جلد 20، شماره 9 - ( 9-1400 )                   جلد 20 شماره 9 صفحات 972-955 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Ghaderi S F, Rahimian Boogar I, Talepasand S, Ghahreman Fard F. The Prediction of Benefit Finding in Cancer Based on Demographic and Clinical Characteristics, Illness Cognition, and Emotional Processing in Patients Referred to Kosar Specialized Clinic in Semnan in 2020: A Descriptive Study. JRUMS. 2021; 20 (9) :955-972
URL: http://journal.rums.ac.ir/article-1-6101-fa.html
قادری سیده فائزه، رحیمیان بوگر اسحق، طالع پسند سیاوش، قهرمانفرد فرحناز. پیش‌بینی منفعت‌یابی از سرطان بر اساس ویژگی‌های جمعیت شناختی و بالینی، شناخت بیماری و پردازش هیجانی در بیماران مراجعه‌ کننده به کلینیک تخصصی کوثر سمنان در سال 1399: یک مطالعه توصیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان. 1400; 20 (9) :972-955

URL: http://journal.rums.ac.ir/article-1-6101-fa.html


دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان
متن کامل [PDF 382 kb]   (299 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (460 مشاهده)
متن کامل:   (135 مشاهده)
مقاله پژوهشی
مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
دوره 20، آذر 1400، 972-955
 
پیش­بینی منفعت­یابی از سرطان بر اساس ویژگی‌های جمعیت شناختی و بالینی، شناخت بیماری و پردازش هیجانی در بیماران مراجعه‌ کننده به کلینیک تخصصی کوثر سمنان در سال 1399: یک مطالعه توصیفی
 
سیده فائزه قادری[1]، اسحق رحیمیان­ بوگر[2]، سیاوش طالع‌پسند[3]، فرحناز قهرمانفرد[4]
 
دریافت مقاله: 23/04/1400 ارسال مقاله به نویسنده جهت اصلاح: 13/05/1400 دریافت اصلاحیه از نویسنده: 31/06/1400 پذیرش مقاله: 04/07/1400

چکیده
زمینه و هدف: همواره در هر بیماری فرصت‌هایی برای بهبود وضعیت فردی وجود دارد که بخشی از آن تحت تأثیر وضعیت روان­شناختی فرد قرار دارد. لذا پژوهش حاضر با هدف پیش­بینی منفعت­یابی از سرطان بر اساس ویژگی‌های جمعیت شناختی و بالینی، شناخت بیماری و پردازش هیجانی در بیماران مبتلا به سرطان انجام شد.
مواد و روشها: این مطالعه توصیفی بر روی بیماران سنین 23 تا 82 سال مبتلا به سرطان در سال 1399 در شهرستان سمنان انجام شد. با استفاده از روش نمونه­گیری در دسترس، 311 بیمار ابزارهای منفعت­یابی، شناخت بیماری، پردازش هیجانی و مشخصات جمعیت ­شناختی و بالینی را تکمیل نمودند و داده‌ها با آنالیز رگرسیون خطی چندگانه به روش همزمان مورد تجزیه و­تحلیل قرار گرفت.
یافتهها: نتایج آزمون همبستگی نشان داد که شناخت بیماری، پردازش هیجانی و مشخصات جمعیت شناختی و بالینی (تحصیلات، مدت تشخیص بیماری، سن) ارتباط معناداری با منفعت­یابی از سرطان دارند (05/0>p) و نتایج رگرسیون خطی چندگانه نشان داد که در مجموع 32 درصد از تغییرات منفعت­یابی از سرطان به­وسیله متغیرهای پیش­بین تبیین می­شود که در این بین متغیرهای شناخت بیماری (377/0=β، 001/0>p)، جمعیت شناختی و بالینی (241/0-=β، 001/0>p) و پردازش هیجانی (221/0=β، 001/0>p) به ترتیب بیش‌ترین سهم را در تبیین منفعت­یابی از سرطان داشتند.
نتیجه­گیری: با توجه به وجود منفعت­یابی در بیماران مبتلا به سرطان و ارتباط آن با عوامل روان­شناختی، جمعیت شناختی و بالینی، لذا ضروری است تیم مراقبت و درمان، منفعت­یابی از سرطان و عوامل مؤثر بر آن را مورد توجه قرار دهند و در اقدامات کل­نگر، اقدامات اثربخشی را ارائه دهند.
واژه­های کلیدی: سرطان، رشد پس از سانحه، روان­شناختی، شناخت، جمعیت ‌نگاری
 
