Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences
مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
JRUMS
Medical Sciences
http://journal.rums.ac.ir
69
journal69
1735-3165
2008-7268
10.66224/jrums
fa
jalali
1401
1
1
gregorian
2022
4
1
21
1
online
1
fulltext
other
تأثیر عالمگیری کووید 19 بر عملکرد کمیته های اخلاق در پژوهش
The Impact of Covid-19 Pandemic on the Function of Research Ethics Committees
سحن سردبير
Editorial
پژوهشي
Research
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Arial,"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">در سخن سردبیری شماره قبل مجله دانشگاه به نقش و ترکیب کمیتههای اخلاق در پژوهش پرداختیم </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">]</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">1</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">[</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">. در این سخن سردبیری قصد داریم که به اثرات عالمگیری کووید-19 بر عملکرد کمیتههای اخلاق در پژوهش بپردازیم. بروز عالم</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">گیری کووید 19</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نه تنها سلامت مردم در تمام نقاط دنیا را کاملاً تحت تأثیر خود قرار داد،</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بلکه به شدت تحقیقات علوم سلامت را نیز، دست</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">خوش تغییر نموده است </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">]</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">2</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">[</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">. با پیدایش و رشد این عالم</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">گیری، بخش اعظمی از تحقیقات علوم سلامت به شناخت جنبه</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های مختلف آن اختصاص یافته است. این نکته، سبب گردیده تا تعداد طرح</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های تحقیقاتی که در زمینه بررسی بیماری کووید -19</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">به رشته تحریر در میآیند، با رشد فزاینده</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ایی رو به رو گردد. از همین رو، بر بار کاری کمیته</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های اخلاق در پژوهش هم افزوده شده است. </span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Arial,"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">از یک طرف، ناشناخته بودن این بیماری، به خودی خود سبب می</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">شود که هر طرح تحقیقاتی که درباره</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> آن نوشته میشود، با دقت بیش</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">تری در کمیتههای اخلاق، مورد بررسی قرار گیرد. از طرف دیگر، ممنوعیت</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های برگزاری جلسات حضوری به منظور پرهیز از انتقال بیماری کووید-19، سبب گردیده است تا برگزاری به موقع جلسات کمیتههای اخلاق در پژوهش نیز، با مشکلات بسیار زیادی رو به رو گردد. از همین رو، کمیته</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های اخلاق در پژوهش باید در شیوه</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ها</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ی انجام و بررسی طرح</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های تحقیقاتی و هم</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">چنین شیوه برگزاری جلسات خود، تغییراتی را اعمال مینمودند </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">]</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">3</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">[</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">.</span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Arial,"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">برای نمونه، آژانس پزشکی اروپا</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">(European Medicine Agency) </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، در شیوه گرفتن موافقت آگاهانه برای طرح</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های خود، تغییراتی را ایجاد کرده است. آن</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ها به محققینی که پیرامون کووید-19 مطالعات بالینی انجام میدهند، اجازه می</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">دهند که در شرایط خاص نظیر موقعیتهای اضطراری پزشکی، موافقت آگاهانه را به صورت شفاهی دریافت کنند، اما در اولین فرصت ممکن، باید آن را تبدیل به موافقت آگاهانه کتبی نمایند </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">]</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">4</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">[</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">.</span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Arial,"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">هم</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">چنین، کمیتههای اخلاق در بسیاری از کشورهای جهان سعی نمودهاند تا با استفاده از تکنولوژیهای در دسترس، جلسات خود را به صورت مجازی </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">(Virtual)</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> برگزار نمایند. آن</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ها هم</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">چنین، طرحهای مورد بررسی را از طریق شبکه</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های ایمیل مطمئن به اعضاء خود ارسال نموده و با وسواس خاص، نه تنها طرح</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">هایی را تصویب مینمایند که انجام آن</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ها ضروری است، بلکه مطمئن شوند تا افراد تحت بررسی حتی در این شرایط اضطراری نیز، تحت مخاطره</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های غیر قابل قبول و بیمورد قرار نگیرند </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">]</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">6-5</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">[</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">.</span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Arial,"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">در سخن سردبیری شماره قبل مجله دانشگاه به نقش و ترکیب کمیتههای اخلاق در پژوهش پرداختیم </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">]</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">1</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">[</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">. در این سخن سردبیری قصد داریم که به اثرات عالمگیری کووید-19 بر عملکرد کمیتههای اخلاق در پژوهش بپردازیم. بروز عالم</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">گیری کووید 19</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نه تنها سلامت مردم در تمام نقاط دنیا را کاملاً تحت تأثیر خود قرار داد،</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بلکه به شدت تحقیقات علوم سلامت را نیز، دست</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">خوش تغییر نموده است </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">]</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">2</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">[</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">. با پیدایش و رشد این عالم</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">گیری، بخش اعظمی از تحقیقات علوم سلامت به شناخت جنبه</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های مختلف آن اختصاص یافته است. این نکته، سبب گردیده تا تعداد طرح</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های تحقیقاتی که در زمینه بررسی بیماری کووید -19</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">به رشته تحریر در میآیند، با رشد فزاینده</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ایی رو به رو گردد. از همین رو، بر بار کاری کمیته</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های اخلاق در پژوهش هم افزوده شده است. </span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Arial,"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">از یک طرف، ناشناخته بودن این بیماری، به خودی خود سبب می</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">شود که هر طرح تحقیقاتی که درباره</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> آن نوشته میشود، با دقت بیش</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">تری در کمیتههای اخلاق، مورد بررسی قرار گیرد. از طرف دیگر، ممنوعیت</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های برگزاری جلسات حضوری به منظور پرهیز از انتقال بیماری کووید-19، سبب گردیده است تا برگزاری به موقع جلسات کمیتههای اخلاق در پژوهش نیز، با مشکلات بسیار زیادی رو به رو گردد. از همین رو، کمیته</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های اخلاق در پژوهش باید در شیوه</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ها</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ی انجام و بررسی طرح</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های تحقیقاتی و هم</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">چنین شیوه برگزاری جلسات خود، تغییراتی را اعمال مینمودند </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">]</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">3</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">[</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">.</span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Arial,"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">برای نمونه، آژانس پزشکی اروپا</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">(European Medicine Agency) </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، در شیوه گرفتن موافقت آگاهانه برای طرح</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های خود، تغییراتی را ایجاد کرده است. آن</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ها به محققینی که پیرامون کووید-19 مطالعات بالینی انجام میدهند، اجازه می</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">دهند که در شرایط خاص نظیر موقعیتهای اضطراری پزشکی، موافقت آگاهانه را به صورت شفاهی دریافت کنند، اما در اولین فرصت ممکن، باید آن را تبدیل به موافقت آگاهانه کتبی نمایند </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">]</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">4</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">[</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">.</span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Arial,"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">هم</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">چنین، کمیتههای اخلاق در بسیاری از کشورهای جهان سعی نمودهاند تا با استفاده از تکنولوژیهای در دسترس، جلسات خود را به صورت مجازی </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">(Virtual)</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> برگزار نمایند. آن</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ها هم</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">چنین، طرحهای مورد بررسی را از طریق شبکه</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های ایمیل مطمئن به اعضاء خود ارسال نموده و با وسواس خاص، نه تنها طرح</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">هایی را تصویب مینمایند که انجام آن</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ها ضروری است، بلکه مطمئن شوند تا افراد تحت بررسی حتی در این شرایط اضطراری نیز، تحت مخاطره</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های غیر قابل قبول و بیمورد قرار نگیرند </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">]</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">6-5</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:135%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">[</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:135%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">.</span></span></span></span></span></span></span></span><br>
1
2
http://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-280-120&slc_lang=other&sid=1
Mohsen
Rezaeian
محسن
رضائیان
moeygmr2@yahoo.co.uk
6900319475328460049313
6900319475328460049313
Yes
دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان