Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences

other استفاده از هوش مصنوعی مولد در پژوهش Utilizing Generative Artificial Intelligence in Research آمار و اپيدميولوژي Statistics& Epidemiology توصيفي Description سخن سردبیر Editorial مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان دوره 25، فروردین 1405، 2-1 استفاده از هوش مصنوعی مولد در پژوهش محسن رضائیان<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title="">[1]</a> محمد خلیفا (Mohamed Khalifa) و مونا البدوی (Mona Albadawy) در مقاله مروری خود، به تحلیل و جمع‌بندی مقالاتی پرداخته‌اند که در آن، استفاده از هوش مصنوعی مولد در پژوهش و نگارش مقالات علمی، مرکز توجه بوده است. آن‌ها با بررسی سه پایگاه اطلاعاتی پاب‌مد (PubMed)، امبیس (Embase) و گوگل اسکالر (Google Scholar) از سال 2019 میلادی به بعد، با کلید واژه‌های "هوش مصنوعی"، "نگارش آکادمیک"و "پژوهش"، نهایتاً به بیست و چهار مقاله به زبان انگلیسی در این زمینه دست یافته‌اند. سپس، این بیست و چهار مقاله را به دقت مطالعه نموده و بر اساس یافته‌های آن، شش حوزه به شرح زیر را مشخص کرده‌اند که در آن هوش مصنوعی مولد می‌تواند در پژوهش و نگارش مقالات علمی، مؤثر باشد (1). اولین حوزه، به توسعه ایده و طراحی پژوهش اختصاص دارد و شامل تولید ایده (با استفاده از طوفان مغزی، پیدا نمودن شکاف موجود در مطالعات منتشر شده و تولید فرضیه)، همراه با برنامه‌ریزی پژوهشی با کمک به طراحی مطالعه می‌باشد. دومین حوزه، به توسعه مفهوم و تولید ساختار اختصاص داشته که در این بخش، هوش مصنوعی مولد به عنوان دستیار در نگارش کمک می‌کند تا نه تنها متن نوشته شده را بسط داده بلکه آن را ساختارمند نیز، نماید. در این بخش، هوش مصنوعی مولد می‌تواند در تهیه نمودار‌ها، جداول، پوسترها و حتی پاورپوینت‌ها کمک کند. سومین حوزه، به مرور منابع و تحلیل و جمع‌بندی آن‌ها می‌پردازد. در این بخش نیز هوش مصنوعی مولد کمک می‌کند تا نه تنها مرور منابع و استخراج یافته‌های آن‌ها با سرعت بیش‌تری صورت پذیرد، بلکه تحلیل یافته‌های به دست آمده و جمع‌بندی آن‌ها را در قالب جداول خلاصه شده، امکان‌پذیر می‌سازد. چهارمین حوزه، به مدیریت و تجزیه و تحلیل داده‌ها اختصاص دارد. در این مرحله، هوش مصنوعی مولد به تجزیه  تحلیل داده‌ها، توصیف آن‌ها و به تصویر در آوردن آن‌ها در قالب‌های بصری کمک می‌نماید. علاوه بر این، مدیریت داده‌ها نظیر تولید و سرپرستی مجموعه‌ی داده‌ها را می‌توان با کمک هوش مصنوعی مولد انجام داد. حوزه پنجم به ویرایش، مرور و حمایت‌های هوش مصنوعی مولد در انتشار مقالات اختصاص دارد. در این بخش نیز، هوش مصنوعی می‌تواند در ویرایش مقالات، تهیه خلاصه، داوری مقالات و کمک به تهیه پاسخ برای داوران و نوشتن نامه به سردبیر، کمک نماید. حوزه ششم نیز به ارتباط، انتشار نتایج در شبکه های اجتماعی و مشکلات اخلاقی، اختصاص دارد. در این بخش نیز هوش مصنوعی مولد می‌تواند کمک کند تا نتایج یک مطالعه، متناسب جهت انتشار در شبکه‌های اجتماعی گوناگون، آماده گردد. هم‌چنین، موضوعاتی نظیر ترجمه مقاله به زبان دیگر و استفاده از چت بات‌ها نیز وظیفه‌ای است که هوش مصنوعی مولد از عهده انجام آن بر می‌آید. افزون بر این، هوش مصنوعی مولد می‌تواند به برخی مسائل و مشکلات اخلاقی نظیر مشخص نمودن میزان دستبرد علمی و یا میزان همخوانی پژوهش به عمل آمده با ملاحظات اخلاقی نیز، بپردازد. خلیفا و البدوی در انتهای مقاله خود عنوان می‌کنند که پژوهشگران برای استفاده از هوش مصنوعی مولد، حتماً باید آموزش کافی دیده تا دچار خطا نگردند. ما قبلاً به برخی از این خطاها نظیر استفاده از منابع غیر واقعی و یا تکیه بر متون غربی، اشاره کرده‌ایم (2). افزون بر این، ذکر این نکته را ضروری می‌دانیم که استفاده از هوش مصنوعی در ویراستاری مقاله با ذکر نوع و نسخه هوش مصنوعی مولد مورد استفاده، می‌تواند بسیار کمک کننده باشد. با این وجود، استفاده از هوش مصنوعی مولد در نگارش یک مقاله توصیه نمی‌گردد. چون هوش مصنوعی مولد، نمی‌تواند نقش یک نویسنده را بر عهده گیرد (3). <v:shape id="Text_x0020_Box_x0020_2" o:gfxdata="UEsDBBQABgAIAAAAIQC75UiUBQEAAB4CAAATAAAAW0NvbnRlbnRfVHlwZXNdLnhtbKSRvU7DMBSF dyTewfKKEqcMCKEmHfgZgaE8wMW+SSwc27JvS/v23KTJgkoXFsu+P+c7Ol5vDoMTe0zZBl/LVVlJ gV4HY31Xy4/tS3EvRSbwBlzwWMsjZrlprq/W22PELHjb51r2RPFBqax7HCCXIaLnThvSAMTP1KkI +gs6VLdVdad08ISeCho1ZLN+whZ2jsTzgcsnJwldluLxNDiyagkxOquB2Knae/OLUsyEkjenmdzb mG/YhlRnCWPnb8C898bRJGtQvEOiVxjYhtLOxs8AySiT4JuDystlVV4WPeM6tK3VaILeDZxIOSsu ti/jidNGNZ3/J08yC1dNv9v8AAAA//8DAFBLAwQUAAYACAAAACEArTA/8cEAAAAyAQAACwAAAF9y ZWxzLy5yZWxzhI/NCsIwEITvgu8Q9m7TehCRpr2I4FX0AdZk2wbbJGTj39ubi6AgeJtl2G9m6vYx jeJGka13CqqiBEFOe2Ndr+B03C3WIDihMzh6RwqexNA281l9oBFTfuLBBhaZ4ljBkFLYSMl6oAm5 8IFcdjofJ0z5jL0MqC/Yk1yW5UrGTwY0X0yxNwri3lQgjs+Qk/+zfddZTVuvrxO59CNCmoj3vCwj MfaUFOjRhrPHaN4Wv0VV5OYgm1p+LW1eAAAA//8DAFBLAwQUAAYACAAAACEAxILPmjUEAADjDAAA HwAAAGNsaXBib2FyZC9kcmF3aW5ncy9kcmF3aW5nMS54bWzsV9Fu2zYUfR+wfyD47lhWbDc1qhRJ 1hQFuixI0g+gJdrmRlEaydhO3gakSR76AfuCFSs6BGnSAXnZd0jtz+yQsh073ZJ262NsWOYlr48u z7m8V370eJxKMuTaiExFtLEUUMJVnCVC9SP6Ym+ztkKJsUwlTGaKR/SAG/p49dtvHrFOX7N8IGIC BGU6LKIDa/NOvW7iAU+ZWcpyrrDWy3TKLEzdryeajYCcynoYBO16yoSiq9dQ3zHLyL4W/wFKZvFP PNlgasgMIGXcmZ+ZxCjj/4/MOmr4VOe7+bZ2kcdbw21NRBJRMKdYCopofbIwcYNZv/Gr/jXAuKdT 55/1emQc0Xa7ESy3KDmIaLiy3G41WxUcH1sSu/VGEDQxSWJ4tILmSjhxiAc/3I4QD57cjoEgq2Aw mAvQ5C48Nfx0x+F0x3suuvVsTMLZ3p03sWNMIqu8xiZ/Do0MUdnGgKk+X9M6Gw04S4zzqEgCm9Vt PGHTOxqH1R19nyVgl+3bzON9HeJmm2adXBv7lGcpcYOIah5bfyM2fG5sFd/UxTFiMimSTSGlN3S/ uyE1GTIZ0U3/mmxpwU0qMorowxZEux0i8K9/gkiF5ZpIkUZ0ZebEOo7IJyrxqWeZkNUYu5PKp5/j 0N3Sjne9nk6a5MDNdPENfnWGPSOHUQswGGT6kJIRTnhEzc/7THNK5DMFqR42mk24WW80Ww9CGHp+ pTu/wlQMqIhaSqrhhoUV+N2rbA1a9sSE2yoOF5E0dtceSO4346N1CcBkHxXqx30DLG1B8zSt4rWe 9Wzm8bY1lQTBlLq8WgUREwI8Cxp4EkkY0R6rPdtBiTsEHo4WJd0pMO/1kAGV9IiJWaGIPch5j8VI wz2RckO2+IjsZClTlORMZQYLQYh3O1gOcDjxCTFqYlXYeLDJUiFxbBuoqfGAacM95X6bnM2BbzAp ulosgG56MAfeBCSuN0CXMXETNDZzoOtkix0yhYp7HatLoKbPotnlBizO+Ay19mBlQiv488m0Wrwu zou3uF51XJGDDrhWFDuHf+fZrd4z7LLhDoYJCP4TBP/28VXxujwm5cslAvOieFP+gu+z8sSZ70h5 Up4Wl1gu3pfHGF59fAWjPC2PijNSnBXnpPzrw6+wT+C1RL5MLSLuT8X8Cb5DM4jwtjxyypw5zYrL D+4b5hVmT8uXkKJ4h9nfoVFxDh0v4IRTVB5/mSz3h2haUu8QpADPF+D3iDRQlJ11hiNyDknCFiku oRfqGKyGW3oPQf7AxJsOCWuNT44KV8k202xn1kK4qr3YnbQQlFHf224vbWtaMDlXhsNgHS2jiao+ fX9OdV9oGV+7Hy20jj3NEmHxD4FJsqZZV8QLwaNvLr4+q4dc8+ibBvq8ayCzx5J9w3fzHXTg6smr em6Bh3scrd94vPc/nfwdcf8h5u3VvwEAAP//AwBQSwMEFAAGAAgAAAAhALY7BCJUBgAACxoAABoA AABjbGlwYm9hcmQvdGhlbWUvdGhlbWUxLnhtbOxZS28bNxC+F+h/WOy9sd6KjciBrUfcxk6CSEmR I6WldhlzlwuSsqNbkRwLFCiaFj00QG89FG0DJEAv6a9xm6JNgfyFDrkPkRJVO0YKGEEswNid/WY4 nJn9huReufogpt4R5oKwpONXL1V8DycTFpAk7Ph3RoOPLvuekCgJEGUJ7vhzLPyr2x9+cAVtTShJ xwzxYBThGHtgKBFbqONHUqZbGxtiAmIkLrEUJ/BsyniMJNzycCPg6BgGiOlGrVJpbcSIJP42WJTK UJ/Cv0QKJZhQPlRmsJegGEa/OZ2SCdbY4LCqEGIuupR7R4h2fLAZsOMRfiB9jyIh4UHHr+g/f2P7 ygbaypWoXKNr6A30X66XKwSHNT0mD8floI1Gs9HaKe1rAJWruH673+q3SnsagCYTmGnmi2mzubu5 22vmWAOUXTps99q9etXCG/brKz7vNNXPwmtQZr+xgh8MuhBFC69BGb65gm802rVuw8JrUIZvreDb lZ1eo23hNSiiJDlcQVearXq3mG0JmTK654RvNhuDdi03vkBBNZTVpYaYskSuq7UY3Wd8AAAFpEiS xJPzFE/RBGqyiygZc+LtkzCCwktRwgSIK7XKoFKH/+rX0Fc6ImgLI0Nb+QWeiBWR8scTE05S2fE/ Aau+AXn94qfXL555Jw+fnzz89eTRo5OHv2SGLK09lISm1qsfvvznyWfe38++f/X4azdemPg/fv78 99++cgNhposQvPzm6Z/Pn7789ou/fnzsgO9wNDbhIxJj4d3Ax95tFsPEdAhsz/GYv5nGKELE1NhJ QoESpEZx2O/LyELfmCOKHLhdbEfwLgeKcQGvze5bDg8jPpPEYfF6FFvAA8boLuPOKFxXYxlhHs2S 0D04n5m42wgducbuosTKb3+WArcSl8luhC03b1GUSBTiBEtPPWOHGDtmd48QK64HZMKZYFPp3SPe LiLOkIzI2KqmhdIeiSEvc5eDkG8rNgd3vV1GXbPu4SMbCW8Fog7nR5haYbyGZhLFLpMjFFMz4PtI Ri4nh3M+MXF9ISHTIabM6wdYCJfOTQ7zNZJ+HejFnfYDOo9tJJfk0GVzHzFmInvssBuhOHVhhySJ TOzH4hBKFHm3mHTBD5j9hqh7yANK1qb7LsFWuk9ngzvArKZLiwJRT2bckctrmFn1O5zTKcKaaoD4 LT6PSXIquS/RevP/pXUg0pffPXHM6qIS+g4nzjdqb4nG1+GWybvLeEAuPnf30Cy5heF1WW1g76n7 PXX77zx1r3uf3z5hLzga6FstFbOlul64x2vX7VNC6VDOKd4XeukuoDMFAxAqPb0/xeU+Lo3gUr3J MICFCznSOh5n8lMio2GEUljfV31lJBS56VB4KROw7Ndip22Fp7P4gAXZdrVaVVvTjDwEkgt5pVnK YashM3SrvdiClea1t6HeKhcOKN03ccIYzHai7nCiXQhVkPTGHILmcELP7K14senw4rIyX6RqxQtw rcwKLJ08WHB1/GYDVEAJdlSI4kDlKUt1kV2dzLeZ6XXBtCoA1hFFBSwyval8XTs9Nbus1M6QacsJ o9xsJ3RkdA8TEQpwXp1KehY33jTXm4uUWu6pUOjxoLQWbrQv/5cX58016C1zA01MpqCJd9zxW/Um lMwEpR1/Ctt+uIxTqB2hlryIhnBgNpE8e+HPwywpF7KHRJQFXJNOxgYxkZh7lMQdX02/TANNNIdo 36o1IIQL69wm0MpFcw6SbicZT6d4Is20GxIV6ewWGD7jCudTrX5+sNJkM0j3MAqOvTGd8dsISqzZ rqoABkTA6U81i2ZA4DizJLJF/S01ppx2zfNEXUOZHNE0QnlHMck8g2sqL93Rd2UMjLt8zhBQIyR5 IxyHqsGaQbW6adk1Mh/Wdt3TlVTkDNJc9EyLVVTXdLOYNULRBpZieb4mb3hVhBg4zezwGXUvU+5m wXVL64SyS0DAy/g5uu4ZGoLh2mIwyzXl8SoNK87OpXbvKCZ4imtnaRIG67cKs0txK3uEczgQnqvz g95y1YJoWqwrdaRdnyYOUOqNw2rHh88DcD7xAK7gA4MPspqS1ZQMruCrAbSL7Ki/4+cXhQSeZ5IS Uy8k9QLTKCSNQtIsJM1C0iokLd/TZ+LwHUYdh/teceQNPSw/Is/XFvb3m+1/AQAA//8DAFBLAwQU AAYACAAAACEAnGZGQbsAAAAkAQAAKgAAAGNsaXBib2FyZC9kcmF3aW5ncy9fcmVscy9kcmF3aW5n MS54bWwucmVsc4SPzQrCMBCE74LvEPZu0noQkSa9iNCr1AcIyTYtNj8kUezbG+hFQfCyMLPsN7NN +7IzeWJMk3ccaloBQae8npzhcOsvuyOQlKXTcvYOOSyYoBXbTXPFWeZylMYpJFIoLnEYcw4nxpIa 0cpEfUBXNoOPVuYio2FBqrs0yPZVdWDxkwHii0k6zSF2ugbSL6Ek/2f7YZgUnr16WHT5RwTLpRcW oIwGMwdKV2edNS1dgYmGff0m3gAAAP//AwBQSwECLQAUAAYACAAAACEAu+VIlAUBAAAeAgAAEwAA AAAAAAAAAAAAAAAAAAAAW0NvbnRlbnRfVHlwZXNdLnhtbFBLAQItABQABgAIAAAAIQCtMD/xwQAA ADIBAAALAAAAAAAAAAAAAAAAADYBAABfcmVscy8ucmVsc1BLAQItABQABgAIAAAAIQDEgs+aNQQA AOMMAAAfAAAAAAAAAAAAAAAAACACAABjbGlwYm9hcmQvZHJhd2luZ3MvZHJhd2luZzEueG1sUEsB Ai0AFAAGAAgAAAAhALY7BCJUBgAACxoAABoAAAAAAAAAAAAAAAAAkgYAAGNsaXBib2FyZC90aGVt ZS90aGVtZTEueG1sUEsBAi0AFAAGAAgAAAAhAJxmRkG7AAAAJAEAACoAAAAAAAAAAAAAAAAAHg0A AGNsaXBib2FyZC9kcmF3aW5ncy9fcmVscy9kcmF3aW5nMS54bWwucmVsc1BLBQYAAAAABQAFAGcB AAAhDgAAAAA= " style="position:absolute; left:0; text-align:left; margin-left:-6px; margin-top:149px; width:480.35pt; height:39.75pt; text-indent:0; z-index:251674624; v-text-anchor:top" type="#_x0000_t202"> <v:textbox> <table width="100%"> <tbody> <tr> <td> <div>ارجاع: رضائیان م. استفاده از هوش مصنوعی مولد در پژوهش . مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، سال 1405، دوره 25 شماره 1، صفحات: 2-1. </div> </td> </tr> </tbody> </table> </v:textbox> <w:wrap type="square"> </w:wrap></v:shape>هم‌چنین، استفاده از هوش مصنوعی مولد در حوزه‌های بسیار حساس نظیر توسعه ایده و طراحی پژوهش به خصوص برای دانشجویان را نمی‌توان به آسانی پیشنهاد نمود، چرا که توسعه ایده و طراحی پژوهش، بهتر است توسط پژوهش‌گران کارآزموده یا زیر نظر آن‌ها و با بررسی انتقادی و گسترده متون موجود، به عمل آید. بالاخره، استفاده از هوش مصنوعی مولد در داوری مقالات نیز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. همان‌طور که در سخن سردبیری شماره پیشین مجله دانشگاه به آن اشاره کردیم، مطالعه بار جهانی بیماری از شبکه گسترده همکاران خود می‌خواهد در مطالعه نقادانه مقالات پیش از چاپ آن‌ها، از هوش مصنوعی مولد استفاده نکنند (4). References 1. Khalifa M, Albadawy M. Using artificial intelligence in academic writing and research: An essential productivity tool. Computer Methods and Programs in Biomedicine Update. 2024; 5:100145. 2. Rezaeian M. Limitations of Using Generative Artificial Intelligence in Writing Scientific Articles: Use of Fake Citations and Tendency Towards Western Texts. J Rafsanjan Univ Med Sci 2025; 24 (9):773-4. [Farsi] 3. Rezaeian M. Limitations of Using Generative Artificial Intelligence in Writing Scientific Articles: Complex Considerations in Authorship. J Rafsanjan Univ Med Sci 2026; 24 (10): 887-8. [Farsi] 4. Rezaeian M. An Introduction to the Global Burden of Disease Study. J Rafsanjan Univ Med Sci 2026; 24 (12): 1084-5. [Farsi] <div>  <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"> <div style="border-bottom:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 0cm 1.0pt 0cm; margin-left:416px"></div> [1]- استاد گروه آموزشی اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات محیط کار، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران   کد پستی: 7718175911، تلفن: 31315243-034، پست الکترونیکی: moeygmr2@yahoo.co.uk، ارکید: <a href="http://orcid.org/0000-0003-3070-0166" target="_blank"> 0000-0003-3070-0166</a></div> </div> Editorial Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences Vol. 25, May 2026, pp. 101–102 Utilizing Generative Artificial Intelligence in Research Mohsen Rezaeian<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title="">[1]</a> In their review article, Mohamed Khalifa and Mona Albadawy have analyzed and synthesized papers focusing on the use of generative artificial intelligence (AI) in research and scientific writing. By searching three databases—PubMed, Embase, and Google Scholar—from 2019 onwards and using the keywords “Artificial Intelligence,” “Academic Writing,” and “Research,” they identified twenty-four English-language articles in this field. They thoroughly examined these articles and, based on their findings, identified six areas where generative AI can be effective in research and scientific writing (1). The first area is dedicated to idea development and research design, including idea generation (using brainstorming, identifying the gaps in published studies, and hypothesis generation), as well as research planning by assisting in the study design. The second area focuses on concept development and structure generation, where generative AI acts as a writing assistant, helping not only to expand the written text but also to structure it. In this section, generative AI can assist in creating diagrams, tables, posters, and even PowerPoint presentations. The third area addresses literature review and the analysis and synthesis of sources. In this section, generative AI helps not only to accelerate the review of literature and extraction of findings but also enables the analysis and synthesis of the obtained findings in the form of summarized tables. The fourth area is devoted to data management and analysis. At this stage, generative AI helps with data analysis, description, and visualization. Furthermore, data management, such as the generation and curation of datasets, can be performed with the help of generative AI. The fifth area is dedicated to editing, review, and AI support in article publication. In this section, AI can assist in editing articles, preparing abstracts, reviewing manuscripts, and helping to draft responses to reviewers and cover letters to editors. The sixth area focuses on communication, disseminating results on social media, and ethical issues. In this section, generative AI can help prepare study results for dissemination on various social media platforms. Tasks such as translating articles into other languages and using chatbots are also within the capabilities of generative AI. Furthermore, generative AI can address certain ethical issues, such as identifying the level of plagiarism or the extent to which the conducted research complies with ethical considerations. At the end of their article, Khalifa and Albadawy state that researchers must receive adequate training before using generative AI to avoid errors. We have previously pointed to some of these errors, such as the use of non-existent sources or reliance on Western-centric texts (2). Furthermore, we consider it essential to mention that using AI for manuscript editing—while disclosing the type and version of the generative AI used—can be very helpful. However, the use of generative AI in writing an article is not recommended, as generative AI cannot fulfill the role of an author (3). Moreover, the use of generative AI in highly sensitive areas, such as idea development and research design—especially for students—cannot be easily recommended. This is because idea development and research design are better carried out by experienced researchers, or under their supervision, through critical and extensive reviews of existing literature. Finally, the use of generative AI in peer review remains shrouded in uncertainty. As we mentioned in the editorial of the previous issue of this journal, the Global Burden of Disease study group has requested that its extensive network of collaborators refrain from using generative AI in the critical review of pre-publication manuscripts (4). <div>  <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"> <div style="border-bottom:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 0cm 1.0pt 0cm; margin-right:454px"></div> [1]- Prof., Dept. of Epidemiology and Biostatistics, School of Health, Occupational Environment Research Center, Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran, ORCID: 0000-0003-3070-0166, Tel: (034) 31315243, E-mail: moeygmr2@yahoo.co.uk</div> </div>   <div></div> هوش مصنوعی مولد Generative Artificial Intelligence 1 2 http://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-280-191&slc_lang=other&sid=1 Mohsen Rezaeian محسن رضائیان moeygmr2@yahoo.co.uk 6900319475328460063076 6900319475328460063076 Yes