جلد 14، شماره 2 - ( 2-1394 )                   جلد 14 شماره 2 صفحات 85-98 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Vosoughi V, Moradi F, Aghaalinejad H, Peeri M. Effect of Strength Training on CRP, TNF-α, Muscular Strength, and Cardio -Respiratory Function in Inactive Adolescent Girls. JRUMS. 2015; 14 (2) :85-98
URL: http://journal.rums.ac.ir/article-1-2135-fa.html
وثوقی بانه ویان، مرادی فتاح، آقاعلی نژاد حمید، پیری مقصود. تأثیر تمرین قدرتی بر سطوح سرمی عامل نکروز تومور-آلفا، پروتئین واکنشگر C، قدرت عضلانی و عملکرد قلبی-تنفسی در دختران نوجوان غیرفعال. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان. 1394; 14 (2) :85-98

URL: http://journal.rums.ac.ir/article-1-2135-fa.html


گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی- واحد تهران مرکزی- دانشگاه آزاد اسلامی- تهران- ایران
متن کامل [PDF 238 kb]   (1847 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (6206 مشاهده)
متن کامل:   (696 مشاهده)
مقاله پژوهشی

مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان

دوره 14، اردیبهشت 1394، 98-85

تأثیر تمرین قدرتی بر سطوح سرمی عامل نکروز تومور-آلفا، پروتئین واکنشگر C، قدرت عضلانی و عملکرد قلبی-تنفسی در دختران نوجوان غیرفعال

ویان وثوقی‌بانه[1]، فتاح مرادی[2]، حمید آقا‌علی‌نژاد[3]، مقصود پیری[4]

دریافت مقاله: 16/04/93    ارسال مقاله به نویسنده جهت اصلاح:17/10/93   دریافت اصلاحیه از نویسنده: 16/12/93    پذیرش مقاله: 17/12/93

AWT IMAGE

چکیده

زمینه و هدف: نقش محافظتی تمرین بدنی منظم در برابر بیماری‌های مزمن متابولیکی و قلبی-تنفسی به اثرات ضد التهابی آن نسبت داده شده است. تأثیر تمرین قدرتی بر شاخص‌های التهابی نوجوانان کمتر تحت مطالعه قرار گرفته است. هدف از مطالعه حاضر بررسی تأثیر تمرین قدرتی بر سطوح سرمی TNF-α، CRP، قدرت عضلانی و عملکرد قلبی-تنفسی در دختران نوجوان غیرفعال بود.

مواد و روش‌ها: در یک کارآزمایی بالینی تصادفی شده، 24 نفر از دختران نوجوان غیرفعال به طور تصادفی به دو گروه تمرین (12=n) و کنترل (12=n) تقسیم شدند. ویژگی‌های عمومی آزمودنی‌ها و سطوح سرمی شاخص‌های التهابی پروتئین واکنشگر C (CRP) و عامل نکروز تومور-آلفا (TNF-α) قبل، پس از هفته چهارم و پس از هفته هشتم دوره تمرین اندازه‌گیری شد. دستورالعمل تمرین قدرتی شامل هشت هفته تمرین با وزنه بود. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس دو عاملی با اندازه‌گیری‌های مکرر تجزیه و تحلیل شدند.

یافته‌ها: آزمون تحلیل واریانس برای وزن (089/0=p)، نمایه توده بدن (093/0=p)، درصد چربی بدن (142/0=p) و غلظت‌های سرمی CRP (154/0=p) و TNF-α (287/0=p) معنی‌دار نبود و مقادیر این متغیرها پس از دوره تمرین تغییری نکرد. اثرات درون گروهی، بین گروهی و تعاملی برای متغیرهای پرس سینه (به ترتیب 047/0=p، 023/0=p، 016/0=p)، نیم‌اسکات (به ترتیب 011/0=p، 037/0=p، 049/0=p) و VO2 max (به ترتیب 030/0=p، 031/0=p، 042/0=p) معنی‌دار بود و مقادیر این متغیرها در پایان هفته چهارم و به میزان بیشتری در پایان هفته هشتم دوره تمرین افزایش یافت.

نتیجه‌گیری: سطوحِ در گردشِ شاخص‌های التهابی در دختران نوجوان غیرفعال به دنبال تمرین قدرتی (چهار و هشت هفته) تغییر نکرد که این احتمالاً به دلیل عدم تأثیر بر وزن و درصد چربی بدن بود. با این وجود، اجرای تمرین قدرتی جهت بهبود قدرت عضلانی و عملکرد قلبی- تنفسی برای این افراد توصیه می‌شود.

واژه‌های کلیدی: تمرین قدرتی، عامل نکروز تومور-آلفا، پروتئین واکنشگر C، دختران، نوجوان، غیرفعال

مقدمه

اثرات مفید تمرین قدرتی جهت بهبود کیفیت زندگی آنرا به جزئی مهم از برنامه آمادگی جسمانی تبدیل نموده است [1]. اگرچه فعالیت بدنی منظم در میان طیف جوان‌تر جامعه نقش مهمی در رشد، بلوغ و نمو طبیعی بازی می‌کند، اما نگرانی جدی در مورد بیش‌وزنی و فقدان فعالیت بدنی منظم و یا فقدان آمادگی جسمانی که با افزایش خطر ابتلاء به دیابت نوع دو، پرفشاری خون و دیگر بیماری‌های مزمن همراه است در میان نوجوانان وجود دارد که می‌تواند منجر به بیماری، کیفیت نامطلوب زندگی و مرگ زودهنگام شود [2].

توصیه شده است که راهکار‌های پیشگیرانه در نوجوانان، نه فقط روی کاهش چربی و افزایش آمادگی قلبی- تنفسی، بلکه همچنین، باید بر افزایش قدرت عضلانی نیز تأکید کنند [3]. برنامه تمرین قدرتی در نوجوانان علاوه بر افزایش قدرت، استقامت عضلانی و آمادگی قلبی- تنفسی، می‌تواند به تغییرات مطلوب در ترکیب بدن همچون افزایش توده عضلانی و کاهش توده چربی و نیز بهبود حساسیت انسولینی منجر شود [5-4].

نقش محافظتی تمرین بدنی منظم در برابر بیماری‌های مزمن متابولیکی و قلبی- تنفسی به اثرات ضد التهابی آن نسبت داده شده است [6]. همبستگی منفی بین قدرت عضلانی با شاخص‌ها و سایتوکین‌های التهابی همچون پروتئین واکنشگر C (CRP) و عامل نکروز تومور-آلفا (TNF-α) در مطالعات مقطعی نشان داده شده است [7]. CRP که به عنوان یکی از قوی‌ترین پیش‌بین‌گرهای بیماری‌های قلبی- عروقی شناخته شده است [8] می‌تواند در سلول‌های چربی تولید شود، اما به طور عمده توسط کبد در پاسخ به التهاب و همچنین، در پاسخ به عوامل آزاد شده از سلول‌های چربی همچون TNF-α ساخته می‌شود. CRP به طور معنی‌داری با عوامل خطر بیماری‌های قلبی-عروقی همچون چاقی، مقاومت انسولینی، پرفشاری خون و دیس لیپیدمی مرتبط است [9].

TNF-α نیز سایتوکینی است که در ابتدا توسط ماکروفاژها و همچنین، توسط سایر سلول‌ها همچون سلول‌های چربی تولید می‌شود. TNF-α در التهاب سیستمیک دخیل بوده و پاسخ فاز حاد در التهاب را تحریک می‌کند. سطوح خونی بالای TNF-α با خطر بیماری‌های قلبی- عروقی همراه است [10]. به علاوه، افزایش TNF-α با کنترل گلیسمیک انسولین و متابولیسم چربی همبستگی دارد [11]. همچنین، بیان شده است که هایپرتروفی عضلانی ناشی از تمرین قدرتی با کاهش سطوح CRP و TNF-α همراه است [12].

وجود تفاوت‌های جنسیتی فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی به‌ طور رایجی مورد پذیرش قرار گرفته است. این تفاوت‌ها در پاسخ‌های ویژه یا شدت پاسخ‌ها به برنامه‌های تمرینی متنوع آشکار می‌شود [13]. نشان داده شده است که دختران نوجوان در معرض خطر بالای سبک زندگی غیرفعال (از لحاظ جسمانی) هستند که منجر به مشکلات سلامتی بعدی در زندگی می‌شود [14]. کمبود فعالیت بدنی و گرایش فزاینده به سبک زندگی غیرفعال به عنوان عوامل خطر برای گسترش چاقی، دیابت، پرفشاری خون، بیماری شریان کرونری و سرطان به شمار می‌آیند که همه آنها میزان مرگ‌ و میر را افزایش می‌دهند [15].

مطالعات اندکی اثر تمرین قدرتی بر سطوح CRP و TNF-α نوجوانان را بررسی کرده‌اند [17-16]. Hasson و همکاران در یک کارآزمایی کنترل شده تصادفی شانزده هفته‌ای روی نوجوانان نشان دادند سطوح TNF-α در گروه‌های کنترل، تغذیه با تمرین قدرتی و تغذیه به تنهایی تفاوتی با یکدیگر نداشت [16]. در مطالعه دیگری روی افراد بیش وزن، سطوح TNF-α پس از ده ماه تمرین در هر دو گروه تمرین استقامتی و تمرین انعطاف‌پذیری قدرتی کاهش یافت [17]. Sheikholeslami Vatani و همکاران با مطالعه روی مردان سالم جوان دریافتند شش هفته تمرین قدرتی سطوح CRP را پایین آورد [18]، در حالی که Swift و همکاران عدم تغییر معنی‌دار سطوح CRP را بدنبال نه ماه تمرین استقامتی، مقاومتی و ترکیبی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو نشان دادند [19].

نمایه توده بدن و سطح فعالیت بدنی به طور مستقل و معنی‌داری با سلامتی و میزان مرگ‌ و میر در ارتباط هستند [20]. علاوه بر این، افزایش هشداردهنده کمبود فعالیت بدنی و کاهش آمادگی جسمانی در نوجوانان در سراسر جهان [21] و وجود رابطه بین شاخص‌های التهابی و فعالیت بدنی به طور مستقل از سطوح مختلف چاقی [22]، لزوم مطالعه در زمینه اثر تمرین ورزشی روی اجزای آمادگی جسمانی و سطوح شاخص‌های التهابی در نوجوانان ظاهراً سالم، غیرفعال و با وزن طبیعی را نمایان می‌سازد. علی‌رغم برخی یافته‌ها در زمینه اثرات مفید تمرین قدرتی برای نوجوانان [5-4]، اثر آن بر سطوح شاخص‌های التهابی در دختران نوجوان [17-16] کمتر تحت مطالعه قرار گرفته است. بنابراین، هدف از مطالعه حاضر بررسی تأثیر تمرین قدرتی بر سطوح سرمی TNF-α، CRP، قدرت عضلانی و عملکرد قلبی- تنفسی در دختران نوجوان غیر فعال بود.

مواد و روش‌ها

روش مطالعه حاضر از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی شده بود و دختران نوجوان غیرفعال (از لحاظ جسمانی) تحت مطالعه قرار گرفتند. نمونه‌گیری تحقیق هدفمند و قرارگیری آزمودنی‌ها در گروه‌های مطالعه تصادفی بود. به این صورت که از میان هنرجویان هنرستان معلم دخترانه شهرستان پاکدشت در سال 1390 که برای شرکت در مطالعه داوطلب شده بودند (150=n)، آن دسته از دختران 17-16 ساله که در یک سال قبل از شروع مطالعه سابقه فعالیت بدنی منظم نداشتند، انتخاب شدند. تمام داوطلبان پرسشنامه سلامت زنان و پرسش‌نامه میزان فعالیت بدنی روزانه را تکمیل نمودند. داوطلبانی که سابقه ابتلاء به بیماری‌های قلبی عروقی، دیابت، بیماری‌های تیروئیدی و هرگونه وضعیت بیمارگونه شناخته شده را داشته و یا در حال مصرف هر گونه دارو (با تجویز پزشک یا بدون آن) یا تحت هر نوع رژیم غذایی یا درمانی دیگری بودند، از مطالعه خارج شدند. اعتیاد به هرگونه ماده مخدر، سیگار، مصرف الکل و کافئین نیز منجر به خروج داوطلبان از روند تحقیق می‌گردید. تعداد داوطلبان باقی‌مانده واجد شرایط تحقیق 24 نفر بودند که به طور تصادفی (قرعه‌کشی بدون جایگزینی) به دو گروه تمرین (12=n) و کنترل (12=n) تقسیم شدند. تمام داوطلبان فرم رضایت‌نامه کتبی والدین و فرم آمادگی شرکت در فعالیت جسمانی (PAR-Q (Physical Activity Readiness-Questionnaire) را تکمیل نمودند. مطالعه با مجوز کمیته اخلاقی دانشگاه آزاد اسلامی مرکز بانه صورت گرفت.

یک هفته قبل از شروع دستورالعمل تمرین، ابتدا طی یک جلسه آشنایی در محل اجرای تمرین‌ها، اهداف، دستوالعمل تمرین و ارزیابی‌های آزمایشگاهی (مثلاً نمونه‌گیری خون) و برنامه زمانی تحقیق برای داوطلبان تشریح گردید. همچنین، نحوه اجرای حرکات قدرتی به آزمودنی‌های گروه تمرین آموزش داده شد و آزمون یک تکرار بیشینه ( 1RM،1 Repetition Maximum) برای تعیین شدت تمرین (میزان مقاومت) برای هر حرکت اجرا شد. سپس مشخصات آزمودنی‌ها شامل سن، وزن، قد، نمایه توده بدن، درصد چربی بدن، قدرت عضلانی و عملکرد قلبی-تنفسی ثبت گردید. مشخصات آزمودنی‌ها در پایان هفته‌های چهارم و هشتم نیز مجدداً ارزیابی گردید.

دستوالعمل تمرین قدرتی در مطالعه حاضر شامل هشت هفته تمرین با وزنه بود که تحت نظارت محقق صورت گرفت. در هر هفته سه جلسه تمرین به صورت یک روز در میان و در فاصله زمانی 8 الی 10 صبح در سالن ورزشی هنرستان شهرستان پاکدشت اجرا گردید. هر جلسه تمرین شامل گرم کردن (10 دقیقه)، تمرینات با وزنه (از حدود 25 دقیقه در هفته اول تا حدود 55 دقیقه در هفته هشتم) و سرد کردن (10 دقیقه) بود. تمرینات با وزنه شامل هفت ایستگاه (نیم‌اسکات، پرس سینه، قیچی، دراز نشست، فیله، جلو بازو، پشت‌بازو) بود که تمرینات گروه‌های عضلانی بزرگ قبل از کوچک، چندمفصلی قبل از تک‌مفصلی و با رعایت چرخش بالاتنه-پایین‌تنه و آگونیست-آنتاگونیست صورت گرفت. هر حرکت در هفته اول به صورت 1 سِت 12 تکرار با شدت 60% 1RM صورت گرفت که به تدریج در هفته هشتم به سه سِت 8 تکرار با شدت 70% 1RM رسید. هر دو هفته یک بار 1RM برای هر حرکت مجدداً ارزیابی شد و شدت تمرین بر اساس 1RM جدید اِعمال گردید. مدت استراحت بین سِت‌ها دو دقیقه و بین ایستگاه‌ها سه دقیقه بود [23]. در ابتدای هر جلسه تمرین و قبل از تمرینات با وزنه آزمودنی‌ها دو نرم و تمرینات کششی را به منظور گرم کردن انجام دادند. در پایان هر جلسه و پس از تمرینات با وزنه نیز مجدداً دوی نرم و تمرینات کششی جهت سرد کردن تکرار شد.

از آزمودنی‌های گروه تمرین خواسته شد که در طول دوره تحقیق از انجام هرگونه فعالیت بدنی به جز تمرینات تجویزی اجتناب نمایند. آزمودنی‌های گروه کنترل نیز در طول دوره تحقیق، از انجام هرگونه فعالیت بدنی مازاد بر فعالیت‌های زندگی روزمره خودداری نمودند. قبل از شروع تمرین (پیش‌آزمون)، در پایان هفته چهارم (پس‌آزمون اول) و در پایان هفته هشتم تمرین (پس‌آزمون دوم) از هر آزمودنی در حدود ساعت 8 صبح و در حالت نشسته 5 میلی‌لیتر نمونه خون از ورید آرنجی گرفته شد. نمونه‌های خون در دوره لوتئال چرخه قاعدگی از آزمودنی‌ها جمع آوری گردید. نمونه سرم آزمودنی‌ها به آزمایشگاه نور تهران منتقل شده و تا زمان اندازه‌گیری شاخص‌های خونی در دمای 20- درجه سانتی‌گراد نگهداری شد. آزمودنی‌ها می‌بایست از سه روز قبل از نمونه‌گیری خون، از انجام هر نوع فعالیت بدنی خودداری نموده و در طی دوازده ساعت قبل از نمونه‌گیری نیز از هرگونه خوردن و آشامیدن پرهیز نمایند. برای کنترل اثر تغذیه در چند روز قبل از نمونه‌گیری خون، از آزمودنی‌ها خواسته شد که در طول دوره سه روزه قبل از نمونه‌گیری سرم پیش‌آزمون، تمام مواد غذایی مصرف‌ شده را دقیقاً در برگه ثبت تغذیه روزانه یادداشت نمایند و همین رژیم غذایی را در طول دوره سه روزه قبل از نمونه‌گیری پس‌آزمون اول و پس‌آزمون دوم تکرار نمایند. ضمناً، از آنجا که هدف مطالعه حاضر بررسی مداخله تمرینی به تنهایی و بدون مداخله تغذیه‌ای بود، بنابراین آزمودنی‌ها در طول دوره تحقیق رژیم غذایی طبیعی و معمول خود را ادامه دادند.

وزن آزمودنی‌ها با استفاده از ترازوی دیجیتالی (مدل ws 80، ساخت سوئیس)، با حداقل دقت 1/0 کیلوگرم و قد با به کارگیری قدسنج (مدل Machinen AG، ساخت سوئیس)  با حداقل دقت 1/0 سانتی‌متر اندازه‌گیری گردید. نمایه توده بدن (BMI) از طریق تقسیم وزن بدن (کیلوگرم) بر مجذور قد (متر مربع) محاسبه شد. درصد چربی بدن از طریق اندازه‌گیری چربی زیرجلدی در دو نقطه از بدن (سه سر بازو و ساق پا) به ‌وسیله کالیپر (حداقل دقت 1 میلی‌متر، مدلSkinfold Caliper Basline ، ساخت کشور آمریکا) و با استفاده از فرمول زیر برآورد گردید [24]:

1/5 + ](ساق + سه سر) 610/0[ = درصد چربی بدن

1RM به صورت انفرادی و به طور مجزا برای هر گروه عضلانی، از طریق فرمول زیر تعیین گردید [25]:

وزنه بلندشده + (وزنه بلندشده × تعداد تکرار × 033/0) = 1RM

 قدرت عضلانی از طریق پرس سینه و نیم‌اسکات ارزیابی شد [26]. عملکرد قلبی-تنفسی آزمودنی‌ها از طریق برآورد حداکثر اکسیژن مصرفی (VO2 max) با استفاده از آزمون 20 متر شاتل ران چند مرحله‌ای و از طریق فرمول زیر برآورد گردید [27]:

(سرعت × سن × 1536/0) + ((سال)سن × 248/3) – ((کیلومتر بر ساعت)سرعت × 238/3) + 025/31 = (ml.kg-1.min-1) VO2 max

اندازه‌گیری غلظت‌های سرمی TNF-α (کیت ساخت شرکت Bendermed آمریکا، حساسیت 13/0 pg/ml) و CRP (کیت ساخت شرکت Roche آلمان، حساسیت 1/0 mg/l) و به روش ELISA صورت گرفت.

تجزیه و تحلیل‌های آماری با نرم‌افزار آماری SPSS نسخه 22 صورت گرفت. با توجه به نسبتی بودن مقیاس داده‌ها، آزمون‌های پارامتریک جهت تجزیه و تحلیل‌های آماری به‌ کار برده شد. برای توصیف داده‌ها از آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و جهت بررسی طبیعی بودن توزیع واحدها از آزمون کولموگروف-اسمیرنُف (test Kolmogorov-Smirnov) استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل واریانس دو عاملی با اندازه‌گیری‌های مکرر (two-way repeated measures ANOVA test) استفاده شد. گروه (تمرین و کنترل) به عنوان عامل بین گروهی و زمان تمرین (قبل از تمرین، پس از چهار هفته تمرین و پس از هشت هفته تمرین) به عنوان عامل درون گروهی در نظر گرفته شد. جهت آزمون مفروضه کرویّت (همگونی کوواریانس) از آزمون موخلی (Mauchly) استفاده شد و در صورت معنی‌دار بودن این آزمون (برقرار نبودن مفروضه کرویّت)، از عامل اصلاح اپسیلون گرین‌هاوس-گیسر (Greenhouse-Geisser) استفاده شد. در صورت معنی‌دار بودن اثرات اصلی درون گروهی، آزمون t همبسته (Paired t-test) با تعدیل بُنفرونی (Bonferroni Correction) و برای اثرات اصلی بین گروهی، آزمون t مستقل (Independent two sample t-test) به کار رفت. در صورت معنی‌دار بودن اثرات تعاملی، آزمون تحلیل واریانس یک طرفه (One-way ANOVA) (در صورت معنی‌دار بودن همراه با آزمون تعقیبی TUKEY به طور جداگانه برای هر کدام از گروه‌ها استفاده شد و همچنین، به طور جداگانه برای هر کدام از زمان‌های تمرین، میانگین گروه‌ها با استفاده از آزمون t مستقل تحت مقایسه قرار گرفت. سطح معنی‌داری 05/0 در نظر گرفته شد.

