fa تأثیر بلاک دو طرفه عصب اکسی پیتال بزرگ در درمان سردرد ناشی از سوراخ شدن سخت شامه به دنبال بی‌حسی نخاعی در عمل سزارین: یک کارآزمایی بالینی تصادفی شده بيهوشي Anesthesiology كاربردي Applicable <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">چکیده</span></span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> یکی از عوارض آزار دهنده بی&shy;حسی نخاعی در عمل جراحی سزارین، سردرد بعد از پارگی سخت شامه </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">(</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">Post-Dural puncture headache; PDPH</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">)</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> است که در 2 تا 5 روز بعد از عمل جراحی ایجاد می&shy;شود. هدف از این مطالعه تعیین تأثیر بلاک دوطرفه عصب اکسی پیتال بزرگ </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">(</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">Greater occipital nerve block; </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">GONB</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">)</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> در درمان </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">PDPH</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">بعد از جراحی سزارین می&shy;باشد.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">مواد و روش&shy;ها:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> در این مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی شده، تعداد 74 خانم&shy; باردار که در سال 1396 تحت عمل سزارین با بی&shy;حسی نخاعی قرار گرفته بودند و با </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">PDPH</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> به کلینیک درد شهر رفسنجان مراجعه کردند، به صورت تصادفی در دو گروه 37 نفره قرار داده شدند. در گروه اول، درمان </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">GONB</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">با بوپیواکائین و دگزامتازون انجام گردید و گروه دوم، درمان دارویی خوراکی با استامینوفن و پره گابالین دریافت کردند. بیماران هر دو گروه، قبل از مداخله، 1، 6 و 24 ساعت پس از مداخله، از لحاظ شدت سردرد مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده&shy;ها با استفاده از آنالیز واریانس دو&shy;طرفه با اندازه&shy;گیری&shy;های مکرر تجزیه و تحلیل شدند.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">یافته&shy;ها:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> نتایج آزمون آماری نشان داد که اثر متقابل </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">(</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">Interaction</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">)</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> نوع درمان و زمان ارزیابی سردرد از نظر آماری معنی&shy;دار است (912/130=</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">F</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">، 001/0</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">P</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;"><</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">). به این معنی که سرعت کاهش سردرد در طول دوره مطالعه، در گروه </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">GONB</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">به&shy;طور معنی&shy;داری بیش از گروه دریافت&shy;کننده درمان دارویی خوراکی بود.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">نتیجه&shy;گیری:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> بر اساس نتایج، با وجود مؤثر بودن هر دو روش درمانی، تأثیر </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">GONB</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> در کاهش شدت سردرد، بیش از درمان دارویی بوده است. به</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">نظر می&shy;رسد </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">GONB</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> می&shy;تواند به عنوان یک تکنیک جایگزین مؤثر برای درمان </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">PDPH</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> به&shy;کار رود.</span></span></span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">واژه&shy;های کلیدی:</span></span></span></span></strong><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> بی&shy;حسی نخاعی، سردرد پس از پارگی سخت شامه، عصب اکسی&shy; پیتال بزرگ، سزارین</span></span></span></span> &nbsp;<br> <strong>Background and Objectives:</strong> One of the annoying side effects of spinal anesthesia in cesarean section surgery is the post-dural puncture headache (PDPH) which occurs 2 to 5 days after the surgery. The aim of this study was to examine the effect of bilateral occipital nerve block (GONB) in the treatment of PDPH after cesarean section surgery.<br> <strong>Materials and Methods:</strong> In this randomized clinical trial, 74 pregnant women who underwent cesarean section with spinal anesthesia in 2017 and referred to Rafsanjan Pain Clinic with PDPH, were randomly assigned into two groups of 37. In the first group, GONB treatment was done by bupivacaine and dexamethasone and the second group received oral drug treatment with acetaminophen and pregabalin. Patients in either group were evaluated for headache severity before intervention, 1, 6 and 24 hours after intervention. Data was analyzed using two-way repeated measures ANOVA.<br> <strong>Results:</strong> The results of the statistical test showed that the interaction effect of the type of treatment and the time of the evaluation of the headache was statistically significant (F=130.912, p<0.001). This means that the rate of headache reduction during the study period was significantly higher in the GONB group than in the oral treatment ones.<br> <strong>Conclusion:</strong> According to the results, despite the effectiveness of both therapies, the effect of GONB on reducing headache severity was greater than that of medication. It seems that GONB can be used as an effective alternative to PDPH treatment.<br> <strong>Key words:</strong> Spinal anesthesia, Post-dural puncture headache, Greater occipital nerve block, Cesarean section<br> &nbsp;<br> <strong>Funding:</strong> This study did not have any funds.<br> <strong>Conflict of interest:</strong> None declared.<br> <strong>Ethical approval:</strong> The Ethics Committee of Rafsanjan University of Medical Sciences approved the study (IR.RUMS.REC.1396.111).<br> &nbsp;<br> <strong>How to cite this article: </strong>Jamali F, Sheikh Fathollahi M, <u>Khorramnia</u> S. The Effect of Bilateral Greater Occipital Nerve Block on the Treatment of Post-Dural Puncture Headache After Spinal Anesthesia in Cesarean Section: A Randomized Clinical Trial. <em>J Rafsanjan</em> <em>Univ Med Sci</em> 2019; 18 (6): 545-56. [Farsi] بی­حسی نخاعی, سردرد پس از پارگی سخت شامه, عصب اکسی­ پیتال بزرگ, سزارین Spinal anesthesia, Post-dural puncture headache, Greater occipital nerve block, Cesarean section 545 556 http://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1099-6&slc_lang=fa&sid=1 F. Jamali Paghaleh فریبا جمالی پاقلعه faribajamali579@yahoo.com 6900319475328460034573 6900319475328460034573 No Rafsanjan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان M. Sheikh Fathollahi محمود شیخ فتح الهی mamoosh502002@ashoo.com 6900319475328460034574 6900319475328460034574 No Rafsanjan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان Saeed Khorramnia سعید خرم نیا saeed.khorramnia@gmail.com 6900319475328460034575 6900319475328460034575 Yes Rafsanjan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان