fa تأثیر مداخله آموزشی بر رفتارهای پیش‌گیرانه دیابت بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی در دانش‌آموزان پسر در معرض خطر پایه دوم دبیرستان شهرستان خاش در سال 1398: یک مطالعه نیمه تجربی بهداشت Environmental Health پژوهشي Research <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:120%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:120%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">چکیده</span></span></span></b></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:112%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:112%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">زمینه و هدف: </span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:112%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">اجرای برنامه‌های آموزش بهداشت از راه&shy;کارهای ضروری برای پیش&shy;گیری از دیابت در نوجوانان است. هدف مطالعه حاضر، تعیین تأثیر مداخله آموزشی بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی بر رفتارهای پیش&shy;گیرانه دیابت نوع دو می&shy;باشد.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:112%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:112%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">موادو روش&shy;ها:</span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:112%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> این مطالعه نیمه تجربی در سال 1398 بر روی 143 دانش‌آموز پسر دبیرستانی در معرض خطر در شهرستان خاش (در جنوب غرب ایران) که به روش تصادفی خوشه‌ای انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه (70 نفر در گروه مداخله، 73 نفر در گروه کنترل) قرار گرفتند، انجام شد. ابزار گردآوری داده&shy;ها، پرسش&shy;نامه مشخصات دموگرافیک، دانش، سازه&shy;های مدل و رفتارهای پیش&shy;گیری از بیماری بود. برنامه آموزشی در 7 جلسه یک ساعته برگزار شد. برای گروه کنترل اقدامی انجام نشد. داده‌ها قبل از مداخله، بلافاصله و سه ماه پس از مداخله جمع‌آوری و با استفاده از آزمون مجذور کای، آزمون </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:112%">t</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:112%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> مستقل و آنالیز واریانس دوطرفه با اندازه&shy;گیری&shy;های مکرر تجزیه&shy; و &shy;تحلیل شد.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:112%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:112%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">یافته‌ها:</span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:112%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> تغییرات میانگین نمرات دانش، سازه‌های الگو و رفتار در گروه مداخله، طی سه زمان قبل از آموزش، بلافاصله و سه ماه بعد از آموزش معنی‌دار بود (001/0</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:112%">p<</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:112%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">). میانگین نمره رفتار گروه مداخله در مرحله پیش آزمون برابر 36/17 از 35 نمره بود که بلافاصله بعد از مداخله 96/22 و سه ماه بعد برابر 57/18 بود، اما این روند در گروه کنترل، در طی زمان کاهشی بوده است.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:112%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:112%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نتیجه‌گیری:</span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:112%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> با توجه به تأثیر برنامه مبتنی بر الگوی اعتقاد بهداشتی در ارتقاء رفتارهای پیش&shy;گیری از دیابت در دانش‌آموزان، طراحی، اجرا و ارزیابی برنامه نظریه محور در کنترل و پیش&shy;گیری از دیابت در نوجوانان پیشنهاد می‌شود.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:112%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:112%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">واژه&shy; های کلیدی:</span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:112%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> مداخله آموزشی، الگوی اعتقاد بهداشتی، دیابت، رفتارهای پیش&shy;گیری، دانش &shy;آموزان</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:19.0pt"><span style="line-height:112%"></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="font-size:1.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <div> <div> <div class="msocomtxt" id="_com_1" language="JavaScript" on=""><illegal tag=""></illegal></div> </div> </div> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:140%"><span style="tab-stops:-45.0pt"><span style="text-autospace:none"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%">Background and Objectives:</span></span></b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%"> Implementation of health education programs is one of the necessary ways to prevent diabetes in teenagers. The aim of this study is to determine the effect of educational intervention on preventive behaviors of type 2 diabetes based on the health belief model.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:140%"><span style="tab-stops:-45.0pt"><span style="text-autospace:none"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%">Materials and Methods:</span></span></b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%"> This Quasi-experimental study was conducted in 2019 on 143 at-risk high school boys in Khash city (in the southwest of Iran) who were selected by cluster random sampling and were randomly assigned into two groups (70 students in the intervention group, 73 students in the control group). The data collection tool was a questionnaire of demographic characteristics, knowledge, model constructs, and disease prevention behaviors. The educational program was held in 7 one-hour sessions. The control group did not receive any intervention. The data were collected before the intervention, immediately, and three months after the intervention and were analyzed using chi-square test, independent t- test, and two-way repeated measures ANOVA.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:140%"><span style="tab-stops:-45.0pt"><span style="text-autospace:none"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%">Results:</span></span></b> <span lang="EN" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%">The changes in the mean score of knowledge, model constructs, and behavior in the intervention group during three times (before training, immediately, and three months after training) were significant (p<0.001). The average behavior score of the intervention group in the pre-test stage was 17.36 out of 35, which increased to 22.96 immediately after the intervention and declined to 18.57 three months later, but this trend in the control group was decreasing over time.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:140%"><span style="tab-stops:-45.0pt"><span style="text-autospace:none"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%">Conclusion:</span></span></b><i> </i><span lang="EN" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%">Considering the effect of the program based on the health belief model in promoting diabetes prevention behaviors in students, it is recommended to design, implement, and evaluate a theory-based program with the aim of controlling and preventing diabetes in adolescents.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:140%"><span style="tab-stops:-45.0pt"><span style="text-autospace:none"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%">Key words:</span></span></b><i> </i><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%">Educational intervention, Health belief model, Diabetes, Prevention behaviors, Students</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%"></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:140%"><span style="tab-stops:-45.0pt"><span style="text-autospace:none"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%">Funding:</span></span></b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%"> This study was funded by Rafsanjan University of Medical Sciences.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:140%"><span style="tab-stops:-45.0pt"><span style="text-autospace:none"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%">Conflict of interest: </span></span></b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%">None declared</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%">.</span></span><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%"></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:140%"><span style="tab-stops:-45.0pt"><span style="text-autospace:none"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%">Ethical approval: </span></span></b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%">The Ethics Committee of Rafsanjan University of Medical Sciences approved the study (IR.RUMS.REC.1398.110).</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:140%"></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="tab-stops:-45.0pt"><span style="text-autospace:none"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:2.0pt"><span style="line-height:150%"></span></span></b></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:135%"><span style="tab-stops:-45.0pt"><span style="text-autospace:none"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="line-height:135%">How to cite this article:</span></b><b> </b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:135%">Safajou Saleh, Rezaeian Mohsen, Salim Abadi Yaser, Mazar Leili, Nasirzadeh</span></span> <span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:135%">Mostafa. The </span></span><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:135%">Effect of Educational Intervention on the Preventive Behaviors of Diabetes Based on the Health Belief Model among At-Risk Male Students in the Second Grade of Khash High School in 2019: A Quasi-Experimental Study.<i> J Rafsanjan</i></span></span><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:135%"> <i>Univ Med Sci</i> 2022; 21 (05): 515-532. [Farsi]</span></span><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:135%"></span></span></b></span></span></span></span></span><br> &nbsp; مداخله آموزشی, الگوی اعتقاد بهداشتی, دیابت, رفتارهای پیش‌گیری, دانش‌آموزان Educational intervention, Health belief model, Diabetes, Prevention behaviors, Students 515 532 http://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3518-5&slc_lang=fa&sid=1 Saleh Safajou صالح صفاجو sz.marivan@yahoo.com 6900319475328460050869 6900319475328460050869 No Rafsanjan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان Mohsen Rezaeian محسن رضاییان moeygmr2@yahoo.co.uk 6900319475328460050870 6900319475328460050870 No Rafsanjan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان Yaser Salim Abadi یاسر سلیم آبادی yasernls@gmail.com 6900319475328460050871 6900319475328460050871 No Rafsanjan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان Leili Mazar لیلی مازار leili.mazar@gmail.com 6900319475328460050872 6900319475328460050872 No Shahid Beheshti University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی Mostafa Nasirzadeh مصطفی نصیرزاده mnasirzadeh13@rums.ac.ir 6900319475328460050873 6900319475328460050873 Yes Rafsanjan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان