Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences
مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
JRUMS
Medical Sciences
http://journal.rums.ac.ir
69
journal69
1735-3165
2008-7268
10.66224/jrums
fa
jalali
1405
3
1
gregorian
2026
6
1
25
1
online
1
fulltext
other
استفاده از هوش مصنوعی مولد در پژوهش
Utilizing Generative Artificial Intelligence in Research
آمار و اپيدميولوژي
Statistics& Epidemiology
توصيفي
Description
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">محمد خلیفا (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Mohamed Khalifa</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) و مونا البدوی (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Mona Albadawy</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) در مقاله مروری خود، به تحلیل و جمعبندی مقالاتی پرداختهاند که در آن، استفاده از هوش مصنوعی مولد در پژوهش و نگارش مقالات علمی، مرکز توجه بوده است. آنها با بررسی سه پایگاه اطلاعاتی پابمد (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">PubMed</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">)، امبیس (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Embase</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) و گوگل اسکالر (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Google Scholar</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) از سال 2019 میلادی به بعد، با کلید واژههای "هوش مصنوعی"، "نگارش آکادمیک"و "پژوهش"، نهایتاً به بیست و چهار مقاله به زبان انگلیسی در این زمینه دست یافتهاند. سپس، این بیست و چهار مقاله را به دقت مطالعه نموده و بر اساس یافتههای آن، شش حوزه به شرح زیر را مشخص کردهاند که در آن هوش مصنوعی مولد میتواند در پژوهش و نگارش مقالات علمی، مؤثر باشد (1).</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">اولین حوزه، به توسعه ایده و طراحی پژوهش اختصاص دارد و شامل تولید ایده (با استفاده از طوفان مغزی، پیدا نمودن شکاف موجود در مطالعات منتشر شده و تولید فرضیه)، همراه با برنامهریزی پژوهشی با کمک به طراحی مطالعه میباشد.</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">دومین حوزه، به توسعه مفهوم و تولید ساختار اختصاص داشته که در این بخش، هوش مصنوعی مولد به عنوان دستیار در نگارش کمک میکند تا نه تنها متن نوشته شده را بسط داده بلکه آن را ساختارمند نیز، نماید. در این بخش، هوش مصنوعی مولد میتواند در تهیه نمودارها، جداول، پوسترها و حتی پاورپوینتها کمک کند. </span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">سومین حوزه، به مرور منابع و تحلیل و جمعبندی آنها میپردازد. در این بخش نیز هوش مصنوعی مولد کمک میکند تا نه تنها مرور منابع و استخراج یافتههای آنها با سرعت بیشتری صورت پذیرد، بلکه تحلیل یافتههای به دست آمده و جمعبندی آنها را در قالب جداول خلاصه شده، امکانپذیر میسازد. </span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">چهارمین حوزه، به مدیریت و تجزیه و تحلیل دادهها اختصاص دارد. در این مرحله، هوش مصنوعی مولد به تجزیه تحلیل دادهها، توصیف آنها و به تصویر در آوردن آنها در قالبهای بصری کمک مینماید. علاوه بر این، مدیریت دادهها نظیر تولید و سرپرستی مجموعهی دادهها را میتوان با کمک هوش مصنوعی مولد انجام داد.</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">حوزه پنجم به ویرایش، مرور و حمایتهای هوش مصنوعی مولد در انتشار مقالات اختصاص دارد. در این بخش نیز، هوش مصنوعی میتواند در ویرایش مقالات، تهیه خلاصه، داوری مقالات و کمک به تهیه پاسخ برای داوران و نوشتن نامه به سردبیر، کمک نماید.</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black"> حوزه ششم نیز به ارتباط، انتشار نتایج در شبکه های اجتماعی و مشکلات اخلاقی، اختصاص دارد. در این بخش نیز هوش مصنوعی مولد میتواند کمک کند تا نتایج یک مطالعه، متناسب جهت انتشار در شبکههای اجتماعی گوناگون، آماده گردد. همچنین، موضوعاتی نظیر ترجمه مقاله به زبان دیگر و استفاده از چت باتها نیز وظیفهای است که هوش مصنوعی مولد از عهده انجام آن بر میآید. افزون بر این، هوش مصنوعی مولد میتواند به برخی مسائل و مشکلات اخلاقی نظیر مشخص نمودن میزان دستبرد علمی و یا میزان همخوانی پژوهش به عمل آمده با ملاحظات اخلاقی نیز، بپردازد.</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">خلیفا و البدوی در انتهای مقاله خود عنوان میکنند که پژوهشگران برای استفاده از هوش مصنوعی مولد، حتماً باید آموزش کافی دیده تا دچار خطا نگردند. ما قبلاً به برخی از این خطاها نظیر استفاده از منابع غیر واقعی و یا تکیه بر متون غربی، اشاره کردهایم (2). افزون بر این، ذکر این نکته را ضروری میدانیم که استفاده از هوش مصنوعی در ویراستاری مقاله با ذکر نوع و نسخه هوش مصنوعی مولد مورد استفاده، میتواند بسیار کمک کننده باشد. با این وجود، استفاده از هوش مصنوعی مولد در نگارش یک مقاله توصیه نمیگردد. چون هوش مصنوعی مولد، نمیتواند نقش یک نویسنده را بر عهده گیرد (3).</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">همچنین، استفاده از هوش مصنوعی مولد در حوزههای بسیار حساس نظیر توسعه ایده و طراحی پژوهش به خصوص برای دانشجویان را نمیتوان به آسانی پیشنهاد نمود، چرا که توسعه ایده و طراحی پژوهش، بهتر است توسط پژوهشگران کارآزموده یا زیر نظر آنها و با بررسی انتقادی و گسترده متون موجود، به عمل آید. بالاخره، استفاده از هوش مصنوعی مولد در داوری مقالات نیز در هالهای از ابهام قرار دارد. همانطور که در سخن سردبیری شماره پیشین مجله دانشگاه به آن اشاره کردیم، مطالعه بار جهانی بیماری از شبکه گسترده همکاران خود میخواهد در مطالعه نقادانه مقالات پیش از چاپ آنها، از هوش مصنوعی مولد استفاده نکنند (4).</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.5pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">محمد خلیفا (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Mohamed Khalifa</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) و مونا البدوی (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Mona Albadawy</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) در مقاله مروری خود، به تحلیل و جمعبندی مقالاتی پرداختهاند که در آن، استفاده از هوش مصنوعی مولد در پژوهش و نگارش مقالات علمی، مرکز توجه بوده است. آنها با بررسی سه پایگاه اطلاعاتی پابمد (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">PubMed</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">)، امبیس (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Embase</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) و گوگل اسکالر (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black">Google Scholar</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">) از سال 2019 میلادی به بعد، با کلید واژههای "هوش مصنوعی"، "نگارش آکادمیک"و "پژوهش"، نهایتاً به بیست و چهار مقاله به زبان انگلیسی در این زمینه دست یافتهاند. سپس، این بیست و چهار مقاله را به دقت مطالعه نموده و بر اساس یافتههای آن، شش حوزه به شرح زیر را مشخص کردهاند که در آن هوش مصنوعی مولد میتواند در پژوهش و نگارش مقالات علمی، مؤثر باشد (1).</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">اولین حوزه، به توسعه ایده و طراحی پژوهش اختصاص دارد و شامل تولید ایده (با استفاده از طوفان مغزی، پیدا نمودن شکاف موجود در مطالعات منتشر شده و تولید فرضیه)، همراه با برنامهریزی پژوهشی با کمک به طراحی مطالعه میباشد.</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">دومین حوزه، به توسعه مفهوم و تولید ساختار اختصاص داشته که در این بخش، هوش مصنوعی مولد به عنوان دستیار در نگارش کمک میکند تا نه تنها متن نوشته شده را بسط داده بلکه آن را ساختارمند نیز، نماید. در این بخش، هوش مصنوعی مولد میتواند در تهیه نمودارها، جداول، پوسترها و حتی پاورپوینتها کمک کند. </span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">سومین حوزه، به مرور منابع و تحلیل و جمعبندی آنها میپردازد. در این بخش نیز هوش مصنوعی مولد کمک میکند تا نه تنها مرور منابع و استخراج یافتههای آنها با سرعت بیشتری صورت پذیرد، بلکه تحلیل یافتههای به دست آمده و جمعبندی آنها را در قالب جداول خلاصه شده، امکانپذیر میسازد. </span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">چهارمین حوزه، به مدیریت و تجزیه و تحلیل دادهها اختصاص دارد. در این مرحله، هوش مصنوعی مولد به تجزیه تحلیل دادهها، توصیف آنها و به تصویر در آوردن آنها در قالبهای بصری کمک مینماید. علاوه بر این، مدیریت دادهها نظیر تولید و سرپرستی مجموعهی دادهها را میتوان با کمک هوش مصنوعی مولد انجام داد.</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">حوزه پنجم به ویرایش، مرور و حمایتهای هوش مصنوعی مولد در انتشار مقالات اختصاص دارد. در این بخش نیز، هوش مصنوعی میتواند در ویرایش مقالات، تهیه خلاصه، داوری مقالات و کمک به تهیه پاسخ برای داوران و نوشتن نامه به سردبیر، کمک نماید.</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black"> حوزه ششم نیز به ارتباط، انتشار نتایج در شبکه های اجتماعی و مشکلات اخلاقی، اختصاص دارد. در این بخش نیز هوش مصنوعی مولد میتواند کمک کند تا نتایج یک مطالعه، متناسب جهت انتشار در شبکههای اجتماعی گوناگون، آماده گردد. همچنین، موضوعاتی نظیر ترجمه مقاله به زبان دیگر و استفاده از چت باتها نیز وظیفهای است که هوش مصنوعی مولد از عهده انجام آن بر میآید. افزون بر این، هوش مصنوعی مولد میتواند به برخی مسائل و مشکلات اخلاقی نظیر مشخص نمودن میزان دستبرد علمی و یا میزان همخوانی پژوهش به عمل آمده با ملاحظات اخلاقی نیز، بپردازد.</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">خلیفا و البدوی در انتهای مقاله خود عنوان میکنند که پژوهشگران برای استفاده از هوش مصنوعی مولد، حتماً باید آموزش کافی دیده تا دچار خطا نگردند. ما قبلاً به برخی از این خطاها نظیر استفاده از منابع غیر واقعی و یا تکیه بر متون غربی، اشاره کردهایم (2). افزون بر این، ذکر این نکته را ضروری میدانیم که استفاده از هوش مصنوعی در ویراستاری مقاله با ذکر نوع و نسخه هوش مصنوعی مولد مورد استفاده، میتواند بسیار کمک کننده باشد. با این وجود، استفاده از هوش مصنوعی مولد در نگارش یک مقاله توصیه نمیگردد. چون هوش مصنوعی مولد، نمیتواند نقش یک نویسنده را بر عهده گیرد (3).</span></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Arial,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black">همچنین، استفاده از هوش مصنوعی مولد در حوزههای بسیار حساس نظیر توسعه ایده و طراحی پژوهش به خصوص برای دانشجویان را نمیتوان به آسانی پیشنهاد نمود، چرا که توسعه ایده و طراحی پژوهش، بهتر است توسط پژوهشگران کارآزموده یا زیر نظر آنها و با بررسی انتقادی و گسترده متون موجود، به عمل آید. بالاخره، استفاده از هوش مصنوعی مولد در داوری مقالات نیز در هالهای از ابهام قرار دارد. همانطور که در سخن سردبیری شماره پیشین مجله دانشگاه به آن اشاره کردیم، مطالعه بار جهانی بیماری از شبکه گسترده همکاران خود میخواهد در مطالعه نقادانه مقالات پیش از چاپ آنها، از هوش مصنوعی مولد استفاده نکنند (4).</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.5pt"><span style="line-height:135%"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
هوش مصنوعی مولد
Generative Artificial Intelligence
1
2
http://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-280-191&slc_lang=other&sid=1
Mohsen
Rezaeian
محسن
رضائیان
moeygmr2@yahoo.co.uk
6900319475328460062777
6900319475328460062777
Yes