جلد 24، شماره 12 - ( 2-1405 )
جلد 24 شماره 12 صفحات 1116-1103 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Ethics code: IR.KAUMS.MEDNT.REC.1402.250
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
ُSarani M, Omidi A, Zanjani Z. Investigating the Role of Psychological Flexibility and Mindfulness in Predicting the Quality of Life in Coronary Artery Patients in Kashan, 2023-24: A Descriptive Study. JRUMS 2026; 24 (12) :1103-1116
URL: http://journal.rums.ac.ir/article-1-7822-fa.html
URL: http://journal.rums.ac.ir/article-1-7822-fa.html
سارانی محمد، امیدی عبدلله، زنجانی زهرا. بررسی نقش انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی در پیشبینی کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری شهرستان کاشان در سال 1402-1403: یک مطالعه توصیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان. 1405; 24 (12) :1103-1116
گروه روانشناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کاشان، کاشان، ایران
متن کامل [PDF 564 kb]
(8 دریافت)
| چکیده (HTML) (20 مشاهده)
مقدمه
بیماریهای قلبی عروقی، علت عمده ناتوانی و مرگ و میر در کشورهای مختلف جهان بوده و با وجود ابداع روشهای مختلف درمانی، هنوز دارای شیوع بالایی هستند (1). این بیماریها، امروزه حدود یکسوم از کل موارد مرگومیر جهان را تشکیل میدهند و مسئول کاهش کیفیت زندگی و امید به زندگی در سراسر جهان میباشند و همچنین هزینههای بسیاری بر سیستمهای بهداشتی در کشورهای مختلف تحمیل میکند (2). پیشبینی میشود که این بیماریها، علت بیش از ۲۳ میلیون مرگ در سال ۲۰۳۰ باشد (3).
یکی از انواع شایع این بیماریها، بیماری عروق کرونری میباشد. بیماری عروق کرونری (Coronary Artery Disease; CAD) مردم سراسر جهان را تحت تأثیر قرار میدهد، هم در کشورهای توسعه یافته و هم در کشورهای در حال توسعه، CAD مسئول یکسوم مرگومیر افراد بالای 35 سال است و این درصد در کشورهای غربی نزدیک به 50 درصد است (4). در ایران نیز حدود 39 درصد مرگومیرها مربوط به این بیماری میباشد که مهمترین علت مرگومیر در ایران است (5). بیماری CAD علاوه بر جنبههای فیزیکی، بر جنبههای اجتماعی و روانی از جمله کیفیت زندگی بیماران اثر میگذارد (6). درواقع این بیماریها کیفیت زندگی بیماران را کاهش میدهد (7). مطالعات دیگر نیز نشان دادند که بیماریهای قلبی عروقی میتوانند به عنوان عامل مستقلی بر کیفیت زندگی بیماران اثرگذار باشند (8). بیماری CAD از طریق تجربه علایم جسمی، چالشهای روانشناختی، عوارض جانبی داروها، و مشکلات اجتماعی، کیفیت زندگی را کاهش میدهد (9). مطابق مطالعات، کاهش کیفیت زندگی با افزایش مرگومیر در بیماران مختلف مرتبط میباشد. بنابراین، مراقبان بهداشت و درمانگران باید به کیفیت زندگی این بیماران و تلاش برای بهبود آن توجه نشان دهند (10).
درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (Acceptance and Commitment therapy; ACT) مدلی است که کمک قابل توجهی به ارتقاء رفتارهای سالم و بهبود سلامت روان از جمله کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن میکند (11). یک کارآزمایی بالینی در سال 2023 نشان داد که ACT با بهبود کیفیت زندگی بیماران مزمن عضلانی همراه است (12). همچنین، مطالعات دیگر از جمله مطالعه Whitehead و همکاران نشان داد که ACT میتواند روند بهبود بیماران قلبی عروقی را تسریع نماید (14).
در بطن درمان ACT انعطافپذیری روانشناختی قرار دارد (15). انعطافپذیری روانشناختی به معنای توانایی گشوده بودن، تمرکز بر زمان حال و تنظیم رفتار مطابق با شرایط موجود میباشد (16). به بیان دیگر، انعطافپذیری روانشناختی به معنای زندگی در لحظه حال و تلاش برای رسیدن به اهداف و زندگی ارزشمندانه، علیرغم تجربه چالشها و احساسات منفی میباشد (17). این سازه به طور فزآیندهای در مطالعات بالینی مختلفی مورد مطالعه قرار میگیرد و یک عامل اصلی تعیینکننده سلامت روان در نظر گرفته شده است (18). در مطالعه Pyszkowska و همکارش، نشان داده شد که انعطافپذیری روانشناختی میتواند پیشبینی کننده سلامت ذهن و روان در نظر گرفته شود (19). همچنین در مطالعه دیگری، انعطافپذیری روانشناختی به عنوان پیشبینی کننده کیفیت زندگی بهتر در نظر گرفته شد و رابطه مثبت و معناداری بین این دو یافت شد (20). یکی دیگر از مؤلفههای کلیدی رویکرد ACT، ذهنآگاهی میباشد (21). ذهنآگاهی به معنای بودن در لحظه حال و توجه خاص و بدون قضاوت میباشد (22). انجام تمرینات ذهنآگاهی با افزایش رفاه، سلامت روان و مراقبت از خود همراه است (23). مطالعات بر روی بیماران مختلف از جمله بیماران سندرم روده تحریکپذیر نشان داده که ذهنآگاهی اثر مثبتی بر کیفیت زندگی دارد و منجر به بهبود آن میگردد (24).
تاکنون مطالعات کمی به رابطه انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی با کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری، به خصوص در جمعیت ایرانی، پرداخته است (25). بنابراین، با توجه به اهمیت مسئله کیفیت زندگی در بیماران عروق کرونری، هدف این مطالعه تعیین نقش انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی در کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری بود.
مواد و روشها
در این مطالعه توصیفی، جامعه آماری شامل کلیه بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونری شهر کاشان بود که در سال
1403-1402 به بیمارستانهای بهشتی و یثربی مراجعه کردهاند. حجم نمونه با استفاده از فرمول Tabachnick و Fidell (۵۰ + M8N ≥ )، و با احتساب ناقص تکمیل شدن برخی پرسشنامهها، به تعداد 252 نفر تعیین گردید. در این فرمول، M به تعداد متغیرهای پیشبین (2 متغیر پیشبین در این مطالعه) و N به حداقل حجم نمونه اشاره دارد (26).
پس از اخذ کد اخلاق (IR.KAUMS.MEDNT.REC.1402.250) و معرفینامه از دانشکده پزشکی، با مراجعه به بیمارستانهای یهشتی و یثربی شهر کاشان و با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس فرایند نمونهگیری آغاز شد. ابتدا هدف و محتوای پرسشنامهها برای شرکتکنندگان در پژوهش در صفحه اول پرسشنامه شرح داده شد و همچنین با اطمینان خاطر دادن به شرکتکنندگان در مورد محرمانه بودن کلیه دادهها از آنها خواسته شد با دقت به سؤالات پاسخ دهند و سپس با داشتن رضایت آگاهانه برای شرکت در پژوهش ابتداء ملاکهای ورود با آیتمهای خودگزارشدهی در پرسشنامه دموگرافیک سنجیده شد و در نهایت پرسشنامهها جهت تکمیل کردن به آنان ارائه شد. ملاکهای ورود شامل داشتن بیماری عروق کرونری، سن 30 الی 65 سال، عدم ابتلاء به بیماریهای مزمن دیگر مثل سرطان، عدم ابتلاء به بیماریهای روانشناختی مزمن مانند دوقطبی و اسکیزوفرنیا، عدم تجربه سوگ و طلاق در 6 ماه اخیر و توانایی خواندن و نوشتن. ملاکهای خروج شامل پاسخدهی ناقص به سؤالات (بیش از 20 درصد سؤالات) بودند.
همچنین، دادههای جمعیتشناختی شامل سن، جنسیت، وضعیت تأهل، سطح تحصیلات و مدت ابتلاء به بیماری مورد ارزیابی قرار گرفت.
پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (World Health Organization Quality-of-Life Scale; WHOQOL-BREF): این پرسشنامه ۲۶ سؤالی برای ارزیابی کیفیت کلی زندگی استفاده میشود. WHOQOL-BREF در سال ۱۹۹۶ توسط گروهی از متخصصان سازمان بهداشت جهانی و با اصلاح موارد فرم ۱۰۰ سؤالی تهیه شد. این پرسشنامه همچنین شامل ۴ زیرمقیاس و ۱ نمره کل است. این زیرمقیاسها عبارتند از سلامت جسمی (7 گویه)، سلامت روانی (6 گویه)، روابط اجتماعی (3 گویه)، محیط اجتماعی (8 گویه) و یک نمره کلی. هر یک از گویههای پرسشنامه کیفیت زندگی با طیف لیکرت 5 درجهای از اصلاً (نمره 1) تا کاملاً (نمره 5) نمرهگذاری میشود و نمره هر مؤلفه با مجموع نمره گویههای آن مؤلفه، و نمره کل ابزار با مجموع نمره همه گویهها محاسبه میشود. بنابراین، حداقل و حداکثر نمره پرسشنامه کیفیت زندگی به ترتیب 26 و 130 است و نمره بالاتر به معنای کیفیت زندگی بهتر است (27). مطالعهای در سال ۲۰۱۹ در صربستان ضریب آلفای کرونباخ 89/0 را برای این پرسشنامه به دست آورد. مشخص شد که این پرسشنامه دارای اعتبار درونی و اعتبار آزمون-بازآزمون است (28). در ایران، این پرسشنامه دارای همسانی درونی 70/0 بوده و نیز نشان داده شد که از روایی و پایایی خوبی برخوردار است (29). مقدار آلفای کرونباخ پرسشنامه در مطالعه حاضر نیز 871/0 بهدست آمد.
پرسشنامه انعطافپذیری روانشناختی (Psychological Flexibility Questionnaire; PFQ). این پرسشنامه در سال ۲۰۱۴ توسط Ben-Itzhak و همکارش ساخته شد و به طور جامع و اختصاصی انعطافپذیری روانشناختی را ارزیابی میکند. این پرسشنامه دارای ۲۰ گویه و ۵ عامل است. عامل اول، ادراک مثبت از تغییر (شامل ۵ گویه)، عامل دوم، توصیف خود به عنوان انعطافپذیر (شامل ۵ گویه)، عامل سوم، توصیف خود به عنوان باز و نوآور (شامل ۳ گویه)، عامل چهارم، ادراک واقعیت به عنوان پویا و در حال تغییر (با ۴ گویه) و عامل پنجم، ادراک واقعیت به عنوان چندوجهی (با ۳ گویه) است. روش نمرهگذاری این مقیاس بر اساس مقیاس لیکرت ۶ درجهای است که دامنه آن از هرگز (نمره 1) تا خیلی زیاد (نمره 6) میباشد. نمره کل از 20 تا 120 متغیر است. نمره بالا در این مقیاس به معنای انعطافپذیری بیشتر است. Ben-Itzhak و همکارش این پرسشنامه را در سال ۲۰۱۴ استاندارد کردند و دریافتند که این پرسشنامه دارای روایی سازه و همگرا است و ضریب آلفای 91/0 دارد (30). در جمعیت ایرانی، Safarzaei و همکارانش آلفای کرونباخ 89/0 بهدست آوردند. همچنین، مشخص شد که این پرسشنامه از اعتبار صوری و روایی ابزار برخوردار است (31). آلفای کرونباخ بهدست آمده برای PFQ در مطالعه حاضر 924/0 بود.
مقیاس ذهنآگاهی (MAAS Mindful Attention Awareness Scale;). مقیاس ذهنآگاهی یک آزمون ۱۵ سؤالی است که Brown, K. و همکاران (۲۰۰۳) برای ارزیابی سطح آگاهی و توجه به تجربیات جاری در زندگی روزمره ساختهاند. سؤالات این مقیاس، سازه ذهنآگاهی را در یک مقیاس لیکرت شش درجهای (از یک برای "تقریباً همیشه" تا شش برای "تقریباً هرگز") میسنجند. این مقیاس یک نمره کلی برای ذهنآگاهی میدهد که از ۱۵ تا ۹۰ متغیر است و نمره بالاتر نشاندهنده ذهنآگاهی بیشتر است (32). این پرسشنامه در برزیل استاندارد شده و آلفای کرونباخ آن 83/0 بوده است و نشان داده شده است که پرسشنامه دارای روایی ساختاری، بازآزمایی و صوری است (33). در ایران نیز نشان داده شد که این پرسشنامه دارای روایی همگرا و واگرا و پایایی آزمون-بازآزمون خوبی است (34). آلفای کرونباخ 836/0 برای مقیاس ذهنآگاهی در مطالعه حاضر بهدست آمد.
برای تحلیل توصیفی و استنباطی دادهها، نرمافزار SPSS نسخه 26 به کار رفت. در بخش توصیفی میانگین، انحراف استاندارد، بیشترین و کمترین مقدار مورد بررسی قرار گرفت. در بخش استنباطی نیز از همبستگی Pearson و رگرسیون خطی چندگانه استفاده گردید. از چولگی (کجی) و کشیدگی و نیز آزمون Kolmogorov-Smirnov برای بررسی نرمال بودن توزیع دادهها و از نمودار پراکنش Scatter Plot برای بررسی خطی بودن رابطه استفاده گردید. از شاخص Tolerance، ضریب تورم واریانس (Variance Inflation Factor; VIF) و آزمون Durbin-Watson برای بررسی سایر پیش فرضهای رگرسیون خطی چندگانه استفاده شد. سطح معناداری در آزمونها نیز 05/0 در نظر گرفته شد.
نتایج
دادههای جمعیتشناختی حاکی از آن است که از 252 شرکتکننده در این مطالعه، 140 نفر (6/55 درصد) زن و مابقی مرد بودند. میانگین سنی شرکتکنندگان در این پژوهش 04/52 سال (با انحراف استاندارد 02/9 سال) با حداقل سن 30 و حداکثر سن 65 سال بود. همچنین، بیشترین فراوانی مربوط به بازه سنی 55 الی 60 سال (73 شرکت کننده) بود. علاوه بر این، 221 نفر (7/87 درصد) از شرکتکنندگان متأهل، 23 نفر (1/9 درصد) از شرکتکنندگان مجرد و بقیه مطلقه بودند. از نظر سطح تحصیلات، 127 نفر (4/50 درصد) زیر دیپلم، 73 نفر (0/29 درصد) دیپلم، 47 نفر (7/18 درصد) لیسانس و 5 نفر ( 0/2 درصد) بالاتر از لیسانس بودند. و در نهایت اینکه میانگین مدت زمان ابتلاء به بیماری عروق کرونری در شرکتکنندگان این پژوهش 43/7 سال (با انحراف استاندارد 48/5 سال) و دامنه تغییرات 1 تا 20 سال بود.
آمار توصیفی متغیرها در جدول 1 ارائه شده است. طبق یافتههای جدول 1، میانگین و انحراف معیار متغیرهای اصلی پژوهش به ترتیب به صورت 72/74 و 04/17 برای کیفیت زندگی، 86/64 و 73/17 برای انطعافپذیری روانشناختی و 84/53 و 79/10 برای متغیر ذهنآگاهی بود. طبق جدول 1، مقادیر چولگی و کشیدگی برای همه متغیرها از 2- تا 2+ متغیر بود. در نتیجه، نرمال بودن دادهها تأیید شد.
جدول 2- ضریب همبستگی Pearson بین متغیرهای پژوهش در بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونری شهر کاشان در سال 1402-1403 (252=n)
** 001/0>P
جدول 3- مدل رگرسیون پیشبینی کیفیت زندگی براساس انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی در بیماران مبتلا به عروق کرونری شهر کاشان در سال 1402-1403
جدول 4- ضرایب رگرسیون انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی در پیشبینی کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به عروق کرونری شهر کاشان در سال 1402-1403
References
Investigating the Role of Psychological Flexibility and Mindfulness in Predicting the Quality of Life in Coronary Artery Patients in Kashan, 2023-24: A Descriptive Study
Mohammad Sarani[4], Abdollah Omidi[5], Zahra Zanjani[6]
Received: 07/09/25 Sent for Revision: 12/10/25 Received Revised Manuscript: 14/02/25 Accepted: 16/02/25
Background and Objectives: Low quality of life plays a significant role in the worsening of clinical conditions of coronary artery patients and in increasing their mortality rate. Based on previous studies, psychological flexibility and mindfulness can predict quality of life in various patients. The aim of this study was to determine the role of psychological flexibility and mindfulness in predicting quality of life in coronary artery disease patients
Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted using convenience sampling method on coronary artery patients referred to the hospitals in Kashan City, 2023-24 (n=252). The World Health Organization quality of life questionnaire, Psychological Flexibility Questionnaire, and Mindful Attention Awareness Scale were used to collect data. Pearson's correlation method and multiple linear regression were used to analyze the data
Results: Psychological flexibility (r=0.778, p<0.001) and mindfulness (r=0.607, p<0.001) have a positive and significant relationship with the quality of life in coronary artery patients. Each of the predictor variables was able to predict the criterion variable well. Also, by adding mindfulness to psychological flexibility, they were able to explain about 67% of the variance in quality of life
Conclusion: The current study showed that psychological flexibility and mindfulness had a positive and significant relationship with the quality of life of coronary artery patients, and were able to significantly predict the quality of life. As a result, there is a need to consider increasing psychological flexibility by clarifying life values and performing mindfulness exercises in the treatment protocols of these patients
Keywords: Coronary artery disease, Psychological flexibility, Mindfulness, Quality of life
Funding: This study was funded by Kashan University of Medical Sciences.
Conflicts of interest: None declared.
Ethical considerations: The Ethics Committee of Kashan University of Medicine Sciences approved the study (IR.KAUMS.MEDNT.REC.1402.250).
Authors’ contributions:
- Conceptualization: Mohammad Sarani, Zahra Zanjani, Abdollah Omidi
- Methodology: Mohammad Sarani, Zahra Zanjani
- Data collection: Mohammad Sarani
- Formal analysis: Mohammad Sarani, Zahra Zanjani
- Supervision: Abdollah Omidi
- Project administration: Abdollah Omidi
- Writing - review & editing: Mohammad Sarani, Zahra Zanjani
متن کامل: (10 مشاهده)
مقاله پژوهشی
مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
دوره 24، اسفند 1404، 1116-1103
بررسی نقش انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی در پیشبینی کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری شهرستان کاشان در سال 1402-1403: یک مطالعه توصیفی
محمد سارانی[1] عبدلله امیدی[2]، زهرا زنجانی[3]
دریافت مقاله: 16/06/1404 ارسال مقاله به نویسنده جهت اصلاح: 20/07/1404 دریافت اصلاحیه از نویسنده: 25/11/1404 پذیرش مقاله: 27/11/1404
چکیده
زمینه و هدف: کیفیت زندگی پایین نقش معناداری در بدتر شدن شرایط بالینی بیماران عروق کرونری و نیز افزایش نرخ مرگ و میر در آنها دارد. بر اساس مطالعات قبلی، انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی میتوانند پیشبینی کننده کیفیت زندگی در بیماران مختلف باشند. هدف از این مطالعه تعیین نقش انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی در پیشبینی کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری بود.
مواد و روشها: این مطالعه توصیفی با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس بر روی بیماران عروق کرونری مراجعهکننده به بیمارستانهای شهرستان کاشان در سال 1402-1403 صورت گرفت (252=n). برای جمع آوری دادهها از پرسشنامههای کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (World Health Organization Quality-of-Life Scale)، پرسشنامه انعطافپذیری روانشناختی (Psychological Flexibility Questionnaire) و مقیاس ذهنآگاهی (Mindful Attention Awareness Scale) استفاده گردید. از روش همبستگی Pearson و رگرسیون خطی چندگانه برای تجزیه و تحلیل دادهها استفاده شد.
یافتهها: انعطافپذیری روانشناختی (778/0=r، 001/0>P) و ذهنآگاهی (607/0=r، 001/0>P) رابطه مثبت و معناداری با کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری دارند. هر کدام از متغیرهای پیشبین توانستند به خوبی متغیر ملاک را پیشبینی نمایند. همچنین، با اضافه شدن ذهنآگاهی به انعطافپذیری روانشناختی، توانستند حدود 67 درصد از واریانس کیفیت زندگی را تبیین نمایند.
نتیجهگیری: مطالعه حاضر نشان داد انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی رابطه مثبت و معناداری با کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری داشته و به طور قابل توجهی توانستند کیفیت زندگی را پیشبینی نمایند. در نتیجه نیاز است افزایش انعطافپذیری روانشناختی از طریق روشن ساختن ارزشهای زندگی و انجام تمرینات ذهنآگاهی در پروتکلهای درمانی این بیماران مدنظر قرار گیرد.
واژههای کلیدی: بیماری عروق کرونری، انعطافپذیری روانشناختی، ذهنآگاهی، کیفیت زندگی
ارجاع: سارانی م، امیدی ع، زنجانی ز. بررسی نقش انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی در پیشبینی کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری شهرستان کاشان در سال 1402-1403: یک مطالعه توصیفی. سال 1404، دوره 24، شماره 12، صفحات:
1116-1103.
مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
دوره 24، اسفند 1404، 1116-1103
بررسی نقش انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی در پیشبینی کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری شهرستان کاشان در سال 1402-1403: یک مطالعه توصیفی
محمد سارانی[1] عبدلله امیدی[2]، زهرا زنجانی[3]
دریافت مقاله: 16/06/1404 ارسال مقاله به نویسنده جهت اصلاح: 20/07/1404 دریافت اصلاحیه از نویسنده: 25/11/1404 پذیرش مقاله: 27/11/1404
چکیده
زمینه و هدف: کیفیت زندگی پایین نقش معناداری در بدتر شدن شرایط بالینی بیماران عروق کرونری و نیز افزایش نرخ مرگ و میر در آنها دارد. بر اساس مطالعات قبلی، انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی میتوانند پیشبینی کننده کیفیت زندگی در بیماران مختلف باشند. هدف از این مطالعه تعیین نقش انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی در پیشبینی کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری بود.
مواد و روشها: این مطالعه توصیفی با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس بر روی بیماران عروق کرونری مراجعهکننده به بیمارستانهای شهرستان کاشان در سال 1402-1403 صورت گرفت (252=n). برای جمع آوری دادهها از پرسشنامههای کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (World Health Organization Quality-of-Life Scale)، پرسشنامه انعطافپذیری روانشناختی (Psychological Flexibility Questionnaire) و مقیاس ذهنآگاهی (Mindful Attention Awareness Scale) استفاده گردید. از روش همبستگی Pearson و رگرسیون خطی چندگانه برای تجزیه و تحلیل دادهها استفاده شد.
یافتهها: انعطافپذیری روانشناختی (778/0=r، 001/0>P) و ذهنآگاهی (607/0=r، 001/0>P) رابطه مثبت و معناداری با کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری دارند. هر کدام از متغیرهای پیشبین توانستند به خوبی متغیر ملاک را پیشبینی نمایند. همچنین، با اضافه شدن ذهنآگاهی به انعطافپذیری روانشناختی، توانستند حدود 67 درصد از واریانس کیفیت زندگی را تبیین نمایند.
نتیجهگیری: مطالعه حاضر نشان داد انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی رابطه مثبت و معناداری با کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری داشته و به طور قابل توجهی توانستند کیفیت زندگی را پیشبینی نمایند. در نتیجه نیاز است افزایش انعطافپذیری روانشناختی از طریق روشن ساختن ارزشهای زندگی و انجام تمرینات ذهنآگاهی در پروتکلهای درمانی این بیماران مدنظر قرار گیرد.
واژههای کلیدی: بیماری عروق کرونری، انعطافپذیری روانشناختی، ذهنآگاهی، کیفیت زندگی
1116-1103.
مقدمه
بیماریهای قلبی عروقی، علت عمده ناتوانی و مرگ و میر در کشورهای مختلف جهان بوده و با وجود ابداع روشهای مختلف درمانی، هنوز دارای شیوع بالایی هستند (1). این بیماریها، امروزه حدود یکسوم از کل موارد مرگومیر جهان را تشکیل میدهند و مسئول کاهش کیفیت زندگی و امید به زندگی در سراسر جهان میباشند و همچنین هزینههای بسیاری بر سیستمهای بهداشتی در کشورهای مختلف تحمیل میکند (2). پیشبینی میشود که این بیماریها، علت بیش از ۲۳ میلیون مرگ در سال ۲۰۳۰ باشد (3).
یکی از انواع شایع این بیماریها، بیماری عروق کرونری میباشد. بیماری عروق کرونری (Coronary Artery Disease; CAD) مردم سراسر جهان را تحت تأثیر قرار میدهد، هم در کشورهای توسعه یافته و هم در کشورهای در حال توسعه، CAD مسئول یکسوم مرگومیر افراد بالای 35 سال است و این درصد در کشورهای غربی نزدیک به 50 درصد است (4). در ایران نیز حدود 39 درصد مرگومیرها مربوط به این بیماری میباشد که مهمترین علت مرگومیر در ایران است (5). بیماری CAD علاوه بر جنبههای فیزیکی، بر جنبههای اجتماعی و روانی از جمله کیفیت زندگی بیماران اثر میگذارد (6). درواقع این بیماریها کیفیت زندگی بیماران را کاهش میدهد (7). مطالعات دیگر نیز نشان دادند که بیماریهای قلبی عروقی میتوانند به عنوان عامل مستقلی بر کیفیت زندگی بیماران اثرگذار باشند (8). بیماری CAD از طریق تجربه علایم جسمی، چالشهای روانشناختی، عوارض جانبی داروها، و مشکلات اجتماعی، کیفیت زندگی را کاهش میدهد (9). مطابق مطالعات، کاهش کیفیت زندگی با افزایش مرگومیر در بیماران مختلف مرتبط میباشد. بنابراین، مراقبان بهداشت و درمانگران باید به کیفیت زندگی این بیماران و تلاش برای بهبود آن توجه نشان دهند (10).
درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (Acceptance and Commitment therapy; ACT) مدلی است که کمک قابل توجهی به ارتقاء رفتارهای سالم و بهبود سلامت روان از جمله کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن میکند (11). یک کارآزمایی بالینی در سال 2023 نشان داد که ACT با بهبود کیفیت زندگی بیماران مزمن عضلانی همراه است (12). همچنین، مطالعات دیگر از جمله مطالعه Whitehead و همکاران نشان داد که ACT میتواند روند بهبود بیماران قلبی عروقی را تسریع نماید (14).
در بطن درمان ACT انعطافپذیری روانشناختی قرار دارد (15). انعطافپذیری روانشناختی به معنای توانایی گشوده بودن، تمرکز بر زمان حال و تنظیم رفتار مطابق با شرایط موجود میباشد (16). به بیان دیگر، انعطافپذیری روانشناختی به معنای زندگی در لحظه حال و تلاش برای رسیدن به اهداف و زندگی ارزشمندانه، علیرغم تجربه چالشها و احساسات منفی میباشد (17). این سازه به طور فزآیندهای در مطالعات بالینی مختلفی مورد مطالعه قرار میگیرد و یک عامل اصلی تعیینکننده سلامت روان در نظر گرفته شده است (18). در مطالعه Pyszkowska و همکارش، نشان داده شد که انعطافپذیری روانشناختی میتواند پیشبینی کننده سلامت ذهن و روان در نظر گرفته شود (19). همچنین در مطالعه دیگری، انعطافپذیری روانشناختی به عنوان پیشبینی کننده کیفیت زندگی بهتر در نظر گرفته شد و رابطه مثبت و معناداری بین این دو یافت شد (20). یکی دیگر از مؤلفههای کلیدی رویکرد ACT، ذهنآگاهی میباشد (21). ذهنآگاهی به معنای بودن در لحظه حال و توجه خاص و بدون قضاوت میباشد (22). انجام تمرینات ذهنآگاهی با افزایش رفاه، سلامت روان و مراقبت از خود همراه است (23). مطالعات بر روی بیماران مختلف از جمله بیماران سندرم روده تحریکپذیر نشان داده که ذهنآگاهی اثر مثبتی بر کیفیت زندگی دارد و منجر به بهبود آن میگردد (24).
تاکنون مطالعات کمی به رابطه انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی با کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری، به خصوص در جمعیت ایرانی، پرداخته است (25). بنابراین، با توجه به اهمیت مسئله کیفیت زندگی در بیماران عروق کرونری، هدف این مطالعه تعیین نقش انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی در کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری بود.
مواد و روشها
در این مطالعه توصیفی، جامعه آماری شامل کلیه بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونری شهر کاشان بود که در سال
1403-1402 به بیمارستانهای بهشتی و یثربی مراجعه کردهاند. حجم نمونه با استفاده از فرمول Tabachnick و Fidell (۵۰ + M8N ≥ )، و با احتساب ناقص تکمیل شدن برخی پرسشنامهها، به تعداد 252 نفر تعیین گردید. در این فرمول، M به تعداد متغیرهای پیشبین (2 متغیر پیشبین در این مطالعه) و N به حداقل حجم نمونه اشاره دارد (26).
پس از اخذ کد اخلاق (IR.KAUMS.MEDNT.REC.1402.250) و معرفینامه از دانشکده پزشکی، با مراجعه به بیمارستانهای یهشتی و یثربی شهر کاشان و با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس فرایند نمونهگیری آغاز شد. ابتدا هدف و محتوای پرسشنامهها برای شرکتکنندگان در پژوهش در صفحه اول پرسشنامه شرح داده شد و همچنین با اطمینان خاطر دادن به شرکتکنندگان در مورد محرمانه بودن کلیه دادهها از آنها خواسته شد با دقت به سؤالات پاسخ دهند و سپس با داشتن رضایت آگاهانه برای شرکت در پژوهش ابتداء ملاکهای ورود با آیتمهای خودگزارشدهی در پرسشنامه دموگرافیک سنجیده شد و در نهایت پرسشنامهها جهت تکمیل کردن به آنان ارائه شد. ملاکهای ورود شامل داشتن بیماری عروق کرونری، سن 30 الی 65 سال، عدم ابتلاء به بیماریهای مزمن دیگر مثل سرطان، عدم ابتلاء به بیماریهای روانشناختی مزمن مانند دوقطبی و اسکیزوفرنیا، عدم تجربه سوگ و طلاق در 6 ماه اخیر و توانایی خواندن و نوشتن. ملاکهای خروج شامل پاسخدهی ناقص به سؤالات (بیش از 20 درصد سؤالات) بودند.
همچنین، دادههای جمعیتشناختی شامل سن، جنسیت، وضعیت تأهل، سطح تحصیلات و مدت ابتلاء به بیماری مورد ارزیابی قرار گرفت.
پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (World Health Organization Quality-of-Life Scale; WHOQOL-BREF): این پرسشنامه ۲۶ سؤالی برای ارزیابی کیفیت کلی زندگی استفاده میشود. WHOQOL-BREF در سال ۱۹۹۶ توسط گروهی از متخصصان سازمان بهداشت جهانی و با اصلاح موارد فرم ۱۰۰ سؤالی تهیه شد. این پرسشنامه همچنین شامل ۴ زیرمقیاس و ۱ نمره کل است. این زیرمقیاسها عبارتند از سلامت جسمی (7 گویه)، سلامت روانی (6 گویه)، روابط اجتماعی (3 گویه)، محیط اجتماعی (8 گویه) و یک نمره کلی. هر یک از گویههای پرسشنامه کیفیت زندگی با طیف لیکرت 5 درجهای از اصلاً (نمره 1) تا کاملاً (نمره 5) نمرهگذاری میشود و نمره هر مؤلفه با مجموع نمره گویههای آن مؤلفه، و نمره کل ابزار با مجموع نمره همه گویهها محاسبه میشود. بنابراین، حداقل و حداکثر نمره پرسشنامه کیفیت زندگی به ترتیب 26 و 130 است و نمره بالاتر به معنای کیفیت زندگی بهتر است (27). مطالعهای در سال ۲۰۱۹ در صربستان ضریب آلفای کرونباخ 89/0 را برای این پرسشنامه به دست آورد. مشخص شد که این پرسشنامه دارای اعتبار درونی و اعتبار آزمون-بازآزمون است (28). در ایران، این پرسشنامه دارای همسانی درونی 70/0 بوده و نیز نشان داده شد که از روایی و پایایی خوبی برخوردار است (29). مقدار آلفای کرونباخ پرسشنامه در مطالعه حاضر نیز 871/0 بهدست آمد.
پرسشنامه انعطافپذیری روانشناختی (Psychological Flexibility Questionnaire; PFQ). این پرسشنامه در سال ۲۰۱۴ توسط Ben-Itzhak و همکارش ساخته شد و به طور جامع و اختصاصی انعطافپذیری روانشناختی را ارزیابی میکند. این پرسشنامه دارای ۲۰ گویه و ۵ عامل است. عامل اول، ادراک مثبت از تغییر (شامل ۵ گویه)، عامل دوم، توصیف خود به عنوان انعطافپذیر (شامل ۵ گویه)، عامل سوم، توصیف خود به عنوان باز و نوآور (شامل ۳ گویه)، عامل چهارم، ادراک واقعیت به عنوان پویا و در حال تغییر (با ۴ گویه) و عامل پنجم، ادراک واقعیت به عنوان چندوجهی (با ۳ گویه) است. روش نمرهگذاری این مقیاس بر اساس مقیاس لیکرت ۶ درجهای است که دامنه آن از هرگز (نمره 1) تا خیلی زیاد (نمره 6) میباشد. نمره کل از 20 تا 120 متغیر است. نمره بالا در این مقیاس به معنای انعطافپذیری بیشتر است. Ben-Itzhak و همکارش این پرسشنامه را در سال ۲۰۱۴ استاندارد کردند و دریافتند که این پرسشنامه دارای روایی سازه و همگرا است و ضریب آلفای 91/0 دارد (30). در جمعیت ایرانی، Safarzaei و همکارانش آلفای کرونباخ 89/0 بهدست آوردند. همچنین، مشخص شد که این پرسشنامه از اعتبار صوری و روایی ابزار برخوردار است (31). آلفای کرونباخ بهدست آمده برای PFQ در مطالعه حاضر 924/0 بود.
مقیاس ذهنآگاهی (MAAS Mindful Attention Awareness Scale;). مقیاس ذهنآگاهی یک آزمون ۱۵ سؤالی است که Brown, K. و همکاران (۲۰۰۳) برای ارزیابی سطح آگاهی و توجه به تجربیات جاری در زندگی روزمره ساختهاند. سؤالات این مقیاس، سازه ذهنآگاهی را در یک مقیاس لیکرت شش درجهای (از یک برای "تقریباً همیشه" تا شش برای "تقریباً هرگز") میسنجند. این مقیاس یک نمره کلی برای ذهنآگاهی میدهد که از ۱۵ تا ۹۰ متغیر است و نمره بالاتر نشاندهنده ذهنآگاهی بیشتر است (32). این پرسشنامه در برزیل استاندارد شده و آلفای کرونباخ آن 83/0 بوده است و نشان داده شده است که پرسشنامه دارای روایی ساختاری، بازآزمایی و صوری است (33). در ایران نیز نشان داده شد که این پرسشنامه دارای روایی همگرا و واگرا و پایایی آزمون-بازآزمون خوبی است (34). آلفای کرونباخ 836/0 برای مقیاس ذهنآگاهی در مطالعه حاضر بهدست آمد.
برای تحلیل توصیفی و استنباطی دادهها، نرمافزار SPSS نسخه 26 به کار رفت. در بخش توصیفی میانگین، انحراف استاندارد، بیشترین و کمترین مقدار مورد بررسی قرار گرفت. در بخش استنباطی نیز از همبستگی Pearson و رگرسیون خطی چندگانه استفاده گردید. از چولگی (کجی) و کشیدگی و نیز آزمون Kolmogorov-Smirnov برای بررسی نرمال بودن توزیع دادهها و از نمودار پراکنش Scatter Plot برای بررسی خطی بودن رابطه استفاده گردید. از شاخص Tolerance، ضریب تورم واریانس (Variance Inflation Factor; VIF) و آزمون Durbin-Watson برای بررسی سایر پیش فرضهای رگرسیون خطی چندگانه استفاده شد. سطح معناداری در آزمونها نیز 05/0 در نظر گرفته شد.
نتایج
دادههای جمعیتشناختی حاکی از آن است که از 252 شرکتکننده در این مطالعه، 140 نفر (6/55 درصد) زن و مابقی مرد بودند. میانگین سنی شرکتکنندگان در این پژوهش 04/52 سال (با انحراف استاندارد 02/9 سال) با حداقل سن 30 و حداکثر سن 65 سال بود. همچنین، بیشترین فراوانی مربوط به بازه سنی 55 الی 60 سال (73 شرکت کننده) بود. علاوه بر این، 221 نفر (7/87 درصد) از شرکتکنندگان متأهل، 23 نفر (1/9 درصد) از شرکتکنندگان مجرد و بقیه مطلقه بودند. از نظر سطح تحصیلات، 127 نفر (4/50 درصد) زیر دیپلم، 73 نفر (0/29 درصد) دیپلم، 47 نفر (7/18 درصد) لیسانس و 5 نفر ( 0/2 درصد) بالاتر از لیسانس بودند. و در نهایت اینکه میانگین مدت زمان ابتلاء به بیماری عروق کرونری در شرکتکنندگان این پژوهش 43/7 سال (با انحراف استاندارد 48/5 سال) و دامنه تغییرات 1 تا 20 سال بود.
آمار توصیفی متغیرها در جدول 1 ارائه شده است. طبق یافتههای جدول 1، میانگین و انحراف معیار متغیرهای اصلی پژوهش به ترتیب به صورت 72/74 و 04/17 برای کیفیت زندگی، 86/64 و 73/17 برای انطعافپذیری روانشناختی و 84/53 و 79/10 برای متغیر ذهنآگاهی بود. طبق جدول 1، مقادیر چولگی و کشیدگی برای همه متغیرها از 2- تا 2+ متغیر بود. در نتیجه، نرمال بودن دادهها تأیید شد.
جدول 1- آمار توصیفی متغیرهای پژوهش در بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونری شهر کاشان در سال 1402-1403 (252=n)
| متغیر | کمترین | بیشترین | میانگین | انحراف استاندارد | چولگی (کجی) | کشیدگی |
| کیفیت زندگی | 39 | 119 | 72/72 | 04/17 | 230/0 | 821/0- |
| سلامت جسمی | 7 | 32 | 23/19 | 832/4 | 072/0 | 305/0- |
| سلامت روانشناختی | 9 | 29 | 44/17 | 443/4 | 161/0 | 842/0- |
| روابط اجتماعی | 3 | 15 | 66/8 | 695/2 | 057/0- | 629/0- |
| محیط اجتماعی | 10 | 40 | 34/23 | 533/3 | 891/5 | 648/0- |
| انطعافپذیری روانشناختی | 33 | 107 | 86/64 | 73/17 | 213/0 | 921/0- |
| ذهنآگاهی | 31 | 81 | 84/53 | 79/10 | 222/0 | 787/0- |
قبل از انجام تحلیلهای آماری اصلی، پیشفرضهای لازم برای اجرای تحلیلها بررسی گردید. برای ارزیابی نرمال بودن توزیع دادهها از آزمون Kolmogorov-Smirnov استفاده شد. نتایج این آزمون برای متغیرهای اصلی پژوهش غیرمعنادار بود (05/0<P) که نشاندهنده نرمال بودن توزیع دادهها میباشد. برای بررسی رابطه بین متغیرهای پژوهش نیز از همبستگی Pearson استفاده شد. در جدول 2، ضریب همبستگی Pearson بین متغیرهای پژوهش نشان داده شده است. همانطور که در جدول مشاهده میشود، رابطه مثبت و معناداری بین انطعافپذیری روانشناختی با کیفیت زندگی (778/0=r) وجود دارد. در بین ابعاد کیفیت زندگی، انطعافپذیری روانشناختی قویترین رابطه را با سلامت روانشناختی (737/0=r) و ضعیفترین رابطه را با سلامت جسمی (605/0=r) دارد. همچنین، رابطه مثبت و معناداری بین ذهنآگاهی با کیفیت زندگی (607/0=r) دیده میشود. ذهنآگاهی نیز قویترین رابطه را با سلامت روانشناختی (582/0=r) و ضعیفترین رابطه را با سلامت جسمی (460/0=r) در بین ابعاد کیفیت زندگی دارد.
جدول 2- ضریب همبستگی Pearson بین متغیرهای پژوهش در بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونری شهر کاشان در سال 1402-1403 (252=n)
| متغیرها | کیفیت زندگی | سلامت جسمی | سلامت روانشناختی | روابط اجتماعی | محیط اجتماعی | انطعافپذیری روانشناختی | ذهنآگاهی |
| کیفیت زندگی | 1 | ||||||
| سلامت جسمی | **860/0 | 1 | |||||
| سلامت روانشناختی | **919/0 | **724/0 | 1 | ||||
| روابط اجتماعی | **798/0 | **539/0 | **706/0 | 1 | |||
| محیط اجتماعی | **922/0 | **692/0 | **800/0 | **708/0 | 1 | ||
| انطعافپذیری روانشناختی | **778/0 | **605/0 | **737/0 | **634/0 | **728/0 | 1 | |
| ذهنآگاهی | **607/0 | **460/0 | **582/0 | **534/0 | **580/0 | **558/0 | 1 |
** 001/0>P
برای بررسی خطی بودن روابط از نمودار پراکندگی (Scatter Plot) استفاده شد. نتایج نشاندهنده توزیع تصادفی نقاط بدون الگوی منحنی یا غیرخطی خاص بود و این یافته حاکی از خطی بودن روابط است. بررسی نمودار پراکندگی باقی ماندههای استاندارد در برابر مقادیر وابسته نشان داد که نقاط به صورت پراکنده و تصادفی در اطراف محور صفر قرار داشتند و این حاکی از برقرار بودن پیشفرض یکنواختی پراکندگی خطاها حول محور رگرسیونی است. برای بررسی پدیده همخطی بین متغیرهای پیشبین، شاخصهای VIF و Tolerance به کار رفت. شاخص VFI و Tolerance برای انطعافپذیری روانشناختی به ترتیب 45/1 و 688/0 بهدست آمد. برای دیگر متغیر پیشبین (ذهنآگاهی) نیز شاخص VFI و Tolerance به ترتیب 45/1 و 688/0 بهدست آمد. این نتایج حاکی از عدم وجود همخطی شدید بین متغیرهای پیشبین میباشد. مقدار شاخص Durbin-Watson نیز 89/1 بهدست آمد و از آنجایی که بین 5/1 تا 5/2 میباشد، نشاندهنده استقلال خطاها است (35).
قبل از انجام تحلیلهای رگرسیون، رابطه متغیرهای جمعیتشناختی با متغیر وابسته (کیفیت زندگی و ابعاد آن) بررسی گردید. نتایج نشان داد که رابطه معنیداری بین متغیرهای جمعیتشناختی با متغیر وابسته وجود ندارد (05/0<P). بنابراین، متغیرهای جمعیتشناختی وارد مدل رگرسیونی نشدند.
برای تحلیل رگرسیون، از روش Enter یا همزمان استفاده شد و متغیرهای پیشبین به طور همزمان وارد شدند. همانطور که در جدول 3 مشاهده میگردد، انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی توانستند به ترتیب حدود 60 و 37 درصد کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری را پیشبینی نمایند. همچنین، زمانی که ذهنآگاهی به انعطافپذیری روانشناختی اضافه گردید، حدود 66 درصد واریانس کیفیت زندگی را تبیین نمودند. و در نهایت با توجه به جدول 4، انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی به ترتیب با ضریب بتای 638/0 و 251/0 نقش قابل توجه و معنیداری در پیشبینی کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری داشتند.
قبل از انجام تحلیلهای رگرسیون، رابطه متغیرهای جمعیتشناختی با متغیر وابسته (کیفیت زندگی و ابعاد آن) بررسی گردید. نتایج نشان داد که رابطه معنیداری بین متغیرهای جمعیتشناختی با متغیر وابسته وجود ندارد (05/0<P). بنابراین، متغیرهای جمعیتشناختی وارد مدل رگرسیونی نشدند.
برای تحلیل رگرسیون، از روش Enter یا همزمان استفاده شد و متغیرهای پیشبین به طور همزمان وارد شدند. همانطور که در جدول 3 مشاهده میگردد، انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی توانستند به ترتیب حدود 60 و 37 درصد کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری را پیشبینی نمایند. همچنین، زمانی که ذهنآگاهی به انعطافپذیری روانشناختی اضافه گردید، حدود 66 درصد واریانس کیفیت زندگی را تبیین نمودند. و در نهایت با توجه به جدول 4، انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی به ترتیب با ضریب بتای 638/0 و 251/0 نقش قابل توجه و معنیداری در پیشبینی کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری داشتند.
جدول 3- مدل رگرسیون پیشبینی کیفیت زندگی براساس انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی در بیماران مبتلا به عروق کرونری شهر کاشان در سال 1402-1403
| مدل رگرسیون | R | R square | R adjusted | مقدار P |
| انعطافپذیری روانشناختی | 778/0 | 606/0 | 604/0 | 001/0 > |
| ذهنآگاهی | 607/0 | 369/0 | 366/0 | 001/0 > |
| ترکیب انعطافپذیری روانشناختی با ذهنآگاهی | 806/0 | 669/0 | 664/0 | 001/0 > |
جدول 4- ضرایب رگرسیون انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی در پیشبینی کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به عروق کرونری شهر کاشان در سال 1402-1403
| مدل رگرسیون | ضرایب استاندارد نشده (B) |
خطای معیار |
ضرایب استاندارد شده (Beta) |
مقدار t |
مقدار P |
| مقدار ثابت | 08/14 | 31/3 | - | 28/4 | 001/0 > |
| انعطافپذیری روانشناختی | 613/0 | 043/0 | 638/0 | 09/14 | 001/0 > |
| ذهنآگاهی | 396/0 | 071/0 | 251/0 | 549/5 | 001/0 > |
بحث
این پژوهش با هدف تعیین نقش انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی در پیشبینی کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری صورت گرفت. همانطور که نتایج نشان داد هر دو متغیر پیشبین (انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی) به خوبی توانستند، متغیر ملاک (کیفیت زندگی) را پیشبینی نمایند. همچنین، در بین متغیرهای پیشبین، انعطافپذیری روانشناختی پیشبین قویتری نسبت به ذهنآگاهی در پیشبینی کیفیت زندگی بود. این یافته همسو با یافتههای مطالعه McAteer و همکارش بود که در مطالعه خود نشان دادند، رابطه مثبت و معنیداری بین انعطافپذیری روانشناختی با کیفیت زندگی مردان مبتلا به سرطان پروستات وجود دارد (20). همچنین، همسو با مطالعه Rose و همکارانش بوده که در یک کارآزمایی بالینی نشان دادند درمان ACT از طریق افزایش انعطافپذیری روانشناختی، کیفیت زندگی بیماران مزمن عضلانی را بهبود داد (12). انعطافپذیری روانشناختی به معنای توانایی گشوده بودن، تمرکز بر زمان حال و تنظیم رفتار مطابق با شرایط موجود میباشد (16). به عبارتی، انعطافپذیری روانشناختی، به معنای حرکت در مسیر ارزشها، عمل متعهدانه و به دور از اجتناب تجربهای میباشد. عدم تعهد به ارزشها و زندگی فاقد ارزشهای روشن میتواند کیفیت زندگی را کاهش دهد (15). از طرف دیگر، انعطافپذیری روانشناختی میتواند از طریق بهبود مشکلات سلامت روان همچون افسردگی، کیفیت زندگی را بهبود ببخشد (36). همچنین، طبق رویکرد ACT یکی از مؤلفههای کلیدی در انعطافپذیری روانشناختی، پذیرش احساسات منفی و تنظیم احساسات و هیجانات مطابق شرایط و ارزشهای زندگی میباشد (13). مطابق مطالعات پیشین، تنظیم هیجان از جمله عوامل مهمی است که با کیفیت زندگی بهتر رابطه دارد (37). بنابراین، میتوان تبیین کرد که انعطافپذیری روانشناختی از طریق مکانیزمهایی همچون عمل متعهدانه، پذیرش احساسات مختلف و تنظیم احساسات و هیجانات به بهبود کیفیت زندگی کمک میکند که هرکدام عوامل جداگانه در بهبود کیفیت زندگی میباشند. به طور کلی مطابق مطالعات پیشین و نتایج این مطالعه، انعطافپذیری روانشناختی عامل مهمی در روند بهبود کیفیت زندگی افراد، مخصوصاً در بیماران عروق کرونری میباشد. آموزش زندگی مبتنی بر ارزشها ، شناخت ارزشهای زندگی و تعهد در جهت زندگی ارزشمدارانه میتواند کیفیت زندگی این بیماران را بهبود بخشد.
از طرفی، ذهنآگاهی نیز توانست کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری را پیشبینی نماید و رابطه مثبت و معناداری نیز با آن داشت. این یافته همسو با یافتههای Zomorrodi و همکارانش (24) و Zhang و همکارانش (38) میباشد. هرکدام از این مطالعات نشان دادند که ذهنآگاهی رابطه مثبتی با کیفیت زندگی افراد مختلف دارد. ذهنآگاهی که به معنای بودن در لحظه حال و توجه خاص و بدون قضاوت میباشد (22) کمک میکند نگاه غیرقضاوتگرانهای نسبت به خود و تجربیات درونی خود داشته باشیم و رابطه بهتر با خود را در پی دارد و این عامل مهمی در بهبود کیفیت زندگی میباشد. جنبه غیرقضاوتگرانه ذهنآگاهی میتواند احساسات منفی را در ما مدیریت کند (23). ذهنآگاهی، همچنین خودآگاهی ما در رابطه با افکار و احساساتمان را افزایش داده و نشخوار فکری را کاهش میدهد و میتواند سلامت روانشناختی ما را در پی داشته باشد (39). مدیریت احساسات و آگاهی از احساسات که پیامدهای ذهنآگاهی هستند، از جمله عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی هستند (40). بنابراین، میتوان تبیین نمود که ذهنآگاهی به افراد کمک میکند تا از احساسات و تجربیات درونی خود آگاه بوده و از این طریق بتوانند افکار و هیجانات خود را بهتر مدیریت نمایند و از طریق این مکانیزمها کفیت زندگی بهتر را پیشبینی نماید. نتایج مطالعه حاضر نشان داد که میتوان به تمرینات ذهنآگاهی، به خصوص برای بیماران مزمنی همچون بیماران عروق کرونری، به عنوان ابزاری برای بهبود کیفیت زندگی نگریست که میتواند روند درمان را تسریع نموده و پیامدهای درمانی بهتر را پیشبینی کند. بنابراین، از طریق همکاری بین بیمارستانها، متخصصین قلب و عروق و نیز متخصصین سلامت روان، میتوان از برنامهها و تمرینات ذهنآگاهی در برنامههای درمانی بیماران عروق کرونری بهره برد. همچنین، تدارک ویدیوهای آموزشی برای انجام تمرینات ذهنآگاهی در خانه برای بیمارانی که از بیمارستان ترخیص میگردند نیز پیشنهاد میگردد.
مطالعه حاضر دارای محدودیتهایی بود از جمله اینکه مطالعه از نوع مقطعی بود. مطالعات مقطعی به دلیل اینکه دادهها را در یک زمان جمع میکنند، نمیتوانند در مورد علیت نتیجهگیری نمایند. همچنین، دادهها از طریق پرسشنامهها جمعآوری گردید. پرسشنامهها و گزارشهای شخصی میتوانند در معرض سوگیریهایی مانند مطلوبیت اجتماعی قرار بگیرند. و در نهایت اینکه نمونهگیری و جمعآوری دادهها به صورت غیرتصادفی و با روش نمونهگیری در دسترس صورت گرفت که میتواند سوءگیری ایجاد کند. بنابراین، پیشنهاد میگردد در مطالعات آینده از روش مصاحبه و نیز روشهای نمونهگیری تصادفی برای جمعآوری دادهها استفاده گردد تا از صحت و اعتبار بهتری برخوردار باشند. همچنین، پیشنهاد میگردد از مطالعات مداخلهای یا طولی نیز برای بررسی رابطه علیت بهره برد.
نتیجهگیری
به طور کلی نتایج پژوهش حاضر نشان داد که انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی رابطه مثبت و معناداری با کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری داشته و به طور قابل توجهی توانستند کیفیت زندگی را پیشبینی نمایند. بنابراین، میتوان در درمان این بیماران، عواملی همچون انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی را گنجاند تا این بیماران بتوانند به خوبی افکار و احساسات ناخوشایند خود را مدیریت نموده و کیفیت زندگی آنان بهبود یابد. در نتیجه نیاز است افزایش انعطافپذیری روانشناختی از طریق روشن ساختن ارزشهای زندگی و انجام تمرینات ذهنآگاهی در پروتکلهای درمانی این بیماران مدنظر قرار گیرد.
تشکر و قدردانی
از بیماران عروق کرونر قلب که به مراکز بیمارستانی شهر کاشان مراجعه کرده و در این تحقیق ما را یاری نمودند، نهایت تشکر و قدردانی را داریم. همچنین از دکتر فریبا رایگان، متخصص قلب و عروق، و نیز واحد توسعه تحقیقات بالینی بیمارستان بهشتی که در جمع آوری داده ها بسیار یاری رسان بودند، سپاسگزاریم. همچنین از معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی کاشان که از این تحقیق حمایت مالی کردند، سپاسگزاریم..
تعارض در منافع: در این پژوهش تعارض در منافع وجود ندارد.
حامی مالی: حمایت مالی این تحقیق توسط معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی کاشان (شماره کمک هزینه ۴۰۳۱۹۴) تأمین شده است.
ملاحظات اخلاقی (کد اخلاق): پروتکل مطالعه از دانشکده پزشکی و دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی کاشان با کد اخلاق IR.KAUMS.MEDNT.REC.1402.250 تأییدیه دریافت کرد. قبل از شرکت در مطالعه، همه افراد مورد مطالعه رضایت کتبی آگاهانه خود را طبق دستورالعملهای مؤسسه ملّی توسعه تحقیقات علوم پزشکی ایران (نیماد/NIMAD) برای رضایت بیماران ارائه دادند.
مشارکت نویسندگان
- طراحی ایده: محمد سارانی، زهرا زنجانی، عبدلله امیدی
- روش کار: محمد سارانی، زهرا زنجانی
- جمعآوری دادهها: محمد سارانی
- تجزیه و تحلیل دادهها: محمد سارانی، زهرا زنجانی
- نظارت: عبدلله امیدی
- مدیریت پروژه: عبدلله امیدی
- نگارش – پیشنویس اصلی: محمد سارانی، زهرا زنجانی
- نگارش – بررسی و ویرایش: محمد سارانی، زهرا زنجانی
این پژوهش با هدف تعیین نقش انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی در پیشبینی کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری صورت گرفت. همانطور که نتایج نشان داد هر دو متغیر پیشبین (انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی) به خوبی توانستند، متغیر ملاک (کیفیت زندگی) را پیشبینی نمایند. همچنین، در بین متغیرهای پیشبین، انعطافپذیری روانشناختی پیشبین قویتری نسبت به ذهنآگاهی در پیشبینی کیفیت زندگی بود. این یافته همسو با یافتههای مطالعه McAteer و همکارش بود که در مطالعه خود نشان دادند، رابطه مثبت و معنیداری بین انعطافپذیری روانشناختی با کیفیت زندگی مردان مبتلا به سرطان پروستات وجود دارد (20). همچنین، همسو با مطالعه Rose و همکارانش بوده که در یک کارآزمایی بالینی نشان دادند درمان ACT از طریق افزایش انعطافپذیری روانشناختی، کیفیت زندگی بیماران مزمن عضلانی را بهبود داد (12). انعطافپذیری روانشناختی به معنای توانایی گشوده بودن، تمرکز بر زمان حال و تنظیم رفتار مطابق با شرایط موجود میباشد (16). به عبارتی، انعطافپذیری روانشناختی، به معنای حرکت در مسیر ارزشها، عمل متعهدانه و به دور از اجتناب تجربهای میباشد. عدم تعهد به ارزشها و زندگی فاقد ارزشهای روشن میتواند کیفیت زندگی را کاهش دهد (15). از طرف دیگر، انعطافپذیری روانشناختی میتواند از طریق بهبود مشکلات سلامت روان همچون افسردگی، کیفیت زندگی را بهبود ببخشد (36). همچنین، طبق رویکرد ACT یکی از مؤلفههای کلیدی در انعطافپذیری روانشناختی، پذیرش احساسات منفی و تنظیم احساسات و هیجانات مطابق شرایط و ارزشهای زندگی میباشد (13). مطابق مطالعات پیشین، تنظیم هیجان از جمله عوامل مهمی است که با کیفیت زندگی بهتر رابطه دارد (37). بنابراین، میتوان تبیین کرد که انعطافپذیری روانشناختی از طریق مکانیزمهایی همچون عمل متعهدانه، پذیرش احساسات مختلف و تنظیم احساسات و هیجانات به بهبود کیفیت زندگی کمک میکند که هرکدام عوامل جداگانه در بهبود کیفیت زندگی میباشند. به طور کلی مطابق مطالعات پیشین و نتایج این مطالعه، انعطافپذیری روانشناختی عامل مهمی در روند بهبود کیفیت زندگی افراد، مخصوصاً در بیماران عروق کرونری میباشد. آموزش زندگی مبتنی بر ارزشها ، شناخت ارزشهای زندگی و تعهد در جهت زندگی ارزشمدارانه میتواند کیفیت زندگی این بیماران را بهبود بخشد.
از طرفی، ذهنآگاهی نیز توانست کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری را پیشبینی نماید و رابطه مثبت و معناداری نیز با آن داشت. این یافته همسو با یافتههای Zomorrodi و همکارانش (24) و Zhang و همکارانش (38) میباشد. هرکدام از این مطالعات نشان دادند که ذهنآگاهی رابطه مثبتی با کیفیت زندگی افراد مختلف دارد. ذهنآگاهی که به معنای بودن در لحظه حال و توجه خاص و بدون قضاوت میباشد (22) کمک میکند نگاه غیرقضاوتگرانهای نسبت به خود و تجربیات درونی خود داشته باشیم و رابطه بهتر با خود را در پی دارد و این عامل مهمی در بهبود کیفیت زندگی میباشد. جنبه غیرقضاوتگرانه ذهنآگاهی میتواند احساسات منفی را در ما مدیریت کند (23). ذهنآگاهی، همچنین خودآگاهی ما در رابطه با افکار و احساساتمان را افزایش داده و نشخوار فکری را کاهش میدهد و میتواند سلامت روانشناختی ما را در پی داشته باشد (39). مدیریت احساسات و آگاهی از احساسات که پیامدهای ذهنآگاهی هستند، از جمله عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی هستند (40). بنابراین، میتوان تبیین نمود که ذهنآگاهی به افراد کمک میکند تا از احساسات و تجربیات درونی خود آگاه بوده و از این طریق بتوانند افکار و هیجانات خود را بهتر مدیریت نمایند و از طریق این مکانیزمها کفیت زندگی بهتر را پیشبینی نماید. نتایج مطالعه حاضر نشان داد که میتوان به تمرینات ذهنآگاهی، به خصوص برای بیماران مزمنی همچون بیماران عروق کرونری، به عنوان ابزاری برای بهبود کیفیت زندگی نگریست که میتواند روند درمان را تسریع نموده و پیامدهای درمانی بهتر را پیشبینی کند. بنابراین، از طریق همکاری بین بیمارستانها، متخصصین قلب و عروق و نیز متخصصین سلامت روان، میتوان از برنامهها و تمرینات ذهنآگاهی در برنامههای درمانی بیماران عروق کرونری بهره برد. همچنین، تدارک ویدیوهای آموزشی برای انجام تمرینات ذهنآگاهی در خانه برای بیمارانی که از بیمارستان ترخیص میگردند نیز پیشنهاد میگردد.
مطالعه حاضر دارای محدودیتهایی بود از جمله اینکه مطالعه از نوع مقطعی بود. مطالعات مقطعی به دلیل اینکه دادهها را در یک زمان جمع میکنند، نمیتوانند در مورد علیت نتیجهگیری نمایند. همچنین، دادهها از طریق پرسشنامهها جمعآوری گردید. پرسشنامهها و گزارشهای شخصی میتوانند در معرض سوگیریهایی مانند مطلوبیت اجتماعی قرار بگیرند. و در نهایت اینکه نمونهگیری و جمعآوری دادهها به صورت غیرتصادفی و با روش نمونهگیری در دسترس صورت گرفت که میتواند سوءگیری ایجاد کند. بنابراین، پیشنهاد میگردد در مطالعات آینده از روش مصاحبه و نیز روشهای نمونهگیری تصادفی برای جمعآوری دادهها استفاده گردد تا از صحت و اعتبار بهتری برخوردار باشند. همچنین، پیشنهاد میگردد از مطالعات مداخلهای یا طولی نیز برای بررسی رابطه علیت بهره برد.
نتیجهگیری
به طور کلی نتایج پژوهش حاضر نشان داد که انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی رابطه مثبت و معناداری با کیفیت زندگی بیماران عروق کرونری داشته و به طور قابل توجهی توانستند کیفیت زندگی را پیشبینی نمایند. بنابراین، میتوان در درمان این بیماران، عواملی همچون انعطافپذیری روانشناختی و ذهنآگاهی را گنجاند تا این بیماران بتوانند به خوبی افکار و احساسات ناخوشایند خود را مدیریت نموده و کیفیت زندگی آنان بهبود یابد. در نتیجه نیاز است افزایش انعطافپذیری روانشناختی از طریق روشن ساختن ارزشهای زندگی و انجام تمرینات ذهنآگاهی در پروتکلهای درمانی این بیماران مدنظر قرار گیرد.
تشکر و قدردانی
از بیماران عروق کرونر قلب که به مراکز بیمارستانی شهر کاشان مراجعه کرده و در این تحقیق ما را یاری نمودند، نهایت تشکر و قدردانی را داریم. همچنین از دکتر فریبا رایگان، متخصص قلب و عروق، و نیز واحد توسعه تحقیقات بالینی بیمارستان بهشتی که در جمع آوری داده ها بسیار یاری رسان بودند، سپاسگزاریم. همچنین از معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی کاشان که از این تحقیق حمایت مالی کردند، سپاسگزاریم..
تعارض در منافع: در این پژوهش تعارض در منافع وجود ندارد.
حامی مالی: حمایت مالی این تحقیق توسط معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی کاشان (شماره کمک هزینه ۴۰۳۱۹۴) تأمین شده است.
ملاحظات اخلاقی (کد اخلاق): پروتکل مطالعه از دانشکده پزشکی و دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی کاشان با کد اخلاق IR.KAUMS.MEDNT.REC.1402.250 تأییدیه دریافت کرد. قبل از شرکت در مطالعه، همه افراد مورد مطالعه رضایت کتبی آگاهانه خود را طبق دستورالعملهای مؤسسه ملّی توسعه تحقیقات علوم پزشکی ایران (نیماد/NIMAD) برای رضایت بیماران ارائه دادند.
مشارکت نویسندگان
- طراحی ایده: محمد سارانی، زهرا زنجانی، عبدلله امیدی
- روش کار: محمد سارانی، زهرا زنجانی
- جمعآوری دادهها: محمد سارانی
- تجزیه و تحلیل دادهها: محمد سارانی، زهرا زنجانی
- نظارت: عبدلله امیدی
- مدیریت پروژه: عبدلله امیدی
- نگارش – پیشنویس اصلی: محمد سارانی، زهرا زنجانی
- نگارش – بررسی و ویرایش: محمد سارانی، زهرا زنجانی
References
1. Gąsiorowski A DJ. Comprehensive rehabilitation in chronic heart failure. Ann Agric Env Med 2013; 20(3): 606-12.
2. Amini M, Zayeri F, Salehi M. Trend analysis of cardiovascular disease mortality, incidence, and mortality-to-incidence ratio: results from global burden of disease study 2017. BMC Public Health 2021; 21(1): 401. [Farsi]
3. Spencer S. Global Burden of Disease 2010 Study: A personal reflection. Glob Cardiol Sci Pract 2013 Nov 1; 2013(2): 115-26.
4. Malakar AK, Choudhury D, Halder B, Paul P, Uddin A, Chakraborty S. A review on coronary artery disease, its risk factors, and therapeutics. J Cell Physiol 2019; 234(10): 16812–23.
5. Varaei S, Shamsizadeh M, Cheraghi MA, Talebi M, Dehghani A, Abbasi A. Effects of a peer education on cardiac self-efficacy and readmissions in patients undergoing coronary artery bypass graft surgery: a randomized-controlled trial. Nurs Crit Care 2017; 22(1): 19–28. [Farsi]
6. Soleimani MA, Zarabadi-Pour S, Huak Chan Y, Allen KA, Shamsizadeh M. Factors Associated with Hope and Quality of Life in Patients with Coronary Artery Disease. J Nurs Res 2022; 30(2): E200. [Farsi]
7. Reed JL, Terada T, Cotie LM, Tulloch HE, Leenen FH, Mistura M, et al. The effects of high-intensity interval training, Nordic walking and moderate-to-vigorous intensity continuous training on functional capacity, depression and quality of life in patients with coronary artery disease enrolled in cardiac rehabilitation: A randomized controlled trial (CRX study). Prog Cardiovasc Dis 2022; 70: 73–83.
8. Figueiras MJ, Maroco J, Monteiro R, Caeiro R, Dias Neto D. Randomized controlled trial of an intervention to change cardiac misconceptions in myocardial infarction patients. Psychol Heal Med 2017; 22(3): 255–65.
9. Khanizadeh T, Bagherian Sararudi R, Ebrahimi A, Feyzi A, Sanei H. The role of psychological flexibility on the quality of life of patients with coronary artery disease mediated by illness perception: Presenting a structural equation model. Journal of Isfahan Medical School 1401; 40(662): 115-23. [Farsi]
10. Haraldstad K, Wahl A, Andenæs R, Andersen JR, Andersen MH, Beisland E, et al. A systematic review of quality of life research in medicine and health sciences. Qual Life Res 2019; 28(10): 2641–50.
11. Ghahnaviyeh LA, Bagherian R, Feizi A, Afshari A, Darani FM. The effectiveness of acceptance and commitment therapy on quality of life in a patient with myocardial infarction: A randomized control trial. Iran J Psychiatry 2020; 15(1): 1–9. [Farsi]
12. Rose M, Graham CD, O’Connell N, Vari C, Edwards V, Taylor E, et al. A randomised controlled trial of acceptance and commitment therapy for improving quality of life in people with muscle diseases. Psychol Med 2023; 53(8): 3511–24.
14. Whitehead L, Rashidi A, Newson L, Astin F, Gill P, Lane DA, et al. The role of acceptance and commitment therapy in cardiovascular and diabetes healthcare: A scoping review. Int J Environ Res Public Health 2021; 18(15): 1–15. [Farsi]
15. Zhang CQ, Leeming E, Smith P, Chung PK, Hagger MS, Hayes SC. Acceptance and commitment therapy for health behavior change: A contextually-driven approach. Front Psychol 2018; 8: 2350.
16. Babaee FE, Habibi M, Ghodrati S. Journal of Research in Psychological Health. RphKhuAcIr 2020; 14: 115–29. [Farsi]
17. Doorley JD, Goodman FR, Kelso KC, Kashdan TB. Psychological flexibility: What we know, what we do not know, and what we think we know. Soc Personal Psychol Compass 2020; 14(12): 1–11.
18. Gloster AT, Block VJ, Klotsche J, Villanueva J, Marcia T, Rinner B, et al. Journal of Contextual Behavioral Science Psy-Flex: A contextually sensitive measure of psychological flexibility. J Context Behav Sci 2021; 22: 13–23.
19. Pyszkowska A, Rönnlund M. Psychological Flexibility and Self-Compassion as Predictors of Well-Being: Mediating Role of a Balanced Time Perspective. Front Psychol 2021; 12: 1–12.
20. McAteer G, Gillanders D. Investigating the role of psychological flexibility, masculine self-esteem and stoicism as predictors of psychological distress and quality of life in men living with prostate cancer. Eur J Cancer Care (Engl) 2019; 28(4): 1–13.
21. Sheibani H, Sheibani KA, Amreei NN, Masrour MJ. An Investigation of the Effects of the Acceptance and Commitment Therapy in Groups on the Cognitive Strategies of Emotion Regulation and Self-Control in Coronary Heart Disease Patients. J Med Life 2019; 2019(4): 361–7. [Farsi]
22. Klussman K, Curtin N, Langer J, Nichols AL. Examining the effect of mindfulness on well-being: Self-connection as a mediator. J Pacific Rim Psychol 2020; 14.
23. Jiménez-Picón N, Romero-Martín M, Ponce-Blandón JA, Ramirez-Baena L, Palomo-Lara JC, Gómez-Salgado J. The relationship between mindfulness and emotional intelligence as a protective factor for healthcare professionals: Systematic review. Int J Environ Res Public Health 2021; 18(10): 1–14.
24. Zomorrodi S, Tabatabaie SKR, Azadfallah P, Ebrahimidaryani N, Arbabi M. Long term effects of mindfulness on quality of life in irritable bowel syndrome. Iran J Psychiatry 2015; 10(2): 100–5. [Farsi]
25. Khanizadeh, Tavakol and Bagherian Sararudi, Reza and Ebrahimi, Amroleh and Feyzi, Avat and Sanei, Hamid. The role of psychological flexibility on the quality of life of patients with coronary heart disease mediated by illness perception: presenting an equation model. Journal of Isfahan Medical School 1401; 40(662): 115-23. [Farsi]
26. Tabachnick BG, Fidell LS. Using multivariate statistics. 7th. New York, NY: Allyn and Bacon; 2019; 139.
27. THE WHOQOL GROUP. Development of the World Health Organization WHOQOL-BREF Quality of Life Assessment. Psychological Medicine. 1998; 28(3): 551-8.
28. Ili I, Šipeti S. Psychometric Properties of the World Health Organization’ s Quality of Life (WHOQOL-BREF) Questionnaire in Medical Students. Medicina (Kaunas) 2019; 55(12): 772.
29. Nedjat S, Montazeri A, Holakouie K, Mohammad KMR. Psychometric properties of the Iranian interview-administered version of the World Health Organization’s Quality of Life Questionnaire (WHOQOL-BREF): A population-based study. BMC Heal Serv Res 2008; 8: 1–7. [Farsi]
30. Ben-Itzhak S, Bluvstein Irit MM. The Psychological Flexibility Questionnaire (PFQ): Development, reliability and validity. Webmed Cent Psychol 2014; 5(4).
31. Safarzaei M, Ameri F, Mehrinejad SA, Paivastegar M, Khodabakhsh Pirkalani R. Psychometric properties of the Psychological Flexibility Questionnaire in students. Journal of Research in Psychological Health 2020; 14(2): 50 -65. [Farsi]
32. Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). Mindful attention awareness scale. Journal of Personality and Social Psychology.
33. Kozasa EH, Cristina I, Souza W De, Ronzani TM. Validity Evidence of the Brazilian Version of the Mindful Attention Awareness Scale (MAAS). Psychol Reflexão e Crítica 2015; 28(1): 87–95.
34. Nooripour R, Ghanbari N, Hassani-Abharian P, Radwin LE, Hosseinian SHS. Validation of Persian Version of Mindful Attention Awareness Scale (MAAS) in Iranian Women with Breast Cancer. Arch Iran Med 2022; 25(5): 300–7. [Farsi]
35. Gareth J, Daniela W, Trevor H, Robert T. An Introduction to Statistical Learning. New York. Springer Science and Business Media. 2017: 39-48.
36. Faqihi A, Zanjani Z, Omidi A, Fakharian E. Prediction of quality of life among people with major depression after traumatic brain injury based on psychological flexibility and depression severity. KAUMS J (FEYZ) 2020; 24(6): 666–75. [Farsi]
37. Panayiotou G, Panteli M, Leonidou C. Coping with the invisible enemy: The role of emotion regulation and awareness in quality of life during the COVID-19 pandemic. J Context Behav Sci 2021; 19(10): 17–27.
38. Zhang Q, Zhao H, Zheng Y. Effectiveness of mindfulness-based stress reduction (MBSR) on symptom variables and health-related quality of life in breast cancer patients—a systematic review and meta-analysis. Support Care Cancer 2019; 27(3): 771–81.
39. Kakoschke N, Hassed C, Chambers R, Lee K. The importance of formal versus informal mindfulness practice for enhancing psychological wellbeing and study engagement in a medical student cohort with a 5-week mindfulness-based lifestyle program. PLoS One 2021; 16(10): 1–15.
40. Panayiotou G, Panteli M, Leonidou C. Coping with the invisible enemy: The role of emotion regulation and awareness in quality of life during the COVID-19 pandemic. J Context Behav Sci 2021; 19(10): 17–27.
2. Amini M, Zayeri F, Salehi M. Trend analysis of cardiovascular disease mortality, incidence, and mortality-to-incidence ratio: results from global burden of disease study 2017. BMC Public Health 2021; 21(1): 401. [Farsi]
3. Spencer S. Global Burden of Disease 2010 Study: A personal reflection. Glob Cardiol Sci Pract 2013 Nov 1; 2013(2): 115-26.
4. Malakar AK, Choudhury D, Halder B, Paul P, Uddin A, Chakraborty S. A review on coronary artery disease, its risk factors, and therapeutics. J Cell Physiol 2019; 234(10): 16812–23.
5. Varaei S, Shamsizadeh M, Cheraghi MA, Talebi M, Dehghani A, Abbasi A. Effects of a peer education on cardiac self-efficacy and readmissions in patients undergoing coronary artery bypass graft surgery: a randomized-controlled trial. Nurs Crit Care 2017; 22(1): 19–28. [Farsi]
6. Soleimani MA, Zarabadi-Pour S, Huak Chan Y, Allen KA, Shamsizadeh M. Factors Associated with Hope and Quality of Life in Patients with Coronary Artery Disease. J Nurs Res 2022; 30(2): E200. [Farsi]
7. Reed JL, Terada T, Cotie LM, Tulloch HE, Leenen FH, Mistura M, et al. The effects of high-intensity interval training, Nordic walking and moderate-to-vigorous intensity continuous training on functional capacity, depression and quality of life in patients with coronary artery disease enrolled in cardiac rehabilitation: A randomized controlled trial (CRX study). Prog Cardiovasc Dis 2022; 70: 73–83.
8. Figueiras MJ, Maroco J, Monteiro R, Caeiro R, Dias Neto D. Randomized controlled trial of an intervention to change cardiac misconceptions in myocardial infarction patients. Psychol Heal Med 2017; 22(3): 255–65.
9. Khanizadeh T, Bagherian Sararudi R, Ebrahimi A, Feyzi A, Sanei H. The role of psychological flexibility on the quality of life of patients with coronary artery disease mediated by illness perception: Presenting a structural equation model. Journal of Isfahan Medical School 1401; 40(662): 115-23. [Farsi]
10. Haraldstad K, Wahl A, Andenæs R, Andersen JR, Andersen MH, Beisland E, et al. A systematic review of quality of life research in medicine and health sciences. Qual Life Res 2019; 28(10): 2641–50.
11. Ghahnaviyeh LA, Bagherian R, Feizi A, Afshari A, Darani FM. The effectiveness of acceptance and commitment therapy on quality of life in a patient with myocardial infarction: A randomized control trial. Iran J Psychiatry 2020; 15(1): 1–9. [Farsi]
12. Rose M, Graham CD, O’Connell N, Vari C, Edwards V, Taylor E, et al. A randomised controlled trial of acceptance and commitment therapy for improving quality of life in people with muscle diseases. Psychol Med 2023; 53(8): 3511–24.
14. Whitehead L, Rashidi A, Newson L, Astin F, Gill P, Lane DA, et al. The role of acceptance and commitment therapy in cardiovascular and diabetes healthcare: A scoping review. Int J Environ Res Public Health 2021; 18(15): 1–15. [Farsi]
15. Zhang CQ, Leeming E, Smith P, Chung PK, Hagger MS, Hayes SC. Acceptance and commitment therapy for health behavior change: A contextually-driven approach. Front Psychol 2018; 8: 2350.
16. Babaee FE, Habibi M, Ghodrati S. Journal of Research in Psychological Health. RphKhuAcIr 2020; 14: 115–29. [Farsi]
17. Doorley JD, Goodman FR, Kelso KC, Kashdan TB. Psychological flexibility: What we know, what we do not know, and what we think we know. Soc Personal Psychol Compass 2020; 14(12): 1–11.
18. Gloster AT, Block VJ, Klotsche J, Villanueva J, Marcia T, Rinner B, et al. Journal of Contextual Behavioral Science Psy-Flex: A contextually sensitive measure of psychological flexibility. J Context Behav Sci 2021; 22: 13–23.
19. Pyszkowska A, Rönnlund M. Psychological Flexibility and Self-Compassion as Predictors of Well-Being: Mediating Role of a Balanced Time Perspective. Front Psychol 2021; 12: 1–12.
20. McAteer G, Gillanders D. Investigating the role of psychological flexibility, masculine self-esteem and stoicism as predictors of psychological distress and quality of life in men living with prostate cancer. Eur J Cancer Care (Engl) 2019; 28(4): 1–13.
21. Sheibani H, Sheibani KA, Amreei NN, Masrour MJ. An Investigation of the Effects of the Acceptance and Commitment Therapy in Groups on the Cognitive Strategies of Emotion Regulation and Self-Control in Coronary Heart Disease Patients. J Med Life 2019; 2019(4): 361–7. [Farsi]
22. Klussman K, Curtin N, Langer J, Nichols AL. Examining the effect of mindfulness on well-being: Self-connection as a mediator. J Pacific Rim Psychol 2020; 14.
23. Jiménez-Picón N, Romero-Martín M, Ponce-Blandón JA, Ramirez-Baena L, Palomo-Lara JC, Gómez-Salgado J. The relationship between mindfulness and emotional intelligence as a protective factor for healthcare professionals: Systematic review. Int J Environ Res Public Health 2021; 18(10): 1–14.
24. Zomorrodi S, Tabatabaie SKR, Azadfallah P, Ebrahimidaryani N, Arbabi M. Long term effects of mindfulness on quality of life in irritable bowel syndrome. Iran J Psychiatry 2015; 10(2): 100–5. [Farsi]
25. Khanizadeh, Tavakol and Bagherian Sararudi, Reza and Ebrahimi, Amroleh and Feyzi, Avat and Sanei, Hamid. The role of psychological flexibility on the quality of life of patients with coronary heart disease mediated by illness perception: presenting an equation model. Journal of Isfahan Medical School 1401; 40(662): 115-23. [Farsi]
26. Tabachnick BG, Fidell LS. Using multivariate statistics. 7th. New York, NY: Allyn and Bacon; 2019; 139.
27. THE WHOQOL GROUP. Development of the World Health Organization WHOQOL-BREF Quality of Life Assessment. Psychological Medicine. 1998; 28(3): 551-8.
28. Ili I, Šipeti S. Psychometric Properties of the World Health Organization’ s Quality of Life (WHOQOL-BREF) Questionnaire in Medical Students. Medicina (Kaunas) 2019; 55(12): 772.
29. Nedjat S, Montazeri A, Holakouie K, Mohammad KMR. Psychometric properties of the Iranian interview-administered version of the World Health Organization’s Quality of Life Questionnaire (WHOQOL-BREF): A population-based study. BMC Heal Serv Res 2008; 8: 1–7. [Farsi]
30. Ben-Itzhak S, Bluvstein Irit MM. The Psychological Flexibility Questionnaire (PFQ): Development, reliability and validity. Webmed Cent Psychol 2014; 5(4).
31. Safarzaei M, Ameri F, Mehrinejad SA, Paivastegar M, Khodabakhsh Pirkalani R. Psychometric properties of the Psychological Flexibility Questionnaire in students. Journal of Research in Psychological Health 2020; 14(2): 50 -65. [Farsi]
32. Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). Mindful attention awareness scale. Journal of Personality and Social Psychology.
33. Kozasa EH, Cristina I, Souza W De, Ronzani TM. Validity Evidence of the Brazilian Version of the Mindful Attention Awareness Scale (MAAS). Psychol Reflexão e Crítica 2015; 28(1): 87–95.
34. Nooripour R, Ghanbari N, Hassani-Abharian P, Radwin LE, Hosseinian SHS. Validation of Persian Version of Mindful Attention Awareness Scale (MAAS) in Iranian Women with Breast Cancer. Arch Iran Med 2022; 25(5): 300–7. [Farsi]
35. Gareth J, Daniela W, Trevor H, Robert T. An Introduction to Statistical Learning. New York. Springer Science and Business Media. 2017: 39-48.
36. Faqihi A, Zanjani Z, Omidi A, Fakharian E. Prediction of quality of life among people with major depression after traumatic brain injury based on psychological flexibility and depression severity. KAUMS J (FEYZ) 2020; 24(6): 666–75. [Farsi]
37. Panayiotou G, Panteli M, Leonidou C. Coping with the invisible enemy: The role of emotion regulation and awareness in quality of life during the COVID-19 pandemic. J Context Behav Sci 2021; 19(10): 17–27.
38. Zhang Q, Zhao H, Zheng Y. Effectiveness of mindfulness-based stress reduction (MBSR) on symptom variables and health-related quality of life in breast cancer patients—a systematic review and meta-analysis. Support Care Cancer 2019; 27(3): 771–81.
39. Kakoschke N, Hassed C, Chambers R, Lee K. The importance of formal versus informal mindfulness practice for enhancing psychological wellbeing and study engagement in a medical student cohort with a 5-week mindfulness-based lifestyle program. PLoS One 2021; 16(10): 1–15.
40. Panayiotou G, Panteli M, Leonidou C. Coping with the invisible enemy: The role of emotion regulation and awareness in quality of life during the COVID-19 pandemic. J Context Behav Sci 2021; 19(10): 17–27.
Investigating the Role of Psychological Flexibility and Mindfulness in Predicting the Quality of Life in Coronary Artery Patients in Kashan, 2023-24: A Descriptive Study
Mohammad Sarani[4], Abdollah Omidi[5], Zahra Zanjani[6]
Received: 07/09/25 Sent for Revision: 12/10/25 Received Revised Manuscript: 14/02/25 Accepted: 16/02/25
Background and Objectives: Low quality of life plays a significant role in the worsening of clinical conditions of coronary artery patients and in increasing their mortality rate. Based on previous studies, psychological flexibility and mindfulness can predict quality of life in various patients. The aim of this study was to determine the role of psychological flexibility and mindfulness in predicting quality of life in coronary artery disease patients
Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted using convenience sampling method on coronary artery patients referred to the hospitals in Kashan City, 2023-24 (n=252). The World Health Organization quality of life questionnaire, Psychological Flexibility Questionnaire, and Mindful Attention Awareness Scale were used to collect data. Pearson's correlation method and multiple linear regression were used to analyze the data
Results: Psychological flexibility (r=0.778, p<0.001) and mindfulness (r=0.607, p<0.001) have a positive and significant relationship with the quality of life in coronary artery patients. Each of the predictor variables was able to predict the criterion variable well. Also, by adding mindfulness to psychological flexibility, they were able to explain about 67% of the variance in quality of life
Conclusion: The current study showed that psychological flexibility and mindfulness had a positive and significant relationship with the quality of life of coronary artery patients, and were able to significantly predict the quality of life. As a result, there is a need to consider increasing psychological flexibility by clarifying life values and performing mindfulness exercises in the treatment protocols of these patients
Keywords: Coronary artery disease, Psychological flexibility, Mindfulness, Quality of life
Funding: This study was funded by Kashan University of Medical Sciences.
Conflicts of interest: None declared.
Ethical considerations: The Ethics Committee of Kashan University of Medicine Sciences approved the study (IR.KAUMS.MEDNT.REC.1402.250).
Authors’ contributions:
- Conceptualization: Mohammad Sarani, Zahra Zanjani, Abdollah Omidi
- Methodology: Mohammad Sarani, Zahra Zanjani
- Data collection: Mohammad Sarani
- Formal analysis: Mohammad Sarani, Zahra Zanjani
- Supervision: Abdollah Omidi
- Project administration: Abdollah Omidi
- Writing - review & editing: Mohammad Sarani, Zahra Zanjani
|
Citation: Sarani M, Omidi A, Zanjani Z. Investigating the Role of Psychological Flexibility and Mindfulness in Predicting the Quality of Life in Coronary Artery Patients in Kashan, 2023-2024: A Descriptive Study. J Rafsanjan Univ Med Sci 2026; 24 (12): 1103-16. [Farsi]
|
[1]- دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کاشان، کاشان، ایران
[2]- استاد، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کاشان، کاشان، ایران
[3]- (نویسنده مسئول) مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر برسلامت، دانشگاه علوم پزشکی کاشان، کاشان، ایران
دانشیار گروه روانشناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کاشان، کاشان، ایران
تلفن: 55109999-031، پست الکترونیکی: zzanjani1361@gmail.com
دانشیار گروه روانشناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کاشان، کاشان، ایران
تلفن: 55109999-031، پست الکترونیکی: zzanjani1361@gmail.com
[4]- Master's student in psychology, Department of Clinical Psychology, Faculty of Medicine, Kashan University of Medical Sciences, Kashan, Iran
[5]- Professor, Department of Clinical Psychology, Faculty of Medicine, Kashan University of Medical Sciences, Kashan, Iran
[6]- Social Determinants of Health (SDH) Research Center, kashan University of Medical Sciences, kashan, Iran
Associate Prof., Dept. of Clinical Psychology, School of Medicine, Kashan University of Medical Sciences, Kashan, Iran
ORCID: 0000-0003-4450-9397
(Corresponding Author) Tel: (031) 55109999, E-mail: zzanjani1361@gmail.com .ir
Associate Prof., Dept. of Clinical Psychology, School of Medicine, Kashan University of Medical Sciences, Kashan, Iran
ORCID: 0000-0003-4450-9397
(Corresponding Author) Tel: (031) 55109999, E-mail: zzanjani1361@gmail.com .ir
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
روانپزشكي
دریافت: 1404/6/12 | پذیرش: 1404/11/27 | انتشار: 1405/2/30
دریافت: 1404/6/12 | پذیرش: 1404/11/27 | انتشار: 1405/2/30
فهرست منابع
1. Gąsiorowski A DJ. Comprehensive rehabilitation in chronic heart failure. Ann Agric Env Med 2013; 20(3): 606-12.
2. Amini M, Zayeri F, Salehi M. Trend analysis of cardiovascular disease mortality, incidence, and mortality-to-incidence ratio: results from global burden of disease study 2017. BMC Public Health 2021; 21(1): 401. [Farsi]
3. Spencer S. Global Burden of Disease 2010 Study: A personal reflection. Glob Cardiol Sci Pract 2013 Nov 1; 2013(2): 115-26.
4. Malakar AK, Choudhury D, Halder B, Paul P, Uddin A, Chakraborty S. A review on coronary artery disease, its risk factors, and therapeutics. J Cell Physiol 2019; 234(10): 16812–23.
5. Varaei S, Shamsizadeh M, Cheraghi MA, Talebi M, Dehghani A, Abbasi A. Effects of a peer education on cardiac self-efficacy and readmissions in patients undergoing coronary artery bypass graft surgery: a randomized-controlled trial. Nurs Crit Care 2017; 22(1): 19–28. [Farsi]
6. Soleimani MA, Zarabadi-Pour S, Huak Chan Y, Allen KA, Shamsizadeh M. Factors Associated with Hope and Quality of Life in Patients with Coronary Artery Disease. J Nurs Res 2022; 30(2): E200. [Farsi]
7. Reed JL, Terada T, Cotie LM, Tulloch HE, Leenen FH, Mistura M, et al. The effects of high-intensity interval training, Nordic walking and moderate-to-vigorous intensity continuous training on functional capacity, depression and quality of life in patients with coronary artery disease enrolled in cardiac rehabilitation: A randomized controlled trial (CRX study). Prog Cardiovasc Dis 2022; 70: 73–83.
8. Figueiras MJ, Maroco J, Monteiro R, Caeiro R, Dias Neto D. Randomized controlled trial of an intervention to change cardiac misconceptions in myocardial infarction patients. Psychol Heal Med 2017; 22(3): 255–65.
9. Khanizadeh T, Bagherian Sararudi R, Ebrahimi A, Feyzi A, Sanei H. The role of psychological flexibility on the quality of life of patients with coronary artery disease mediated by illness perception: Presenting a structural equation model. Journal of Isfahan Medical School 1401; 40(662): 115-23. [Farsi]
10. Haraldstad K, Wahl A, Andenæs R, Andersen JR, Andersen MH, Beisland E, et al. A systematic review of quality of life research in medicine and health sciences. Qual Life Res 2019; 28(10): 2641–50.
11. Ghahnaviyeh LA, Bagherian R, Feizi A, Afshari A, Darani FM. The effectiveness of acceptance and commitment therapy on quality of life in a patient with myocardial infarction: A randomized control trial. Iran J Psychiatry 2020; 15(1): 1–9. [Farsi]
12. Rose M, Graham CD, O’Connell N, Vari C, Edwards V, Taylor E, et al. A randomised controlled trial of acceptance and commitment therapy for improving quality of life in people with muscle diseases. Psychol Med 2023; 53(8): 3511–24.
13. Whitehead L, Rashidi A, Newson L, Astin F, Gill P, Lane DA, et al. The role of acceptance and commitment therapy in cardiovascular and diabetes healthcare: A scoping review. Int J Environ Res Public Health 2021; 18(15): 1–15. [Farsi]
14. Zhang CQ, Leeming E, Smith P, Chung PK, Hagger MS, Hayes SC. Acceptance and commitment therapy for health behavior change: A contextually-driven approach. Front Psychol 2018; 8: 2350.
15. Babaee FE, Habibi M, Ghodrati S. Journal of Research in Psychological Health. RphKhuAcIr 2020; 14: 115–29. [Farsi]
16. Doorley JD, Goodman FR, Kelso KC, Kashdan TB. Psychological flexibility: What we know, what we do not know, and what we think we know. Soc Personal Psychol Compass 2020; 14(12): 1–11.
17. Gloster AT, Block VJ, Klotsche J, Villanueva J, Marcia T, Rinner B, et al. Journal of Contextual Behavioral Science Psy-Flex: A contextually sensitive measure of psychological flexibility. J Context Behav Sci 2021; 22: 13–23.
18. Pyszkowska A, Rönnlund M. Psychological Flexibility and Self-Compassion as Predictors of Well-Being: Mediating Role of a Balanced Time Perspective. Front Psychol 2021; 12: 1–12.
19. McAteer G, Gillanders D. Investigating the role of psychological flexibility, masculine self-esteem and stoicism as predictors of psychological distress and quality of life in men living with prostate cancer. Eur J Cancer Care (Engl) 2019; 28(4): 1–13.
20. Sheibani H, Sheibani KA, Amreei NN, Masrour MJ. An Investigation of the Effects of the Acceptance and Commitment Therapy in Groups on the Cognitive Strategies of Emotion Regulation and Self-Control in Coronary Heart Disease Patients. J Med Life 2019; 2019(4): 361–7. [Farsi]
21. Klussman K, Curtin N, Langer J, Nichols AL. Examining the effect of mindfulness on well-being: Self-connection as a mediator. J Pacific Rim Psychol 2020; 14.
22. Jiménez-Picón N, Romero-Martín M, Ponce-Blandón JA, Ramirez-Baena L, Palomo-Lara JC, Gómez-Salgado J. The relationship between mindfulness and emotional intelligence as a protective factor for healthcare professionals: Systematic review. Int J Environ Res Public Health 2021; 18(10): 1–14.
23. Zomorrodi S, Tabatabaie SKR, Azadfallah P, Ebrahimidaryani N, Arbabi M. Long term effects of mindfulness on quality of life in irritable bowel syndrome. Iran J Psychiatry 2015; 10(2): 100–5. [Farsi]
24. Khanizadeh, Tavakol and Bagherian Sararudi, Reza and Ebrahimi, Amroleh and Feyzi, Avat and Sanei, Hamid. The role of psychological flexibility on the quality of life of patients with coronary heart disease mediated by illness perception: presenting an equation model. Journal of Isfahan Medical School 1401; 40(662): 115-23. [Farsi]
25. Tabachnick BG, Fidell LS. Using multivariate statistics. 7th. New York, NY: Allyn and Bacon; 2019; 139.
26. THE WHOQOL GROUP. Development of the World Health Organization WHOQOL-BREF Quality of Life Assessment. Psychological Medicine. 1998; 28(3): 551-8.
27. Ili I, Šipeti S. Psychometric Properties of the World Health Organization’ s Quality of Life (WHOQOL-BREF) Questionnaire in Medical Students. Medicina (Kaunas) 2019; 55(12): 772.
28. Nedjat S, Montazeri A, Holakouie K, Mohammad KMR. Psychometric properties of the Iranian interview-administered version of the World Health Organization’s Quality of Life Questionnaire (WHOQOL-BREF): A population-based study. BMC Heal Serv Res 2008; 8: 1–7. [Farsi]
29. Ben-Itzhak S, Bluvstein Irit MM. The Psychological Flexibility Questionnaire (PFQ): Development, reliability and validity. Webmed Cent Psychol 2014; 5(4).
30. Safarzaei M, Ameri F, Mehrinejad SA, Paivastegar M, Khodabakhsh Pirkalani R. Psychometric properties of the Psychological Flexibility Questionnaire in students. Journal of Research in Psychological Health 2020; 14(2): 50 -65. [Farsi]
31. Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). Mindful attention awareness scale. Journal of Personality and Social Psychology.
32. Kozasa EH, Cristina I, Souza W De, Ronzani TM. Validity Evidence of the Brazilian Version of the Mindful Attention Awareness Scale (MAAS). Psychol Reflexão e Crítica 2015; 28(1): 87–95.
33. Nooripour R, Ghanbari N, Hassani-Abharian P, Radwin LE, Hosseinian SHS. Validation of Persian Version of Mindful Attention Awareness Scale (MAAS) in Iranian Women with Breast Cancer. Arch Iran Med 2022; 25(5): 300–7. [Farsi]
34. Gareth J, Daniela W, Trevor H, Robert T. An Introduction to Statistical Learning. New York. Springer Science and Business Media. 2017: 39-48.
35. Faqihi A, Zanjani Z, Omidi A, Fakharian E. Prediction of quality of life among people with major depression after traumatic brain injury based on psychological flexibility and depression severity. KAUMS J (FEYZ) 2020; 24(6): 666–75. [Farsi]
36. Panayiotou G, Panteli M, Leonidou C. Coping with the invisible enemy: The role of emotion regulation and awareness in quality of life during the COVID-19 pandemic. J Context Behav Sci 2021; 19(10): 17–27.
37. Zhang Q, Zhao H, Zheng Y. Effectiveness of mindfulness-based stress reduction (MBSR) on symptom variables and health-related quality of life in breast cancer patients—a systematic review and meta-analysis. Support Care Cancer 2019; 27(3): 771–81.
38. Kakoschke N, Hassed C, Chambers R, Lee K. The importance of formal versus informal mindfulness practice for enhancing psychological wellbeing and study engagement in a medical student cohort with a 5-week mindfulness-based lifestyle program. PLoS One 2021; 16(10): 1–15.
39. Panayiotou G, Panteli M, Leonidou C. Coping with the invisible enemy: The role of emotion regulation and awareness in quality of life during the COVID-19 pandemic. J Context Behav Sci 2021; 19(10): 17–27.
40. Gąsiorowski A DJ. Comprehensive rehabilitation in chronic heart failure. Ann Agric Env Med 2013; 20(3): 606-12.
41. Amini M, Zayeri F, Salehi M. Trend analysis of cardiovascular disease mortality, incidence, and mortality-to-incidence ratio: results from global burden of disease study 2017. BMC Public Health 2021; 21(1): 401. [Farsi]
42. Spencer S. Global Burden of Disease 2010 Study: A personal reflection. Glob Cardiol Sci Pract 2013 Nov 1; 2013(2): 115-26.
43. Malakar AK, Choudhury D, Halder B, Paul P, Uddin A, Chakraborty S. A review on coronary artery disease, its risk factors, and therapeutics. J Cell Physiol 2019; 234(10): 16812–23.
44. Varaei S, Shamsizadeh M, Cheraghi MA, Talebi M, Dehghani A, Abbasi A. Effects of a peer education on cardiac self-efficacy and readmissions in patients undergoing coronary artery bypass graft surgery: a randomized-controlled trial. Nurs Crit Care 2017; 22(1): 19–28. [Farsi]
45. Soleimani MA, Zarabadi-Pour S, Huak Chan Y, Allen KA, Shamsizadeh M. Factors Associated with Hope and Quality of Life in Patients with Coronary Artery Disease. J Nurs Res 2022; 30(2): E200. [Farsi]
46. Reed JL, Terada T, Cotie LM, Tulloch HE, Leenen FH, Mistura M, et al. The effects of high-intensity interval training, Nordic walking and moderate-to-vigorous intensity continuous training on functional capacity, depression and quality of life in patients with coronary artery disease enrolled in cardiac rehabilitation: A randomized controlled trial (CRX study). Prog Cardiovasc Dis 2022; 70: 73–83.
47. Figueiras MJ, Maroco J, Monteiro R, Caeiro R, Dias Neto D. Randomized controlled trial of an intervention to change cardiac misconceptions in myocardial infarction patients. Psychol Heal Med 2017; 22(3): 255–65.
48. Khanizadeh T, Bagherian Sararudi R, Ebrahimi A, Feyzi A, Sanei H. The role of psychological flexibility on the quality of life of patients with coronary artery disease mediated by illness perception: Presenting a structural equation model. Journal of Isfahan Medical School 1401; 40(662): 115-23. [Farsi]
49. Haraldstad K, Wahl A, Andenæs R, Andersen JR, Andersen MH, Beisland E, et al. A systematic review of quality of life research in medicine and health sciences. Qual Life Res 2019; 28(10): 2641–50.
50. Ghahnaviyeh LA, Bagherian R, Feizi A, Afshari A, Darani FM. The effectiveness of acceptance and commitment therapy on quality of life in a patient with myocardial infarction: A randomized control trial. Iran J Psychiatry 2020; 15(1): 1–9. [Farsi]
51. Rose M, Graham CD, O’Connell N, Vari C, Edwards V, Taylor E, et al. A randomised controlled trial of acceptance and commitment therapy for improving quality of life in people with muscle diseases. Psychol Med 2023; 53(8): 3511–24.
52. Whitehead L, Rashidi A, Newson L, Astin F, Gill P, Lane DA, et al. The role of acceptance and commitment therapy in cardiovascular and diabetes healthcare: A scoping review. Int J Environ Res Public Health 2021; 18(15): 1–15. [Farsi]
53. Zhang CQ, Leeming E, Smith P, Chung PK, Hagger MS, Hayes SC. Acceptance and commitment therapy for health behavior change: A contextually-driven approach. Front Psychol 2018; 8: 2350.
54. Babaee FE, Habibi M, Ghodrati S. Journal of Research in Psychological Health. RphKhuAcIr 2020; 14: 115–29. [Farsi]
55. Doorley JD, Goodman FR, Kelso KC, Kashdan TB. Psychological flexibility: What we know, what we do not know, and what we think we know. Soc Personal Psychol Compass 2020; 14(12): 1–11.
56. Gloster AT, Block VJ, Klotsche J, Villanueva J, Marcia T, Rinner B, et al. Journal of Contextual Behavioral Science Psy-Flex: A contextually sensitive measure of psychological flexibility. J Context Behav Sci 2021; 22: 13–23.
57. Pyszkowska A, Rönnlund M. Psychological Flexibility and Self-Compassion as Predictors of Well-Being: Mediating Role of a Balanced Time Perspective. Front Psychol 2021; 12: 1–12.
58. McAteer G, Gillanders D. Investigating the role of psychological flexibility, masculine self-esteem and stoicism as predictors of psychological distress and quality of life in men living with prostate cancer. Eur J Cancer Care (Engl) 2019; 28(4): 1–13.
59. Sheibani H, Sheibani KA, Amreei NN, Masrour MJ. An Investigation of the Effects of the Acceptance and Commitment Therapy in Groups on the Cognitive Strategies of Emotion Regulation and Self-Control in Coronary Heart Disease Patients. J Med Life 2019; 2019(4): 361–7. [Farsi]
60. Klussman K, Curtin N, Langer J, Nichols AL. Examining the effect of mindfulness on well-being: Self-connection as a mediator. J Pacific Rim Psychol 2020; 14.
61. Jiménez-Picón N, Romero-Martín M, Ponce-Blandón JA, Ramirez-Baena L, Palomo-Lara JC, Gómez-Salgado J. The relationship between mindfulness and emotional intelligence as a protective factor for healthcare professionals: Systematic review. Int J Environ Res Public Health 2021; 18(10): 1–14.
62. Zomorrodi S, Tabatabaie SKR, Azadfallah P, Ebrahimidaryani N, Arbabi M. Long term effects of mindfulness on quality of life in irritable bowel syndrome. Iran J Psychiatry 2015; 10(2): 100–5. [Farsi]
63. Khanizadeh, Tavakol and Bagherian Sararudi, Reza and Ebrahimi, Amroleh and Feyzi, Avat and Sanei, Hamid. The role of psychological flexibility on the quality of life of patients with coronary heart disease mediated by illness perception: presenting an equation model. Journal of Isfahan Medical School 1401; 40(662): 115-23. [Farsi]
64. Tabachnick BG, Fidell LS. Using multivariate statistics. 7th. New York, NY: Allyn and Bacon; 2019; 139.
65. THE WHOQOL GROUP. Development of the World Health Organization WHOQOL-BREF Quality of Life Assessment. Psychological Medicine. 1998; 28(3): 551-8.
66. Ili I, Šipeti S. Psychometric Properties of the World Health Organization’ s Quality of Life (WHOQOL-BREF) Questionnaire in Medical Students. Medicina (Kaunas) 2019; 55(12): 772.
67. Nedjat S, Montazeri A, Holakouie K, Mohammad KMR. Psychometric properties of the Iranian interview-administered version of the World Health Organization’s Quality of Life Questionnaire (WHOQOL-BREF): A population-based study. BMC Heal Serv Res 2008; 8: 1–7. [Farsi]
68. Ben-Itzhak S, Bluvstein Irit MM. The Psychological Flexibility Questionnaire (PFQ): Development, reliability and validity. Webmed Cent Psychol 2014; 5(4).
69. Safarzaei M, Ameri F, Mehrinejad SA, Paivastegar M, Khodabakhsh Pirkalani R. Psychometric properties of the Psychological Flexibility Questionnaire in students. Journal of Research in Psychological Health 2020; 14(2): 50 -65. [Farsi]
70. Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). Mindful attention awareness scale. Journal of Personality and Social Psychology.
71. Kozasa EH, Cristina I, Souza W De, Ronzani TM. Validity Evidence of the Brazilian Version of the Mindful Attention Awareness Scale (MAAS). Psychol Reflexão e Crítica 2015; 28(1): 87–95.
72. Nooripour R, Ghanbari N, Hassani-Abharian P, Radwin LE, Hosseinian SHS. Validation of Persian Version of Mindful Attention Awareness Scale (MAAS) in Iranian Women with Breast Cancer. Arch Iran Med 2022; 25(5): 300–7. [Farsi]
73. Gareth J, Daniela W, Trevor H, Robert T. An Introduction to Statistical Learning. New York. Springer Science and Business Media. 2017: 39-48.
74. Faqihi A, Zanjani Z, Omidi A, Fakharian E. Prediction of quality of life among people with major depression after traumatic brain injury based on psychological flexibility and depression severity. KAUMS J (FEYZ) 2020; 24(6): 666–75. [Farsi]
75. Panayiotou G, Panteli M, Leonidou C. Coping with the invisible enemy: The role of emotion regulation and awareness in quality of life during the COVID-19 pandemic. J Context Behav Sci 2021; 19(10): 17–27.
76. Zhang Q, Zhao H, Zheng Y. Effectiveness of mindfulness-based stress reduction (MBSR) on symptom variables and health-related quality of life in breast cancer patients—a systematic review and meta-analysis. Support Care Cancer 2019; 27(3): 771–81.
77. Kakoschke N, Hassed C, Chambers R, Lee K. The importance of formal versus informal mindfulness practice for enhancing psychological wellbeing and study engagement in a medical student cohort with a 5-week mindfulness-based lifestyle program. PLoS One 2021; 16(10): 1–15.
78. Panayiotou G, Panteli M, Leonidou C. Coping with the invisible enemy: The role of emotion regulation and awareness in quality of life during the COVID-19 pandemic. J Context Behav Sci 2021; 19(10): 17–27.
79. Gąsiorowski A DJ. Comprehensive rehabilitation in chronic heart failure. Ann Agric Env Med 2013; 20(3): 606-12.
80. Amini M, Zayeri F, Salehi M. Trend analysis of cardiovascular disease mortality, incidence, and mortality-to-incidence ratio: results from global burden of disease study 2017. BMC Public Health 2021; 21(1): 401. [Farsi]
81. Spencer S. Global Burden of Disease 2010 Study: A personal reflection. Glob Cardiol Sci Pract 2013 Nov 1; 2013(2): 115-26.
82. Malakar AK, Choudhury D, Halder B, Paul P, Uddin A, Chakraborty S. A review on coronary artery disease, its risk factors, and therapeutics. J Cell Physiol 2019; 234(10): 16812–23.
83. Varaei S, Shamsizadeh M, Cheraghi MA, Talebi M, Dehghani A, Abbasi A. Effects of a peer education on cardiac self-efficacy and readmissions in patients undergoing coronary artery bypass graft surgery: a randomized-controlled trial. Nurs Crit Care 2017; 22(1): 19–28. [Farsi]
84. Soleimani MA, Zarabadi-Pour S, Huak Chan Y, Allen KA, Shamsizadeh M. Factors Associated with Hope and Quality of Life in Patients with Coronary Artery Disease. J Nurs Res 2022; 30(2): E200. [Farsi]
85. Reed JL, Terada T, Cotie LM, Tulloch HE, Leenen FH, Mistura M, et al. The effects of high-intensity interval training, Nordic walking and moderate-to-vigorous intensity continuous training on functional capacity, depression and quality of life in patients with coronary artery disease enrolled in cardiac rehabilitation: A randomized controlled trial (CRX study). Prog Cardiovasc Dis 2022; 70: 73–83.
86. Figueiras MJ, Maroco J, Monteiro R, Caeiro R, Dias Neto D. Randomized controlled trial of an intervention to change cardiac misconceptions in myocardial infarction patients. Psychol Heal Med 2017; 22(3): 255–65.
87. Khanizadeh T, Bagherian Sararudi R, Ebrahimi A, Feyzi A, Sanei H. The role of psychological flexibility on the quality of life of patients with coronary artery disease mediated by illness perception: Presenting a structural equation model. Journal of Isfahan Medical School 1401; 40(662): 115-23. [Farsi]
88. Haraldstad K, Wahl A, Andenæs R, Andersen JR, Andersen MH, Beisland E, et al. A systematic review of quality of life research in medicine and health sciences. Qual Life Res 2019; 28(10): 2641–50.
89. Ghahnaviyeh LA, Bagherian R, Feizi A, Afshari A, Darani FM. The effectiveness of acceptance and commitment therapy on quality of life in a patient with myocardial infarction: A randomized control trial. Iran J Psychiatry 2020; 15(1): 1–9. [Farsi]
90. Rose M, Graham CD, O’Connell N, Vari C, Edwards V, Taylor E, et al. A randomised controlled trial of acceptance and commitment therapy for improving quality of life in people with muscle diseases. Psychol Med 2023; 53(8): 3511–24.
91. Whitehead L, Rashidi A, Newson L, Astin F, Gill P, Lane DA, et al. The role of acceptance and commitment therapy in cardiovascular and diabetes healthcare: A scoping review. Int J Environ Res Public Health 2021; 18(15): 1–15. [Farsi]
92. Zhang CQ, Leeming E, Smith P, Chung PK, Hagger MS, Hayes SC. Acceptance and commitment therapy for health behavior change: A contextually-driven approach. Front Psychol 2018; 8: 2350.
93. Babaee FE, Habibi M, Ghodrati S. Journal of Research in Psychological Health. RphKhuAcIr 2020; 14: 115–29. [Farsi]
94. Doorley JD, Goodman FR, Kelso KC, Kashdan TB. Psychological flexibility: What we know, what we do not know, and what we think we know. Soc Personal Psychol Compass 2020; 14(12): 1–11.
95. Gloster AT, Block VJ, Klotsche J, Villanueva J, Marcia T, Rinner B, et al. Journal of Contextual Behavioral Science Psy-Flex: A contextually sensitive measure of psychological flexibility. J Context Behav Sci 2021; 22: 13–23.
96. Pyszkowska A, Rönnlund M. Psychological Flexibility and Self-Compassion as Predictors of Well-Being: Mediating Role of a Balanced Time Perspective. Front Psychol 2021; 12: 1–12.
97. McAteer G, Gillanders D. Investigating the role of psychological flexibility, masculine self-esteem and stoicism as predictors of psychological distress and quality of life in men living with prostate cancer. Eur J Cancer Care (Engl) 2019; 28(4): 1–13.
98. Sheibani H, Sheibani KA, Amreei NN, Masrour MJ. An Investigation of the Effects of the Acceptance and Commitment Therapy in Groups on the Cognitive Strategies of Emotion Regulation and Self-Control in Coronary Heart Disease Patients. J Med Life 2019; 2019(4): 361–7. [Farsi]
99. Klussman K, Curtin N, Langer J, Nichols AL. Examining the effect of mindfulness on well-being: Self-connection as a mediator. J Pacific Rim Psychol 2020; 14.
100. Jiménez-Picón N, Romero-Martín M, Ponce-Blandón JA, Ramirez-Baena L, Palomo-Lara JC, Gómez-Salgado J. The relationship between mindfulness and emotional intelligence as a protective factor for healthcare professionals: Systematic review. Int J Environ Res Public Health 2021; 18(10): 1–14.
101. Zomorrodi S, Tabatabaie SKR, Azadfallah P, Ebrahimidaryani N, Arbabi M. Long term effects of mindfulness on quality of life in irritable bowel syndrome. Iran J Psychiatry 2015; 10(2): 100–5. [Farsi]
102. Khanizadeh, Tavakol and Bagherian Sararudi, Reza and Ebrahimi, Amroleh and Feyzi, Avat and Sanei, Hamid. The role of psychological flexibility on the quality of life of patients with coronary heart disease mediated by illness perception: presenting an equation model. Journal of Isfahan Medical School 1401; 40(662): 115-23. [Farsi]
103. Tabachnick BG, Fidell LS. Using multivariate statistics. 7th. New York, NY: Allyn and Bacon; 2019; 139.
104. THE WHOQOL GROUP. Development of the World Health Organization WHOQOL-BREF Quality of Life Assessment. Psychological Medicine. 1998; 28(3): 551-8.
105. Ili I, Šipeti S. Psychometric Properties of the World Health Organization’ s Quality of Life (WHOQOL-BREF) Questionnaire in Medical Students. Medicina (Kaunas) 2019; 55(12): 772.
106. Nedjat S, Montazeri A, Holakouie K, Mohammad KMR. Psychometric properties of the Iranian interview-administered version of the World Health Organization’s Quality of Life Questionnaire (WHOQOL-BREF): A population-based study. BMC Heal Serv Res 2008; 8: 1–7. [Farsi]
107. Ben-Itzhak S, Bluvstein Irit MM. The Psychological Flexibility Questionnaire (PFQ): Development, reliability and validity. Webmed Cent Psychol 2014; 5(4).
108. Safarzaei M, Ameri F, Mehrinejad SA, Paivastegar M, Khodabakhsh Pirkalani R. Psychometric properties of the Psychological Flexibility Questionnaire in students. Journal of Research in Psychological Health 2020; 14(2): 50 -65. [Farsi]
109. Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). Mindful attention awareness scale. Journal of Personality and Social Psychology.
110. Kozasa EH, Cristina I, Souza W De, Ronzani TM. Validity Evidence of the Brazilian Version of the Mindful Attention Awareness Scale (MAAS). Psychol Reflexão e Crítica 2015; 28(1): 87–95.
111. Nooripour R, Ghanbari N, Hassani-Abharian P, Radwin LE, Hosseinian SHS. Validation of Persian Version of Mindful Attention Awareness Scale (MAAS) in Iranian Women with Breast Cancer. Arch Iran Med 2022; 25(5): 300–7. [Farsi]
112. Gareth J, Daniela W, Trevor H, Robert T. An Introduction to Statistical Learning. New York. Springer Science and Business Media. 2017: 39-48.
113. Faqihi A, Zanjani Z, Omidi A, Fakharian E. Prediction of quality of life among people with major depression after traumatic brain injury based on psychological flexibility and depression severity. KAUMS J (FEYZ) 2020; 24(6): 666–75. [Farsi]
114. Panayiotou G, Panteli M, Leonidou C. Coping with the invisible enemy: The role of emotion regulation and awareness in quality of life during the COVID-19 pandemic. J Context Behav Sci 2021; 19(10): 17–27.
115. Zhang Q, Zhao H, Zheng Y. Effectiveness of mindfulness-based stress reduction (MBSR) on symptom variables and health-related quality of life in breast cancer patients—a systematic review and meta-analysis. Support Care Cancer 2019; 27(3): 771–81.
116. Kakoschke N, Hassed C, Chambers R, Lee K. The importance of formal versus informal mindfulness practice for enhancing psychological wellbeing and study engagement in a medical student cohort with a 5-week mindfulness-based lifestyle program. PLoS One 2021; 16(10): 1–15.
117. Panayiotou G, Panteli M, Leonidou C. Coping with the invisible enemy: The role of emotion regulation and awareness in quality of life during the COVID-19 pandemic. J Context Behav Sci 2021; 19(10): 17–27.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