مقدمه
سرطان(Cancer)  به ‌عنوان اساسی‌ترین بیماری مزمن و یکی از عوامل اصلی مرگ­ و میر در جهان محسوب می­شود [1]. تشخیص سرطان، یکی از رویدادهای آسیب‌زا به‌حساب می­آید که می‌تواند پیامدهای روان­شناختی منفی، بر اساس ویژگی فردی هر شخص ایجاد نماید [2]. با این وجود، علی‌رغم همه واکنش‌های منفی، بعضی افراد می‌توانند تغییرات روانشناختی مثبتی را تجربه کنند [3]. یکی از تغییرات روانشناختی مثبت ناشی از رویدادهای آسیب‌زا، منفعت­یابی (Benefit finding) است [4].
منفعت­یابی فرآیندی است که بیمار بر اساس مزایایی که از بیماری شناسایی می­کند، ارزش مثبتی را به بیماری اختصاص می­دهد [5]. اکثر تحقیقات به اشتباه منفعت­یابی و رشد پس از سانحه (Posttraumatic growth) را مشابه هم به حساب می‌آورند، اگرچه هر دو به عنوان یک پیامد مثبت بعد از مواجهه با آسیب محسوب می‌شوند با این وجود تفاوت‌های معناداری بین این دو وجود دارد، در واقع منفعت­یابی بلافاصله پس از تشخیص بیماری، در حالی که رشد پس از سانحه معمولاً مدت‌ها پس از تشخیص بیماری، در بیمار شکل می‌گیرد [6].
در فرآیند منفعت­یابی، بیماران به ارزیابی واکنش خود نسبت به بیماری می­پردازند و این ارزیابی به واسطه شناخت فرد نسبت به بیماری صورت می­گیرد [7]. در واقع اصطلاح شناختهای بیماریillness)  (Cognitions برای توصیف طیف وسیعی از فرآیندهای شناختی نهفته در انسان، در پاسخ به اطلاعات مرتبط با بیماری به کار می‌رود [8]. هم­چنین پردازش هیجانی (Emotional processing) به ­عنوان یک عامل روان­شناختی مهم در ایجاد رفتارهای سازگارانه و جلوگیری از رفتار ناسازگارانه به حساب می­آید که نقش به سزایی در تغییرات روان­شناختی مثبت بیماران مبتلا به سرطان دارد [9]. مطالعات پیشین هم نشان دادند که پردازش هیجانی و شناختی بیمار، تعیین‌کننده اصلی این مسئله است که آیا افراد به هنگام مواجهه با بیماری یا رویداد آسیب­زا به جستجو منفعت و سازگاری دست می­یابند یا دچار گسستگی می­شوند [11-10].
هم­چنین منفعت­یابی به عوامل جمعیتی متعددی همچون سن، جنسیت و سطح تحصیلات و عوامل بالینی مختلفی همچون محل بیماری، نوع درمان، وجود متاستاز یا گسترش بیماری و مدت تشخیص بیماری بستگی دارد که شناخت این عوامل مؤثر می­تواند در ایجاد تمهیداتی جهت بهبود و در نتیجه ارتقاء منفعت­یابی این بیماران مؤثر باشد [13-12].
با توجه به همه­گیری بیماری کووید-19 (COVID-19) و میزان بالای آسیب­پذیری بیماران مبتلا به سرطان نسبت به این ویروس و افزایش روزافزون تعداد این بیماران، لذا مطالعه در خصوص راه­کارهایی جهت بهبود وضعیت این بیماران ضرورت دارد [15-14]. هم­چنین، با توجه به اهمیت منفعتیابی در رشد و بهبود وضعیت این بیماران و عدم بررسی منفعت­یابی از سرطان، در داخل کشور بر ضرورت چنین مطالعاتی می‌افزاید. بر این اساس هدف اصلی مطالعه حاضر پیش­بینی منفعت­یابی از سرطان بر اساس ویژگیهای جمعیت شناختی و بالینی، شناخت بیماری و پردازش هیجانی در بیماران مبتلا به سرطان بود.
مواد و روشها
مطالعه حاضر از نوع توصیفی است که با کد اخلاق شناسه (IR.SEMUMS.REC.1398.267) در تاریخ 1 بهمن ‌ماه سال 1398 در کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی سمنان تصویب شد. جامعه آماری مطالعه شامل تمامی بیماران سنین 23 تا 82 سال مبتلا به سرطان بود که در 2 ماه آخر سال 1398 و 6 ماه اول سال 1399 به کلینیک تخصصی کوثر سمنان مراجعه کرده‌اند.
از آن­جا که در تحلیل رگرسیون چندگانه نسبت تعداد نمونه به متغیرهای مستقل نباید از 5 کمتر باشد [16]، بنابراین تعداد 320 نمونه شرکت­کننده در این مطالعه کفایت دارد و با توجه به پراکندگی جمعیت نمونه، از روش نمونه‌گیری در دسترس استفاده شد.
ملاک­های ورود به مطالعه حاضر شامل حداقل 21 سال سن، مبتلا بودن به یک نوع از انواع سرطان، داشتن حداقل سواد برای تکمیل نمودن ابزار، عدم ابتلاء به مرحله پیشرفته بیماری که امکان همکاری با پژوهش­گر را سلب می­نمود، عدم ابتلاء به دیگر بیماری­های مزمن همراه با ابتلاء به سرطان، عدم وجود اختلالات افسردگی و اختلالات سایکوتیک بر اساس معیارهای تشخیصی DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) و عدم بهبودی کامل از بیماری، از معیارهای ورود به مطالعه بودند. هم­چنین، عدم تمایل بیمار به همکاری در پژوهش و ناتوانی جسمی ناشی از دوره­ درمان، ملاک­های خروج از مطالعه را تشکیل دادند. معیارهای ورود و خروج از مطالعه از طریق مطالعه پرونده و مصاحبه با بیمار و مشورت با پزشک متخصص ارزیابی شدند. جهت جمع­آوری داده­ها از پرسش‌نامه­های زیر استفاده شد:
پرسش‌نامه اطلاعات جمعیت ­شناختی و بالینی: این پرسش‌نامه ابزار محقق ساخته است که اطلاعات جمعیت­ شناختی (سن، جنسیت و تعداد سال­های تحصیل) را جمعآوری می­کند. هم­چنین، مشخصات بالینی (محل بیماری، مدت زمان بیماری از زمان تشخیص بیماری تا اجراء پژوهش، وجود متاستاز یا گسترش بیماری از زمان تشخیص بیماری، نوع درمان) با مراجعه به پرونده پزشکی بیمار و پرسش از بیماران سنجیده شد.
پرسش‌نامه منفعت­یابی (Benefit finding scale; BFS): توسط Antoni و همکاران در سال 2001 به منظور ارزیابی منفعت ادراک شده از زمان تشخیص تا درمان، برای افراد مبتلا به سرطان پستان طراحی شده است و به طور گسترده در تمامی بیماران مبتلا به سرطان قابل استفاده است [17]. این مقیاس به صورت تک بعدی و شامل 17 سؤال می‌باشد. نمرهگذاری این پرسش‌نامه در طیف لیکرت 5 درجه­ای (هرگز، نسبتاً کم، متوسط، نسبتاً زیاد، بسیار زیاد) که از هرگز (0 امتیاز) تا بسیار زیاد (4 امتیاز) تشکیل شده است. نمره نهایی این مقیاس از جمع نمرات 17 سؤال محاسبه می­شود و دامنه نمرات در این مقیاس در دامنه 0 تا 68 می‌باشد که نمرات بالاتر در این مقیاس به معنای منفعت­یابی بالاتری است. Antoni و همکاران همسانی درونی این مقیاس را در بیماران مبتلا به سرطان پستان برحسب آلفای کرونباخ 95/0 گزارش داده­اند و هم­چنین همسانی درونی این مقیاس در انواع دیگر سرطان برحسب آلفای کرونباخ 87/0 گزارش شده است [18].
در مطالعه حاضر پس از تهیه نسخه اصلی پرسش‌نامه، نسخه اصلی با استفاده از روش ترجمه مستقیم و معکوس (Forward-Backward) توسط دو مترجم مستقل و به صورت هم­زمان ترجمه شد. سپس نسخه فارسی پرسش‌نامه در اختیار چند نفر دکتری تخصصی روان­شناسی و دکتری روا­ن­سنجی قرار داده شد و روایی محتوایی و سازه­ ابزارها تأیید شد. در نهایت در مرحله پایلوت، مقیاس در اختیار 50 بیمار قرار داده ‌شد و سپس به بررسی این نکته پرداخته شد که آیا بیماران، سؤالات مختلف پرسش‌نامه را مطابق با اهداف طراح پرسش‌نامه دریافت می­کنند؟ و آیا یک برداشت واحد برای یک گویه در بین بیماران وجود دارد یا خیر؟. برای این منظور بیماران به صورت انفرادی پرسش‌نامه مورد نظر را تکمیل نمودند. در حین اجرا از بیماران در مورد برداشت آنان در مورد سؤالات پرسش‌نامه بحث و بررسی به عمل آمد. پس از بررسی و تغییرات بسیار جزئی بر روی پرسش‌نامه، روایی صوری پرسش‌نامه مورد تأیید قرار گرفت و هم­چنین در مرحله پایلوت، همسانی درونی مقیاس برحسب آلفای کرونباخ تأیید گردید (902/0). در اجرای نهایی این پژوهش، میزان همسانی درونی برحسب آلفای کرونباخ 927/0 گزارش شده است.
پرسش‌نامه شناخت­های­ بیماری (Illness cognitions  questioner; ICQ): توسط Evers و همکاران در سال 2001 به منظور ارزیابی شناخت بیماری در بیماران مزمن طراحی شده است [19]. این مقیاس 18 سؤالی شامل  3 مؤلفه: پذیرش (Acceptance)، درماندگی (Helplessness) و منافع ادراک‌ شده (Perceived benefits) می‌باشد. عبارات مربوط به هر زیر مقیاس عبارت است از: پذیرش 2، 3، 10، 13، 14 و 17، درماندگی 1، 5، 7، 9، 12 و 15 و منفعت ادراک شده 4، 6، 8، 11، 16 و 18 می­باشد. نمره­گذاری این پرسش‌نامه در طیف لیکرت 4 درجه­ای (کاملاً مخالف، تا حد کمی، تا حد زیادی، کاملاً موافق) که از کاملاً مخالف (1 امتیاز) تا کاملاً موافق (4 امتیاز) تشکیل شده است. نمره نهایی این مقیاس از جمع نمرات در هر مؤلفه محاسبه می­شود. دامنه نمرات در این مقیاس در دامنه 18 تا 72 و در هر خرده مقیاس در محدوده 6 تا 24 می‌باشد که که نمرات بالاتر در مولفه پذیرش و منفعت ادراک شده نشان دهنده شناخت سازگارانه بیماری و نمره بالاتر در مولفه درماندگی نشان دهنده شناخت ناسازگارانه بیماری است. همسانی درونی این ابزار از نوع آلفای کرونباخ 84/0 تا 91/0 گزارش شده است] 19[.
در مطالعه حاضر پس از تهیه نسخه اصلی پرسش‌نامه، نسخه اصلی با استفاده از روش ترجمه مستقیم و معکوس (Forward-Backward) توسط دو مترجم مستقل و به صورت هم­زمان ترجمه شد. سپس نسخه فارسی پرسش‌نامه در اختیار چند نفر دکتری تخصصی روانشناسی و دکتری روان­سنجی قرار داده شد و روایی محتوایی و سازه­ ابزارها تأیید شد. در نهایت در مرحله پایلوت، مقیاس در اختیار 50 بیمار قرار داده ‌شد و سپس به بررسی این نکته پرداخته شد که آیا بیماران، سؤالات مختلف پرسش‌نامه را مطابق با اهداف طراح پرسش‌نامه دریافت می‌کنند؟ و آیا یک برداشت واحدی برای یک گویه در بین بیماران وجود دارد یا خیر؟ برای این منظور بیماران به صورت انفرادی پرسش‌نامه مورد نظر را تکمیل نمودند. در حین اجرا از بیماران در مورد برداشت آنان در مورد سؤالات پرسش‌نامه بحث و بررسی به عمل آمد. پس از بررسی و تغییرات بسیار جزئی بر روی پرسش‌نامه، روایی صوری پرسش‌نامه مورد تأیید قرار گرفت و هم­چنین در مرحله پایلوت همسانی درونی مقیاس برحسب آلفای کرونباخ تأیید گردید (708/0). در اجرای نهایی این پژوهش میزان همسانی درونی برحسب آلفای کرونباخ برای مؤلفه‌های درماندگی، پذیرش و منفعت ادراک شده به ترتیب (704/0، 845/0 و 847/0) و برای کل ابزار 763/0 گزارش شده است.
پرسش‌نامه پردازش هیجانی (Emotional processing scale; EPS): توسط  Bakerو همکاران در سال 2010 به منظور شناسایی مشکلات در پردازش هیجانی طراحی ‌شده است [20]. این مقیاس 25 سؤالی با 5 مؤلفه: سرکوبی (Suppression)، عدم تنظیم هیجان (Unregulated emotion)، پردازش هیجانی ناخوشایند (Impoverished emotional experience)، اثرات هیجانات پردازش نشده (Signs of unprocessed emotion) و اجتناب (Avoidance) می­باشد. عبارات مربوط به هر زیر مقیاس عبارت  است از: سرکوبی 9، 16، 19، 21 و 25، عدم تنظیم هیجان 6، 10، 15، 17 و 18، پردازش هیجانی ناخوشایند 3،1، 7، 11 و 12، اثرات هیجانات پردازش نشده 2، 5، 20، 22 و 24 و اجتناب 4، 8، 13، 14 و 23 می­باشد. نمره‌گذاری این پرسش‌نامه در طیف لیکرت 5 درجه­ای (کاملاً موافقم، موافقم، نظری ندارم، مخالفم، کاملاً مخالفم) که از کاملاً موافقم (1 امتیاز) تا کاملاً مخالفم (5 امتیاز) تشکیل شده است. دامنه نمرات در این ابزار از 25 تا 125 و در هر خرده مقیاس از 5 تا 25 که نمره بالاتر در این مقیاس نشان دهنده سلامت پردازش هیجانی است. Baker و همکاران [20] همسانی درونی این ابزار از نوع آلفای کرونباخ برای 3 مولفه (سرکوبی، تجربه هیجانی ناخوشایند و اثرات هیجانات پردازش نشده) بالای 80/0 و برا دو مولفه (هیجانات غیر قابل تنظیم و اجتناب) بالای 70/0گزارش داده‌اند. به­علاوه، در جامعه ایرانی 95/0 به دست آمده است [21] و در مطالعه حاضر برای مؤلفه­های سرکوبی، هیجانات غیرقابل تنظیم، تجربه هیجانی ناخوشایند، اثرات هیجانات پردازش نشده و اجتناب‌ به ترتیب (718/0، 792/0، 793/0، 735/0 و 715/0) و برای کل ابزار به میزان 917/0 گزارش شده است.
روش اجرای مطالعه به این صورت بود که ابتدا هماهنگی با کمیته پژوهشی مذکور به منظور تأیید ابزارهای مطالعه و اخذ کد اخلاق صورت گرفت. با توجه به وضعیت کرونا پژوهش­گر با رعایت کامل پروتکل­های بهداشتی و فاصله‌گذاری اجتماعی، از تاریخ 1 بهمن 1398 به کلینیک تخصصی کوثر سمنان جهت تکمیل ابزار پژوهش مراجعه نمود.
پس از انتخاب نمونه با توجه به معیار ورود و خروج و با کسب رضایت آگاهانه از بیماران و اطمینان به بیماران به محرمانه نگه­داشتن اطلاعات آن­ها، پرسش‌نامه­های مطالعه در اختیار بیماران قرار گرفت و بیماران پرسش‌نامه­های مطالعه را به صورت خودگزارشی تکمیل نمودند.
بعد از تکمیل نمودن پرسش‌نامه‌ها، نام افراد به پزشک معالج برای دریافت اطلاعات پزشکی بیمار داده شد. در روند اجرای پرسش‌نامه‌ها نظارت و راهنمایی‌های لازم صورت گرفته تا در صورت لزوم به پرسش‌های بیماران پاسخ داده شود تا خدشه‌ای به روایی و پایایی پرسش‌نامه‌ها وارد نشود. در تاریخ 25 شهریور سال 1399 تعداد نمونه آماری پژوهش که شامل 320 بیمار بود، تکمیل گردید و تعداد 9 پرسش‌نامه به دلیل عدم تکمیل کامل پرسش‌نامه از تحلیل کنار گذاشته شد. لذا تحلیل آماری نهایی بر روی 311 پرسش‌نامه انجام گرفت.
داده­های مطالعه حاضر با استفاده از نرم­افزار آماری SPSS نسخه 23 و با استفاده از آماره­های توصیفی (میانگین و انحراف ­معیار) و آماره­های استنباطی ضریب همبستگی Pearson، آزمون مجذور کای، آزمون t مستقل و تحلیل رگرسیون خطی چندگانه به روش هم­زمان (Enter) تجزیه­ و تحلیل شد. سطح آماری معنی­داری در آزمون 05/0 در نظر گرفته شد.
نتایج
در مطالعه حاضر، از تعداد 311 بیمار شرکت­کننده در مطالعه، تعداد 217 نفر زن (4/69 درصد) و تعداد 94 نفر مرد (6/30 درصد) در دامنه سنی 23 تا 82 سال بودند. میانگین و انحراف ­معیار سنی نمونه آماری 45/11± 58/53 سال بود. تعداد سال­های تحصیل بیماران در دامنه 0 تا 20 سال قرار داشت که میانگین و انحراف معیار آن 80/5 ± 05/9 سال بود. هم­چنین وضعیت تأهل بیماران، 202 بیمار (65 درصد) متأهل، 78 بیمار (1/25 درصد) بیوه، 25 بیمار (8 درصد) مطلقه و 6 بیمار (9/1 درصد) مجرد بودند.
دامنه مدت تشخیص بیماری 1 تا 72 ماه بود و میانگین و انحراف معیار آن 88/14 ± 18/20 ماه بود. از لحاظ نوع سرطان، 183 بیمار (8/58 درصد) مبتلا به سرطان پستان، 49 بیمار (8/15 درصد) سرطان روده و معده، 34 بیمار (9/10 درصد) سرطان پروستات، 26 بیمار (4/8 درصد) سرطان خون، 19 بیمار (1/6 درصد) سایر انواع سرطان مبتلا بودند و همچنین تعداد 202 بیمار (65 درصد) فاقد مرحله متاستاز بیماری و تعداد 109 بیمار (35 درصد) در مرحله متاستاز بیماری بودند.
از لحاظ نوع درمان دریافتی، تعداد 104 بیمار (4/33 درصد) شیمی درمانی، 60 بیمار (3/19 درصد) پرتو درمانی، 54 بیمار (4/17 درصد) جراحی، 83 بیمار (7/26 درصد) درمان ترکیبی (شیمی درمانی، پرتو درمانی و جراحی) و 10 بیمار  (3/2 درصد) سایر درمان­ها را دریافت نمودند.
در جدول 1، میانگین و انحراف معیار نمرات آزمودنی­ها در مقیاس­های پژوهش و نیز ضرایب همبستگی ارائه شده است. همان­طور که مشاهده می­شود، بین مؤلفه‌های سرکوب (310/0=r، 001/0>p)، عدم تنظیم هیجان (243/0=r، 001/0>p)، پردازش هیجانی ناخوشایند (267/0=r، 001/0>p)، هیجانات پردازش نشده (308/0=r، 001/0>p)، اجتناب (134/0=r، 018/0=p)، منفعت ادراک شده (616/0=r، 001/0>p) و پذیرش (554/0=r، 001/0>p) با منفعت­یابی همبستگی مثبت و معنی­دار و بین مؤلفه درماندگی (408/0-=r، 001/0>p) با منفعت­یابی همبستگی منفی و معناداری وجود دارد.
هم­چنین ضریب همبستگی Pearson نشان داد که بین سن بیماران (133/0-=r، 019/0=(p، تعداد سال­های تحصیل (380/0-=r، 001/0=p)، مدت تشخیص بیماری (163/0-=r، 004/0=p) با منفعت­یابی ارتباط منفی و معناداری وجود دارد، در حالی که آزمون t مستقل نشان داد بین جنسیت (195/0=p) و متاستاز بیماری (214/0=p) با منفعت­یابی از سرطان، ارتباط آماری معناداری وجود ندارد.
هم­چنین آزمون مجذور کای نشان داد که بین نوع بیماری (452/0=p)، نوع درمان (187/0=p) و وضعیت تأهل (979/0=p) با منفعت­یابی ارتباط آماری معناداری وجود ندارد.
پیش از استفاده از تحلیل رگرسیون خطی چندگانه، پیش‌فرض‌هایی مثل: نرمال بودن توزیع متغیر وابسته، عدم رخداد پدیده هم­خطی بین متغیرهای پیش­بین، نرمال بودن و استقلال خطاها، خطی بودن رابطه و داده­های پرت مورد بررسی قرار گرفتند. ضریب کجی و ضریب کشیدگی متغیر وابسته (نمره منفعت­یابی از سرطان) به ترتیب برابر 38/0 و 36/0- بود که نشان داد توزیع متغیر وابسته نرمال است و مطابق جدول 3، آزمون مقادیر تحمل (Tolerance) و عامل افزایش واریانس (Variance inflation factor; VIF) به ترتیب برابر 941/0 تا 964/0 و 037/1 تا 063/1 است که نشان داد هم­خطی قابل ملاحظه­ای بین متغیرهای پیش­بین وجود ندارد و نتایج آزمون Durbin-Watson نشان داد استقلال خطاها برقرار است (741/1=Durbin-Watson)، چرا که مقدار آماره، بین 5/1 تا 5/2 قرار دارد. برای بررسی نرمال بودن توزیع خطاها از نمودار هیستوگرام استفاده شد. میانگین این توزیع صفر و انحراف معیار آن 995/0 بود که نشان داد خطاها دارای توزیع نرمال استاندارد می­باشند. هم‌چنین بررسی نمودار پراکندگی نشان داد که یکنواختی پراکندگی حول خط رگرسیون برقرار است و لذا پیش­فرض هم­خطی بودن رابطه نیز برقرار است و به منظور بررسی داده­های پرت از آزمونMahalanobis  استفاده شد که مشخص شد در این مطالعه داده پرت وجود ندارد و در نتیجه استفاده از آنالیز رگرسیون خطی چندگانه بلامانع است
 
