtr5lgDlF06bPfa vXrVwhv26ys+7zTVz8JrUGa/sYIfDLoQRQuvQRm+uYJvNNq1bsPCa1CGb63g25WdXqNt4TUooiQ5 XEFXmq16t5htCZkyuueEbzYbg3YtN75AQTWU1aWGmLJErqu1GN1nfAAABaRIksST8xRP0QRqsoso GXPi7ZMwgsJLUcIEiCu1yqBSh//q19BXOiJoCyNDW/kFnogVkfLHExNOUtnxPwGrvgF5/eKn1y+e eScPn588/PXk0aOTh79khiytPZSEptarH77858ln3t/Pvn/1+Gs3Xpj4P37+/PffvnIDYaaLELz8 5umfz5++/PaLv3587IDvcDQ24SMSY+HdwMfebRbDxHQIbM/xmL+ZxihCxNTYSUKBEqRGcdjvy8hC 35gjihy4XWxH8C4HinEBr83uWw4PIz6TxGHxehRbwAPG6C7jzihcV2MZYR7NktA9OJ+ZuNsIHbnG 7qLEym9/lgK3EpfJboQtN29RlEgU4gRLTz1jhxg7ZnePECuuB2TCmWBT6d0j3i4izpCMyNiqpoXS HokhL3OXg5BvKzYHd71dRl2z7uEjGwlvBaIO50eYWmG8hmYSxS6TIxRTM+D7SEYuJ4dzPjFxfSEh 0yGmzOsHWAiXzk0O8zWSfh3oxZ32AzqPbSSX5NBlcx8xZiJ77LAboTh1YYckiUzsx+IQShR5t5h0 wQ+Y/Yaoe8gDStam+y7BVrpPZ4M7wKymS4sCUU9m3JHLa5hZ9Tuc0ynCmmqA+C0+j0lyKrkv0Xrz /6V1INKX3z1xzOqiEvoOJ843am+Jxtfhlsm7y3hALj5399AsuYXhdVltYO+p+z11++88da97n98+ YS84GuhbLRWzpbpeuMdr1+1TQulQzineF3rpLqAzBQMQKj29P8XlPi6N4FK9yTCAhQs50joeZ/JT IqNhhFJY31d9ZSQUuelQeCkTsOzXYqdthaez+IAF2Xa1WlVb04w8BJILeaVZymGrITN0q73YgpXm tbeh3ioXDijdN3HCGMx2ou5wol0IVZD0xhyC5nBCz+yteLHp8OKyMl+kasULcK3MCiydPFhwdfxm A1RACXZUiOJA5SlLdZFdncy3mel1wbQqANYRRQUsMr2pfF07PTW7rNTOkGnLCaPcbCd0ZHQPExEK cF6dSnoWN94015uLlFruqVDo8aC0Fm60L/+XF+fNNegtcwNNTKagiXfc8Vv1JpTMBKUdfwrbfriM U6gdoZa8iIZwYDaRPHvhz8MsKReyh0SUBVyTTsYGMZGYe5TEHV9Nv0wDTTSHaN+qNSCEC+vcJtDK RXMOkm4nGU+neCLNtBsSFensFhg+4wrnU61+frDSZDNI9zAKjr0xnfHbCEqs2a6qAAZEwOlPNYtm QOA4sySyRf0tNaacds3zRF1DmRzRNEJ5RzHJPINrKi/d0XdlDIy7fM4QUCMkeSMch6rBmkG1umnZ NTIf1nbd05VU5AzSXPRMi1VU13SzmDVC0QaWYnm+Jm94VYQYOM3s8Bl1L1PuZsF1S+uEsktAwMv4 ObruGRqC4dpiMMs15fEqDSvOzqV27ygmeIprZ2kSBuu3CrNLcSt7hHM4EJ6r84PectWCaFqsK3Wk XZ8mDlDqjcNqx4fPA3A+8QCu4AODD7KaktWUDK7gqwG0i+yov+PnF4UEnmeSElMvJPUC0ygkjULS LCTNQtIqJC3f02fi8B1GHYf7XnHkDT0sPyLP1xb295vtfwEAAP//AwBQSwMEFAAGAAgAAAAhAJxm RkG7AAAAJAEAACoAAABjbGlwYm9hcmQvZHJhd2luZ3MvX3JlbHMvZHJhd2luZzEueG1sLnJlbHOE j80KwjAQhO+C7xD2btJ6EJEmvYjQq9QHCMk2LTY/JFHs2xvoRUHwsjCz7DezTfuyM3liTJN3HGpa AUGnvJ6c4XDrL7sjkJSl03L2DjksmKAV201zxVnmcpTGKSRSKC5xGHMOJ8aSGtHKRH1AVzaDj1bm IqNhQaq7NMj2VXVg8ZMB4otJOs0hdroG0i+hJP9n+2GYFJ69elh0+UcEy6UXFqCMBjMHSldnnTUt XYGJhn39Jt4AAAD//wMAUEsBAi0AFAAGAAgAAAAhALvlSJQFAQAAHgIAABMAAAAAAAAAAAAAAAAA AAAAAFtDb250ZW50X1R5cGVzXS54bWxQSwECLQAUAAYACAAAACEArTA/8cEAAAAyAQAACwAAAAAA AAAAAAAAAAA2AQAAX3JlbHMvLnJlbHNQSwECLQAUAAYACAAAACEAMnemHCoEAABnFgAAHwAAAAAA AAAAAAAAAAAgAgAAY2xpcGJvYXJkL2RyYXdpbmdzL2RyYXdpbmcxLnhtbFBLAQItABQABgAIAAAA IQC2OwQiVAYAAAsaAAAaAAAAAAAAAAAAAAAAAIcGAABjbGlwYm9hcmQvdGhlbWUvdGhlbWUxLnht bFBLAQItABQABgAIAAAAIQCcZkZBuwAAACQBAAAqAAAAAAAAAAAAAAAAABMNAABjbGlwYm9hcmQv ZHJhd2luZ3MvX3JlbHMvZHJhd2luZzEueG1sLnJlbHNQSwUGAAAAAAUABQBnAQAAFg4AAAAA " style="position:absolute; left:0; text-align:left; margin-top:132px; width:484.5pt; height:36pt; text-indent:0; z-index:251659264; v-text-anchor:top" type="#_x0000_t202"> <v:textbox> <table width="100%"> <tbody> <tr> <td> <div>Citation: Rezaeian M. An Introduction to Altmetrics. J Rafsanjan Univ Med Sci 2026; 24 (11): 995-6. doi: 10.66224/jrums.25.10. 995.</div> </td> </tr> </tbody> </table> </v:textbox> <w:wrap type="square"> </w:wrap></v:shape>Therefore, since the impact of a scientific or research article cannot be considered solely based on citations or the extent of attention it receives within academic and scholarly environments, the Altmetric Attention Score donut chart provides a clear and comprehensive picture of the scope and diversity of online attention toward a research work. Given the increasing importance and application of altmetrics, the Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences will soon provide a more comprehensive introduction to them in a full scientific article. Reference <ol> <li style="text-align:justify">Aksnes DW, Langfeldt L, Wouters P. Citations, citation indicators, and research quality: An overview of basic concepts and theories. Sage Open 2019; 9(1): 2158244019829575.</li> <li style="text-align:justify">Bihari A, Tripathi S, Deepak A. A review on h-index and its alternative indices. Journal of Information Science 2023; 49(3): 624-65.</li> <li style="text-align:justify">Ravenscroft J, Liakata M, Clare A, Duma D. Measuring scientific impact beyond academia: An assessment of existing impact metrics and proposed improvements. PloS one 2017; 12(3): e0173152.</li> <li style="text-align:justify">Sathianathen NJ, Lane Iii R, Murphy DG, Loeb S, Bakker C, Lamb AD, et al. Social Media Coverage of Scientific Articles Immediately After Publication Predicts Subsequent Citations - #SoME_Impact Score: Observational Analysis. J Med Internet Res 2020; 22(4):e12288.</li> <li style="text-align:justify">Priem J, Taraborelli D, Groth P, Neylon C. Altmetrics: A Manifesto. altmetricsorg. 2011.</li> <li style="text-align:justify">Tomasoni D, Coats AJS. The Altmetric Attention Score: how science tries to meet social media. Eur J Heart Fail 2021; 23(5):693-7.</li> <li style="text-align:justify">Altmetric. The donut and Altmetric Attention Score: altmetric; 2025 [cited 2025 22 December 2025]. Available from: https://www.altmetric.com/about-us/our-data/donut-and-altmetric-attention-score/.</li> </ol> 8.     Altmetric. How is the Altmetric Attention Score calculated?: altmetric; 2025 [cited 2025 23 December].Available from: https://help.altmetric.com/support/solutions/articles/6000233311-how-is-the-altmetric-attention-score-calculated-. <div>  <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"> <div style="border-bottom:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 0cm 1.0pt 0cm; margin-right:454px"></div> [1]- Prof., Dept. of Epidemiology and Biostatistics, School of Health, Occupational Environment Research Center, Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran, ORCID: 0000-0003-3070-0166, Tel: (034) 31315243, E-mail: moeygmr2@yahoo.co.uk</div> </div> دگرسنجه‌ها Altmetrics 995 996 http://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-280-188&slc_lang=other&sid=1 Mohsen Rezaeian محسن رضائیان moeygmr2@yahoo.co.uk 6900319475328460063415 6900319475328460063415 Yes دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان