Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences

fa اثربخشی آموزش تنش‌زدایی پیش‌رونده عضلانی بر افزایش نظم‌جویی هیجان و خودکنترلی و کاهش اضافه‌وزن زنان مبتلا به غذا خوردن هیجانی: یک مطالعه نیمه‌تجربی Effectiveness of Progressive Muscle Relaxation Training on Enhancing Emotion Regulation, Self-Control, and Reducing Overweight in Women with Emotional Eating: A Semi-Experimental Study بهداشت Environmental Health كاربردي Applicable زمینه و هدف: خوردن هیجانی از عوامل مهم اضافه‌وزن در زنان است که با نقص در نظم‌جویی هیجان و خودکنترلی همراه است. تنش‌زدایی پیش‌رونده عضلانی به‌عنوان مداخله‌ای غیردارویی، با کاهش تنش فیزیولوژیک و روانی می‌تواند این متغیرها را بهبود بخشد. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی این آموزش بر نظم‌جویی هیجان، خودکنترلی و کاهش اضافه‌وزن زنان مبتلا به غذا خوردن هیجانی انجام شد. مواد و روش‌ها: این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل زنان مبتلا به غذا خوردن هیجانی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره خرم‌آباد در سال‌های ۱۴۰3-۱۴۰2 بود. تعداد ۳۰ نفر به روش هدف‌مند انتخاب و تصادفی در دو گروه قرار گرفتند (۱۵ نفر آزمایش، ۱۵ نفر کنترل). گروه آزمایش ۸ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای گروهی تحت آموزش تنش‌زدایی پیش‌رونده عضلانی (Progressive Muscle Relaxation; PMR) قرار گرفتند، درحالی‌که گروه کنترل در فهرست انتظار قرار گرفت. ابزارها شامل پرسش‌نامه‌های تنظیم هیجان Gross و John، خودکنترلی Tangney، خوردن هیجانی Dutch و شاخص توده بدنی بود. داده‌ها با استفاده از آنالیز کوواریانس چندمتغیره تجزیه ‌و تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که PMR تأثیر معنی‌داری بر افزایش ارزیابی مجدد (001/0>P، 342/0=(η²) اندازه اثر)، کاهش فرونشانی (001/0>P، 278/0=η²)، افزایش خودکنترلی (001/0>P، 222/0=η²) و کاهش شاخص توده بدنی (001/0>P، 186/0=η²) داشت. تحلیل چندمتغیره نیز تفاوت کلی معنی‌دار بین گروه‌ها را تأیید کرد (002/0=P، 428/0=توان آماری). نتیجه‌گیری: آموزش PMR مداخله‌ای مؤثر و کم‌هزینه برای بهبود نظم‌جویی هیجان، خودکنترلی و کاهش اضافه‌وزن زنان با غذا خوردن هیجانی است و با وجود یافته‌های امیدبخش، نتیجه‌گیری قطعی درباره اثربخشی بالینی آن نیازمند پژوهش‌های تکمیلی است. واژه‌های کلیدی: غذا خوردن هیجانی، نظم‌جویی هیجان، اضافه‌وزن، تنش‌زدایی پیش‌رونده عضلانی، خودکنترلی <a name="_Hlk114425361">Background and Objectives:</a> Emotional eating is a major contributor to overweight in women, often associated with deficits in emotion regulation and self-control. Progressive muscle relaxation (PMR), as a non-pharmacological intervention, can improve these variables by reducing physiological and psychological tension. This study aimed to determine the effectiveness of PMR training on emotion regulation, self-control, and weight reduction in women with emotional eating. Materials and Methods: This quasi-experimental study employed a pretest-posttest design with a control group. The statistical population included women with emotional eating referring to counseling centers in Khorramabad during 2023–2024. Thirty individuals were purposively selected and randomly assigned to two groups (15 experimental, 15 control). The experimental group received 8 sessions of 90-minute progressive muscle relaxation (PMR) education, while the control group was placed on a waiting list. The instruments included Gross and John emotion regulation questionnaires, Tangney self-control, Dutch emotional eating, and body mass index. Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA). Results: PMR significantly increased cognitive reappraisal (P<0.001, Effect size η²= 0.342), decreased expressive suppression (P<0.001, η²=0.278), increased self-control (P<0.001, η²=0.222), and reduced BMI (P<0.001, η²=0.186). Multivariate analysis confirmed a significant overall difference between the groups (P=0.002, Statistical power=0.428). Conclusion: PMR training is an effective and low-cost intervention used to improve emotion regulation, self-control, and reduce excess weight in women with emotional eating. Despite promising findings, further research is required to draw definitive conclusions about its clinical effectiveness. Keywords: Emotional eating, Emotional regulation, Overweight, Progressive muscle relaxation, Self-control Funding: This study did not receive any funds. Conflict of interest: None declared. Ethical Considerations (Code of Ethics): The Ethics Committee of Payam Noor University Islamshahr branch approved the study (IR.PNU.REC.1403.627). Authors’ contributions - Conceptualization: Elham Hakimi Nezhad, Mohammad Hossein Ayasham, Seyedeh Zahra Alibakhshi - Methodology: Elham Hakimi Nezhad, Mohammad Hossein Ayashm, Seyedeh Zahra Alibakhshi - Data collection: Elham Hakimi Nezhad - Formal analysis: Mohammad Hossein Ayashm - Supervision: Seyedeh Zahra Alibakhshi - Project administration: Seyedeh Zahra Alibakhshi - Writing – original draft: Elham Hakimi Nezhad, Mohammad Hossein Ayashm - Writing – review & editing: Elham Hakimi Nezhad, Mohammad Hossein Ayashm, Seyedeh Zahra Alibakhshi غذا خوردن هیجانی, نظم‌جویی هیجان, اضافه‌وزن, تنش‌زدایی پیش‌رونده عضلانی, خودکنترلی Emotional eating, Emotional regulation, Overweight, Progressive muscle relaxation, Self-control 517 532 http://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-7319-1&slc_lang=fa&sid=1 Elham Hakimi nezhad الهام حکیمی‌نژاد elhamhakiminezhad@gmail.com 0009-0004-1907-9609 No Payam Noor University, Tehran, Iran دانشکاه پیام‌نور، تهران، ایران Mohammad hosein Ayashm محمد حسین آیشم mh.ayashm72@gmail.com 0000-0001-1980-6050 No Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Tabriz , Tabriz. Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Seyedeh Zahra ali bakhshi سیده زهرا علی‌بخشی z.alibakhshi@gmail.com 0009-0003-4502-8165 Yes Payam Noor University, Tehran, Iran دانشکاه پیام‌نور، تهران، ایران