 
جدول 1- ضریب همبستگی، میانگین و انحراف ­معیار متغیرهای پژوهش در بیماران مبتلا به سرطان مراجعه ­کننده به کلینیک تخصصی کوثر  سمنان در سال 1399 (311=n)
ضریب همبستگی انحراف معیار ± میانگین 1 2 3 4 5 6 7 8 9
1. منفعت­یابی 66/11 ± 56/44    00/1                
2. سرکوب 53/4 ± 05/15 **310/0 00/1              
3. عدم تنظیم هیجان 09/4 ± 30/15 **243/0 **514/0 00/1            
4. پردازش هیجانی ناخوشایند 35/4 ± 78/14 **267/0 **570/0 **702/0 00/1          
5. هیجانات پردازش نشده 01/4 ± 36/14 **308/0 **588/0 **652/0 **692/0 00/1        
6. اجتناب 00/4 ± 71/12 *134/0 **421/0 **523/0 **571/0 **628/0 00/1      
7. منفعت ادراک شده 23/4 ± 04/17 **616/0 **344/0 **196/0 **275/0 **268/0 *132/0 00/1    
8. درماندگی 96/3 ± 29/12 **408/0- **278/0- **312/0- **377/0- **287/0- **209/0- **406/0- 00/1  
9. پذیرش 34/4 ± 19/17 **554/0 **330/0 **237/0 **342/0 **305/0 **164/0 **779/0 **372/0- 00/1
 
ضریب همبستگی Pearson، * 05/0>p، ** 01/0>p
 
یافته­ها­ی حاصل از رگرسیون خطی چندگانه در قالب 3 مدل انجام گرفت (جدول 2). در مدل 1، متغیر پردازش هیجانی به­عنوان پیش­بینی کننده منفعت­یابی، میزان F معنادار است (001/0>p، 5، 305 =df و 239/9=F) و می‌تواند تغییرات مربوط به منفعت­یابی را پیش­بینی کند. هم‌چنین رابطه این متغیر با منفعت­یابی معنادار بود (363/0=R) و در مجموع 2/13 درصد از واریانس منفعت­یابی را تبیین می­نماید (132/0=R2). در صورت تعمیم نمونه مورد مطالعه به جامعه اصلی، پردازش هیجانی قادر به تبیین 7/11 درصد از واریانس منفعت­یابی است (117/0=Adj R2). 
مدل 2، متغیر شناخت بیماری به­عنوان پیش­بینی کننده منفعت­یابی، میزان F معنادار است (001/0>p، 3، 307=df و 148/74=F) و می­تواند تغییرات مربوط به منفعت­یابی را پیش­بینی کند. هم­چنین رابطه این متغیر با منفعت­یابی معنادار بود (648/0=R) و در مجموع 42 درصد از واریانس منفعت­یابی را تبیین می­نماید (420/0=R2). در صورت تعمیم نمونه مورد مطالعه به جامعه اصلی، شناخت بیماری قادر به تبیین 4/41 درصد از واریانس منفعت­یابی است (414/0=Adj R2).
در مدل 3، متغیر جمعیت ­شناختی و بالینی (سن، تعداد سال­های تحصیل و مدت تشخیص بیماری) به ­عنوان پیشبینی کننده منفعت­یابی، میزان F معنادار است (001/0>p، 3، 307=df و 183/24=F) و می­تواند تغییرات مربوط به منفعت­یابی را پیش­­بینی کند. هم­چنین رابطه این متغیر با  منفعت­یابی معنادار بود (437/0=R) و در مجموع 1/19 درصد از واریانس منفعت­یابی را تبیین ­می­نماید (191/0=R2). در صورت تعمیم نمونه مورد مطالعه به جامعه اصلی، متغیر جمعیت­ شناختی و بالینی قادر به تبیین 3/18 درصد از واریانس منفعت­یابی است (183/0=Adj R2).
 
جدول 2- تحلیل واریانس مدل رگرسیون برای متغیرهای منفعت­یابی در بیماران مبتلا به سرطان مراجعه کننده به کلینیک تخصصی کوثر سمنان در سال 1399 (311=n)
مدل                               منابع
        
مجموع مجذورات درجه آزادی میانگین مجذورات مقدار F مقدار p R R2 Adjusted R2
1-پردازش هیجانی رگرسیون 984/5546 5 397/1109 239/9 001/0> 363/0 132/0 117/0  
باقی­مانده 666/36623 305 078/120            
کل 650/42170 310              
2-شناخت بیماری رگرسیون 893/17717 3 964/5905 148/74 001/0> 648/0 420/0 414/0  
باقی­مانده 757/24452 307 651/79            
کل 650/42170 310              
3-جمعیت شناختی و بالینی رگرسیون 677/8060 3 892/2686 183/24 001/0> 437/0 191/0 183/0  
باقی­مانده 973/34109 307 107/111            
کل   650/42170 310              
 
رگرسیون خطی ساده، 05/0>p ارتباط معنی­دار
 
مطابق جدول 3، از ضرایب آنالیز رگرسیون برای تعیین ارتباط هر یک از مؤلفه‌های متغیرهای پیش‌بین استفاده شده است. تحلیل ضرایب رگرسیون مؤلفه­های متغیر پردازش هیجانی (مدل 1) نشان می­دهد که مؤلفه­های سرکوب (186/0=β، 008/0=p) و هیجانات پردازش نشده (219/0=β، 012/0=p) سهم معناداری در معادله رگرسیون داشته و در این بین مؤلفه هیجانات پردازش نشده، سهم قوی­تری را در تبیین متغیر منفعت­یابی دارد. اما هیجانات غیرقابل تنظیم (029/0=β، 719/0=p)، تجربه هیجانی ناخوشایند (065/0=β، 451/0=p) و اجتناب (133/0-=β، 061/0=p) سهم معناداری در معادله رگرسیون ندارند و از مدل حذف می­شوند. بنابراین معادله رگرسیون برای پیش­بینی منفعت­یابی، عبارت خواهد بود از: منفعت­یابی= 325/29 + 478/0 (سرکوب) + 637/0 (هیجانات پردازش نشده). مطابق معادله رگرسیونی، ارتباط سرکوب و هیجانات پردازش نشده با منفعت­یابی به صورت مثبت و معنادار بوده است.
تحلیل مؤلفه­های متغیر شناخت بیماری (مدل 2) نشان می­دهد که مؤلفه­های منفعت ادراک شده (417/0=β، 001/0=p)، درماندگی (178/0-=β، 001/0=p) و پذیرش (164/0=β، 019/0=p) سهم معناداری در معادله رگرسیون داشته و در این بین مؤلفه منفعت ادراک شده، سهم قوی­تری را در تبیین متغیر منفعت­یابی دارد. بنابراین معادله رگرسیون برای پیش­بینی منفعت­یابی، عبارت خواهد بود از: منفعتیابی= 856/23 + 1/149 (منفعت ادراک شده) - 524/0 (درماندگی) + 440/0 (پذیرش). مطابق معادله رگرسیونی، ارتباط منفعت ادراک شده و پذیرش با منفعت‌یابی به صورت مثبت و معنادار و ارتباط درماندگی با منفعت­یابی منفی و معنا­دار بوده است.
تحلیل مؤلفه­های متغیر جمعیت ­شناختی و بالینی (مدل 3) نشان می­دهد که مؤلفه­های سن (161/0=β، 002/0=p)، تعداد سال­های تحصیل (376/0-=β، 001/0>p) و مدت تشخیص بیماری برحسب ماه (164/0-=β، 002/0=p) سهم معناداری در معادله رگرسیون داشته و در این بین مؤلفه تعداد سال­های تحصیل سهم قوی­تری را در تبیین متغیر منفعت­یابی دارد. بنابراین معادله رگرسیون برای پیش­بینی منفعت­یابی، عبارت خواهد بود از: منفعت­یابی= 182/62 - 164/0 (سن) - 755/0 (تعداد سال­های تحصیل) -129/0 (مدت تشخیص بیماری). مطابق معادله رگرسیونی، ارتباط سن، تحصیلات و مدت تشخیص بیماری با منفعت­یابی به صورت منفی و معنادار بوده است
 
 
جدول 3- تحلیل ضرایب رگرسیون برای پیش‌بینی منفعت­یابی در بیماران مبتلا به سرطان مراجعه کننده به کلینیک تخصصی کوثر سمنان در سال 1399 (311=n)
مدل متغیر ضرایب غیراستاندارد                   ضرایب استاندارد مقدار t مقدارP
مقدار (B) مقدار خطای (B) مقدار بتا(β)
1- پردازش هیجانی مقدار ثابت 325/29 727/2 - 752/10 001/0>
سرکوب 478/0 178/0 186/0 687/2 008/0
هیجانات غیرقابل تنظیم 082/0 228/0 029/0 360/0 719/0
تجربه هیجانی ناخوشایند 175/0 232/0 065/0 754/0 451/0
هیجانات پردازش نشده 637/0 251/0 219/0 533/2 012/0
اجتناب 388/0- 206/ 0 133/0- 882/1- 061/0
2- شناخت بیماری مقدار ثابت 856/23 493/3 - 830/6 001/0>
منفعت ادراک شده 149/1 195/0 417/0 896/5 001/0>
درماندگی 524/0- 141/0 178/0- 720/3- 001/0
پذیرش 440/0 187/0 164/0 353/2 019/0
3-  جمعیت شناختی و
    بالینی
مقدار ثابت 182/62 229/3 - 445/19 001/0>
سن (سال) 164/0- 053/0 161/0- 120/3- 002/0
تعداد سال­های تحصیل 755/0 - 103/0 376/0- 317/7- 001/0>
مدت تشخیص بیماری (ماه) 129/0 - 041/0 164/0- 171/3- 002/0
 
رگرسیون خطی چندگانه، 05/0>p  ارتباط معنی­دار
 
 
جدول 4 مدل نهایی رگرسیون برای پیش­بینی متغیر منفعت­یابی را نشان می­دهد که متغیرهای پیش­بین به­ عنوان پیش­بینی کننده­های منفعت­یابی، میزان F معنادار است (001/0>p،  3، 307=df و 417/48=F) و می­توانند تغییرات مربوط به منفعت­یابی را پیش‌بینی کنند. هم­چنین روابط متغیرهای پیش‌بین با منفعت­یابی معنادار بوده است (567/0=R) و در مجموع 32 درصد از واریانس منفعت­یابی را تبیین ­می­نماید (321/0=R2). هم­چنین مشخص شد متغیر شناخت بیماری (377/0=β، 001/0>p)، متغیر جمعیت شناختی و بالینی (241/0-=β، 001/0>p) و پردازش هیجانی (221/0=β، 001/0>p) به ترتیب بیش‌ترین سهم را در تبیین متغیر منفعت­یابی دارند. بنابراین معادله رگرسیونی برای پیش­بینی منفعت­یابی عبارت خواهد بود از: منفعت­یابی= 415/18+150/0 (پردازش هیجانی) + 595/0 (شناخت بیماری) -150/0 (مشخصات جمعیت شناختی و بالینی).
مطابق معادله رگرسیونی، ارتباط شناخت بیماری و پردازش هیجانی با منفعت­یابی به صورت مثبت و معنادار و ارتباط متغیر جمعیت شناختی و بالینی با منفعت­یابی منفی و معناداری بوده است.
 
جدول 4- تحلیل واریانس و ضرایب مدل نهایی رگرسیون برای پیش­بینی منفعت­یابی در بیماران مبتلا به سرطان مراجعه کننده به کلینیک تخصصی کوثر سمنان در سال 1399 (311=n)
متغیر ملاک متغیرهای پیشبین ضرایب غیر استاندارد   ضرایب استاندارد مقدار t مقدار P مقدار Tolerance مقدار VIF
مقدار (B) مقدار خطای (B) مقدار بتا (B)
منفعتیابی مقدار ثابت 415/18 045/5 - 650/3 001/0 - -
  پردازش هیجانی 150/0 033/0 221/0 614/4 001/0> 964/0 037/1
  شناخت بیماری 595/0 077/0 377/0 780/7 001/0> 941/0 063/1
  جمعیت شناختی و 150/0- 030/0 241/0- 022/5- 001/0> 964/0 037/1
  بالینی              
 
001/0>P      417/48 =F         315/0= Adjusted R2           321/0=R2             567/0  =R
  رگرسیون خطی چندگانه، 05/0>p  ارتباط معنی­دار
 
 
بحث
هدف مطالعه حاضر پیش­بینی منفعت­یابی از سرطان بر اساس ویژگی‌های جمعیت شناختی و بالینی، شناخت بیماری و پردازش هیجانی در بیماران مراجعه­ کننده به کلینیک تخصصی کوثر سمنان بود. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که شناخت بیماری می­تواند منفعت­یابی از سرطان را پیش‌بینی کند. این یافته همسو است با نتایج مطالعه Tang و همکاران که به بررسی اثربخشی مدیریت شناختی و رفتاری استرس (Cognitive behavioral stress management) در بیماران مبتلا به سرطان پرداختند و نشان دادند که مدیریت شناختی و رفتاری از طریق ارزیابی مجدد شناخت و هیجان، منجر به کاهش شناخت­های منفی و ناسازگارانه می‌شود که در نتیجه افزایش پیامدهای روان‌شناختی مثبت از جمله منفعت­یابی و کاهش پیامدهای منفی از جمله افسردگی و اضطراب را در پی دارد [22].
هم­چنین با نتایج مطالعه Oginska-Bulik همسو است که نشان داد دو نوع نشخوار از جمله نشخوار مزاحم و نشخوار تأملی، بر پیامد مثبت و منفی ناشی از آسیب سرطان تأثیر دارد. نشخوار مزاحم به عنوان راهبرد شناختی ناکارآمد تلقی می‌شود که با تفکر مکرر در مورد رویداد آسیب‌زا همراه است؛ در نتیجه مانع از فرآیند انطباقی با شرایط آسیب‌زا و حفظ پیامدهای منفی در بیماران می­شود، در مقابل نشخوار تأملی بر پیامد مثبت ناشی از آسیب تأثیر می­گذارد [23].
در تبیین نتیجه به‌دست‌ آمده می­توان گفت که طبق مدل شناختی اختلال استرس پس از سانحه (posttraumatic stress disorder) افراد هنگام مواجهه با شرایط آسیب‌زا، همزمان با وجود بحران و ترس از مرگ یا عواقب وخیمی که برای خود می‌بینند، احتمالاً سوءگیری‌های شناختی فراوانی در آن‌ها شکل می‌گیرد [24]. لذا اگر با مداخلات شناختی، شناخت­های سازگارانه‌ای از بیماری در افراد به وجود آید، منجر به تغییر در الگوهای شناخت ناسازگارانه و کاهش آشفتگی­های روان­شناختی خواهد شد و در نتیجه پیامدهای مثبتی را در پی دارد [25].
در این راستا و از نظر نگارنده، شناخت­ بیماری نتایج ثانویه دیگری را نیز در بردارد. در واقع شناخت­ درست بیماری، به انتخاب مسیر بهتر درمان که در نهایت منجر به بهبودی فرد می­شود، کمک می­کند که این مسئله به ‌نوبه خود موجب رشد منفعت­یابی از بیماری و سازگاری بیمار خواهد شد و از طرفی شناخت­ درست بیماری علاوه بر هدف‌گذاری درمان و بهبودی، منجر به هدف‌گذاری پس از بیماری نیز خواهد شد. در واقع با شناختی که از بیماری حاصل می‌شود، هدف­گذاری­ها و مسیرهای جدیدی همچون شرکت در بعضی کلاس‌ها، کارگاه‌ها، برنامه‌های ورزشی، برخی انجمن‌ها و غیره برای عدم ابتلاء یا عود بیماری، پیدا می­شود.
نتیجه دیگر این مطالعه نشان داد که پردازش هیجانی می­تواند منفعت­یابی از سرطان را پیش­بینی کند. این یافته همسو است با نتایج مطالعه Rosenberg و همکاران که به بررسی اثربخشی مدیریت استرس بر منفعت­یابی پرداختند و نشان دادند که کنترل هیجان در شرایط آسیب‌زا منجر به افزایش منفعت­یابی در بیماران مبتلا به سرطان خون   (Multiple Sclerosis)می­شود [26].
هم­چنین با نتایج مطالعه Crawford و همکاران [27] که نشان دادند مداخله نوشتن منفعت­یابی (Benefit-finding writing) که شامل بروز و نوشتن در مورد افکار و هیجانات مثبت در رابطه با تجربه آسیب‌زا از جمله بیماری، منجر به کاهش پریشانی و افزایش منفعت­یابی در بیماران مبتلا به دیابت می­شود و با مطالعه Hong و همکاران [28] که نشان دادند بحث در مورد هیجان و بروز احساسات منجر به افزایش منفعت­یابی در بیماران مبتلا به سرطان می‌شود، همسو است.
در راستای تبیین این نتیجه می‌توان گفت که تشخیص سرطان اغلب موجب مشکلات هیجانی شدید در فرد می‌شود. بنابراین نوع پردازش هیجانی به کار گرفته شده یک عامل مهم روان­شناختی به حساب می‌آید که می‌تواند نقش به­سزایی در دیدگاه بیمار نسبت به زندگی و علائم روان­شناختی داشته باشد [29]. در واقع پردازش هیجانی، شرایط دشوار واقعی بیماری را تغییر نمی‌دهد بلکه از طریق مکانیسم جبرانی که فراهم می‌آورد شرایط دشوار را قابل ‌تحمل می‌کند طوری که منجر به ایجاد بینش مثبت و افزایش قدرت درونی در برابر بیماری و در نتیجه رشد منفعت­یابی از بیماری می‌شود [30].
نتیجه دیگر مطالعه نشان داد که بین تعداد سال­های تحصیل و سن بیمار با منفعت­یابی از سرطان ارتباط منفی و معناداری وجود دارد. این یافته با نتایج مطالعه Lassman و همکاران که دریافتند افراد جوان‌تر و سطح تحصیلات پایین­تر منفعت بیش‌تری از شرایط آسیب‌زا به دست می‌آورند، همسو است [31].
در تبیین نتایج به دست آمده می‌توان گفت افراد جوان‌تر انتظار زندگی طولانی‌تری دارند به همین جهت تلاش بیش‌تر در تحمل رویداد آسیب‌زا و جستجو منفعت دارند [32]. همچنین در خصوص تحصیلات می‌توان گفت که آموزش پایین‌تر نشان ‌دهنده وضعیت اقتصادی-اجتماعی پایین است و بیماران با وضعیت اجتماعی و اقتصادی پایین ممکن است به‌طور معمول با رویدادهای آسیب­زا بیش‌تری مواجهه شوند، در نتیجه ممکن است در کسب منفعت از رویدادهای آسیب‌زا­ تجربه بیش‌تری داشته باشند [33-31].
نتیجه دیگر این مطالعه نشان داد که مدت تشخیص بیماری با منفعتیابی از سرطان ارتباط منفی و معناداری دارد. این یافته همسو است با نتایج مطالعات Conley و همکاران [34] و  Biو همکاران [35]، که نشان دادند با افزایش مدت تشخیص بیماری، منفعت­یابی از سرطان کاهش می­یابد، به این علت که در طول زمان سرطان یک عامل استرس‌زا کم‌تر برجسته به شمار می‌رود و این امکان وجود دارد که عوامل استرس‌زا غیر سرطانی منجر به از بین رفتن منفعت­یابی در طول زمان شود.
در مطالعه حاضر ارتباط معناداری بین نوع سرطان، نوع درمان، متاستاز بیماری و جنسیت و وضعیت تأهل با منفعتیابی از سرطان مشاهده نشد. نتایج مطالعات پیشین در این زمینه متفاوت است. مطالعه Siefring که نشان داد که عوامل جمعیتی و بالینی کودکان بیمار مبتلا به سرطان، ارتباط قابل توجهی با منفعت­یابی از سرطان ندارد [36] و هم­چنین مطالعه Zimmaro و همکاران [37] که نشان داد عوامل بالینی بیمار (نوع سرطان، نوع درمان و متاستاز) با منفعت­یابی از سرطان ارتباط معناداری ندارد، لذا با نتایج پژوهش حاضر همسو است.
در تضاد با نتایج مطالعه حاضر، Liu و همکاران [12] دریافتند که شیوع منفعت­یابی در بیماران مبتلا به سرطان پستان بیش‌تر از بیماران مبتلا به سرطان پروستات است و زنان مبتلا به سرطان، منفعت­یابی بیش‌تری را نسبت به مردان مبتلا به سرطان گزارش داده­اند و هم­چنین دریافتند بین متاستاز یا گسترش بیماری با منفعت­یابی ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.
در تبیین این یافته‌های متضاد می‌توان این­گونه بحث کرد که ابزارهای متفاوت سنجش، تفاوت در جوامع پژوهشی، اهداف متفاوت مطالعات و هم­چنین روش‌های آماری متفاوت باعث تناقض در یافته‌ها شده است.
محدودیت مطالعه حاضر بر نتیجه­گیری از یافته­ها اثر میگذارد و پیامد بالینی این مطالعه را محدود می­سازد. این مطالعه بر روی بیماران مبتلا به سرطان مراجعه­ کننده به کلینیک تخصصی کوثر شهرستان سمنان که اصلی­ترین کلینیک در این شهر بوده است و  مکان دیگری برای نمونه برداری در این شهر وجود نداشت، صورت گرفته است، لذا تعمیم نتایج مطالعه حاضر به شهرها و گروه‌های دیگر بایستی با احتیاط صورت بگیرد و پیشنهاد می­شود این مطالعه در شهرها و استان­های دیگر انجام شود تا از این طریق قابلیت تعمیم نتایج مطالعه افزایش یابد. با توجه به آن­که امکان دارد متغیرهایی که در بستر زمان رخ دهند، از جمله شرایط اقتصادی-اجتماعی، شیوع ویروس کرونا و غیره بر ادراک شرکت‌کنندگان از متغیرهای پژوهش اثرگذار بوده باشد، لذا اجرا این پژوهش در دوره پس از کرونا پیشنهاد می­گردد. همچنین طرح مطالعه حاضر توصیفی بود، بنابراین پیشنهاد می­شود مطالعات آتی برنامه مداخلاتی را با در نظر گرفتن عوامل شناختی و هیجانی ایجاد کنند و سپس در قالب پژوهش آزمایشی، اثربخشی آن بر منفعت­یابی مورد بررسی قرار گیرد.
با توجه به این­که مطالعه حاضر با محدودیت عدم انجام مطالعات مشابه داخلی در این زمینه همراه بوده است، بنابراین گسترش تحقیقات در زمینه منفعت­یابی از سرطان و هم­چنین بررسی منفعت­یابی گروه دیگری از بیماران همچون بیماران دیابتی، قلبی و غیره پیشنهادات برخاسته از مطالعه حاضر برای رفع این محدودیت­ها در مطالعات آتی است.
نتیجه‌گیری
نتایج مطالعه حاضر رابطه مثبت و معناداری بین شناخت­ بیماری و پردازش هیجانی با منفعت­یابی از سرطان نشان داد، در حالی که بین مشخصات جمعیت شناختی و بالینی با منفعت­یابی از سرطان رابطه منفی و معناداری مشاهده شد. بنابراین با توجه به نقش شناخت بیماری، پردازش هیجانی، مشخصات جمعیت شناختی و بالینی بر منفعت­یابی از سرطان، لذا استفاده از مداخلات روان­شناختی جهت ایجاد شناخت و هیجان سازگارانه نسبت به بیماری با در نظر گرفتن عوامل جمعیت شناختی و بالینی به منظور افزایش منفعت­یابی و توان­مندسازی روان­شناختی بیماران مبتلا به سرطان توصیه می‌گردد.
تشکر و قدردانی
نویسندگان مقاله از مسئولین محترم کلینیک تخصصی کوثر سمنان جهت فراهم نمودن امکان انجام این مطالعه در آن مرکز و از بیماران گرامی و خانواده­هایشان جهت همکاری در انجام این مطالعه، تشکر و قدردانی می­نمایند.
 
 
 
References
 
 
 
  1. Ferlay J, Colombet M, Soerjomataram I, Mathers C, Parkin DM, Pineros M, et al. Estimating the global cancer incidence and mortality in 2018: GLOBOCAN sources and methods. Int J Canc 2019; 144(8): 1941-53.
  2. Vazquez D, Rosenberg S, Gelber S, Ruddy KJ, Morgan E, Recklitis C, et al. Posttraumatic Stress in Breast Cancer Survivors Diagnosed at Young Age. Psycho Oncol 2020; 29(8): 1312-20.
  3. Oh JM, Kim Y, Kwak Y. Factors influencing posttraumatic growth in ovarian cancer survivors. Support Care Canc 2020; 29(4): 1-9.
  4. Wang AWT, Hoyt MA. Cancer-related masculinity threat in young adults with testicular cancer: the moderating role of benefit finding. Hist Philos Logic 2020; 33(2): 207-15.
  5. Helgeson VS, Reynolds KA, Tomich PL. A meta-analytic review of benefit finding and growth. J Consult Clin Psychol 2006; 74(5): 797-816.
  6. Kritikos TK, Stiles-Shields C, Winning AM, Starnes M, Ohanian DM, Clark O, et al. A Systematic Review of Benefit-Finding and Growth in Pediatric Medical Populations. J Pediatr Psychol 2021; 46(7): 831-45.
  7. Samuel MY. Cognitive factors in breast cancer: Mental adjustment style, benefit finding, and fear of recurrence. IPOS18 2018; 27(3): 46-55.
  8. Nicolaas SMS, Schepers SA, van den Bergh EM, Evers AW, Hoogerbrugge PM, Grootenhuis MA, et al. Illness cognitions and family adjustment: psychometric properties of the Illness Cognition Questionnaire for parents of a child with cancer. Support Care Canc 2016; 24(2): 529-37.
  9. Ogińska-Bulik N, Michalska P. The Relationship Between Emotional Processing Deficits and Posttraumatic Stress Disorder Symptoms Among Breast Cancer Patients: The Mediating Role of Rumination. J Clin Psychol Med Settings 2020; 27(1): 11-21.
  10. de Vries AM, Helgeson VS, Schulz T, Almansa J, Westerhuis R, Niesing J, et al. Benefit finding in renal transplantation and its association with psychological and clinical correlates: A prospective study. Br J Health Psychol 2019; 24(1): 175-91.
  11. Xia Z, Lili GU. Effect of expressive writing on negative emotions and benefit finding of breast cancer patients with chemotherapy. CJIN 2018; 4(7): 19-22.
  12. Liu Z, Thong MS, Doege D, Koch-Gallenkamp L, Bertram H, Eberle A. et al. Prevalence of benefit finding and posttraumatic growth in long-term cancer survivors: results from a multi-regional population-based survey in Germany. Br J Canc 2021; 125(1): 1-7.
  13. Zhu L, Ranchor AV, Helgeson VS, Van Der Lee M, Garssen B, Stewart RE, et al. Benefit finding trajectories in cancer patients receiving psychological care: Predictors and relations to depressive and anxiety symptoms. Br J Health Psychol 2018; 23(2): 238-52.
  14. Liang W, Guan W, Chen R, Wang W, Li J, Xu K, et al. Cancer patients in SARS-CoV-2 infection: a nationwide analysis in China. Lancet Oncol 2020; 21(3): 335–7.
  15. Liu C, Zhao Y, Okwan-Duodu D, Basho R, Cui X. COVID-19 in cancer patients: risk, clinical features, and management. Canc Biol Med 2020; 17(3): 519-24.
  16. Human H. Structural equation modeling using LISREL software. Tehran: Samt; 2018: 15-27. [Farsi]
  17. Antoni MH, Lehman JM, Kilbourn KM, Boyers AE, Culver JL, Alferi SM, et al. Cognitive-behavioral stress management intervention decreases the prevalence of depression and enhances benefit finding among women under treatment for early-stage breast cancer. Health Psychol 2001; 20(1): 20-32.
  18. Chen M, Gong J, Li J, Luo X, Li Q. The Experienced Benefits of the 17-Item Benefit Finding Scale in Chinese Colorectal Cancer Survivor and Spousal Caregiver Couples. Healthcare 2021; 9(5): 512-20.
  19. Evers AW, Kraaimaat FW, van Lankveld W, Jongen PJ, Jacobs JW, Bijlsma JW. Beyond unfavorable thinking: the illness cognition questionnaire for chronic diseases. J Consult Clin Psychol 2001; 69(6): 1026-36.
  20. Baker K, Jaksic S, Rowley D. The Emotional Processing Scale: scale refinement and abridgement (EPS-25). J Psychosom Res 2010; 68(1): 83-8.
  21. Kharamin S, Shokraeezadeh AA, Ghafaryan Shirazi Y, Malekzadeh M. Psychometric Properties of Iranian Version of Emotional Processing Scale. Open Access Maced J Med Sci 2021; 9(B): 217-24.
  22. Tang M, Liu X, Wu Q, Shi Y. The effects of cognitive-behavioral stress management for breast cancer patients: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Canc Nurs 2020; 43(3): 222-37.
  23. Ogińska-Bulik N. The negative and positive effects of trauma resulting from cancer–the role of personality and rumination. Curr Issues Pers Psychol 2017; 5(4): 232-43.
  24. Ehlers A, Clark DM. A cognitive model of posttraumatic stress disorder. Behav Res Ther 2000; 38(4): 319-45.
  25. Zhang P, Mo L, Torres J, Huang X. Effects of cognitive behavioral therapy on psychological adjustment in Chinese pediatric cancer patients receiving chemotherapy: A randomized trial. Medicine 2019; 98(27): 16319-28.
  26. Rosenberg AR, Bradford MC, Barton KS, Etsekson N, McCauley E, Curtis JR, et al. Hope and benefit finding: Results from the PRISM randomized controlled trial. Pediatr Blood Canc 2019; 66(1): 27485-93.
  27. Crawford J, Wilhelm K, Proudfoot J. Web-Based Benefit-Finding Writing for Adults with Type 1 or Type 2 Diabetes: Preliminary Randomized Controlled Trial. JMIR diabetes 2019; 4(2): 13857-70.
  28. Hong YR, Yadav S, Suk R, Khanijahani, A, Erim D, Turner K. Patient–provider discussion about emotional and social needs, mental health outcomes, and benefit finding among US Adults living with cancer. Cancer Med 2021; 10(11): 3622-34.
  29. Martino ML, Gargiulo A, Lemmo D, Dolce P, Barberio D, Abate V, et al. Longitudinal effect of emotional processing on psychological symptoms in women under 50 with breast cancer. Health Psychol Open 2019; 6(1): 1-9.
  30. Manne SL, Kashy DA, Virtue S, Criswell KR, Kissane DW, Ozga M, et al. Acceptance, social support, benefit-finding, and depression in women with gynecological cancer. Qual Life Res 2018; 27(11): 2991-3002.
  31. Lassmann I, Dinkel A, Marten-Mittag, B, Jahnen M, Schulwitz H, Gschwend, JE, et al. Benefit finding in long-term prostate. Support Care Cancer 2021; 29(1): 1-10.
  32. Cormio C, Muzzatti B, Romito F, Mattioli V, Annunziata MA. Posttraumatic growth and cancer: a study 5 years after treatment end. Support Care Cancer 2017; 25(4): 1087-96.
  33. Kinsinger DP, Penedo FJ, Antoni MH, Dahn JR, Lechner S, Schneiderman N. Psychosocial and sociodemographic correlates of benefit-finding in men treated for localized prostate cancer. Psycho Oncol 2006; 15(11): 954–61.
  34. Conley CC, Small BJ, Christie J, Hoogland AI, Augusto BM, Garcia JD, et al. Patterns and covariates of benefit finding in young Black breast cancer survivors: A longitudinal, observational study. Psycho Oncol 2020; 29(7): 1115-22.
  35. Bi W, Wang H, Yang G, Zhu C. How does benefit finding evolve over time among Chinese women breast cancer survivals: a longitudinal study. Preprint submitted to Journal of LATEX Template 2021.
  36. Siefring E. Benefit Finding in Children with Advanced Cancer and their Parents. Doctoral dissertation, The Ohio State University; 2021: 12-3.
  37. Zimmaro LA, Deng M, Handorf E, Fang CY, Denlinger CS, Reese JB. Understanding benefit finding among patients with colorectal cancer: a longitudinal study. Support Care Cancer 2021; 29(5): 2355-62.


 


 
[1]- دانشجوکارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، گروه آموزشی روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
[2]- (نویسنده مسئول) دانشیار، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
تلفن: 33623300-023، دورنگار: 33625554-023، پست الکترونیکی: i_rahimian@semnan.ac.ir
[3]- دانشیار، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
[4]- فوق تخصص خون و انکولوژی، دانشیار، مرکز کنترل سرطان دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران
نوع مطالعه: كاربردي | موضوع مقاله: روانپزشكي
دریافت: 1400/4/23 | پذیرش: 1400/7/4 | انتشار: 1400/9/28

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 CC BY-NC 4.0 | Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences

Designed & Developed by : Yektaweb