نتایج

ویژگی‌های فیزیولوژیکی آزمودنی‌های دو گروه، قبل از تمرین (پیش‌آزمون)، پس از هفته چهارم تمرین (پس‌آزمون اول) و پس از هفته هشتم تمرین (پس‌آزمون دوم) در جدول 1 ارایه شده است. میانگین و انحراف معیار سن آزمودنی‌های گروه تمرین و کنترل به ترتیب 47/0±85/16 و 25/0±16/17 سال (112/0=p) و میانگین و انحراف معیار قد آنها نیز به ترتیب 44/6±71/159 و 72/5±17/162 سانتی‌متر (245/0=p) بود. نتایج مقایسه میانگین گروه‌ها در مرحله پیش‌آزمون با استفاده از آزمون t مستقل نشان داد در مورد متغیرهای وزن (177/0=p)، نمایه توده بدن (134/0=p) و درصد چربی بدن (154/0=p) تفاوت معنی‌داری بین گروه‌های تمرین و کنترل وجود ندارد. نتایج آزمون تحلیل واریانس دو عاملی با اندازه‌گیری‌های مکرر (اثرات اصلی درون‌گروهی و بین گروهی و تعاملی) برای متغیرهای وزن، نمایه توده بدن و درصد چربی بدن معنی‌دار نبود (05/0<p) و بنابراین تمرین قدرتی به مدت چهار یا هشت هفته تأثیری بر متغیرهای مذکور نداشته است. اما اثر اصلی درون گروهی برای متغیرهای پرس سینه، نیم‌اسکات و VO2 max معنی‌دار بود (05/0>p) و بنابراین زمان تمرین بر متغیرهای مذکور اثرگذار بوده است. جهت بررسی بیشتر این اثر، آزمون t همبسته با تعدیل bonferroni برای مقایسه‌های چندگانه نشان داد در مورد متغیرهای پرس سینه، نیم‌اسکات و VO2 max بین میانگین‌های پیش‌آزمون و پس‌آزمون اول (به ترتیب 031/0=p، 022/0=p، 013/0=p)، پیش‌آزمون و پس‌آزمون دوم (به ترتیب 042/0=p، 040/0=p، 011/0=p) و نیز پس‌آزمون اول و پس‌آزمون دوم (به ترتیب 015/0=p، 049/0=p، 019/0=p) تفاوت معنی‌داری وجود دارد. همچنین، اثر اصلی بین گروهی برای متغیرهای پرس سینه، نیم‌اسکات و VO2 max معنی‌دار بود (05/0>p) و بنابراین متغیر گروه (تمرین یا کنترل) بر متغیرهای مذکور اثرگذار بوده است. جهت بررسی بیشتر این اثر، آزمون t مستقل نشان داد که در مورد متغیرهای پرس سینه، نیم اسکات و VO2 max بین میانگین‌های گروه‌های تمرین و کنترل (به ترتیب 012/0=p، 045/0=p، 022/0=p) تفاوت معنی‌داری وجود دارد.

اثر تعاملی نیز برای متغیرهای پرس سینه، نیم‌اسکات و VO2 max معنی‌دار بود (05/0>p) و بنابراین تعامل گروه و زمان تمرین بر متغیرهای مذکور اثرگذار بوده است. جهت بررسی بیشتر این اثر، آزمون تحلیل واریانس یک‌طرفه در گروه تمرین معنی‌دار (به ترتیب 010/0=p، 016/0=p، 016/0=p) و در گروه کنترل غیرمعنی‌دار (به ترتیب 341/0=p، 237/0=p، 365/0=p) بود.

جدول 1- ویژگی‌های فیزیولوژیکی آزمودنی‌های دو گروه، قبل و بعد از دوره تمرین در دختران نوجوان غیرفعال

زمان تمرین

مقدار p

متغیرها

گروه

پیش آزمون

 انحراف معیار±میانگین

پس‌آزمون اول

انحراف معیار±میانگین

پس‌آزمون دوم

انحراف معیار±میانگین

درون‌گروهی

بین‌گروهی

تعاملی

وزن (کیلوگرم)

تمرین

01/8±53/54

77/7±81/54

34/8±12/55

089/0

102/0

162/0

کنترل

13/9±50/56

89/8±71/56

82/8±67/56

نمایه توده بدن

(کیلوگرم بر متر مربع)

تمرین

69/3±10/21

54/3±13/21

68/3±16/23

093/0

087/0

127/0

کنترل

12/3±44/21

23/3±47/21

13/3±46/21

درصد چربی بدن (%)

تمرین

88/5±92/24

03/6±01/25

82/5±10/25

142/0

137/0

211/0

کنترل

23/6±55/26

88/5±65/26

04/6±51/26

پرس سینه

تمرین

64/3±31/21

87/3±87/24

66/3±73/28

047/0

023/0

016/0

کنترل

47/4±14/22

56/4±29/23

21/4±42/22

نیم‌اسکات

تمرین

87/6±57/38

82/6±50/43

74/6±28/48

011/0

037/0

049/0

کنترل

53/7±50/37

23/7±75/38

53/7±02/39

VO2 max (میلی‌لیتر به ازای هر کیلوگرم

 وزن بدن در هر دقیقه)

تمرین

22/3±87/33

55/3±42/36

60/3±66/39

030/0

031/0

042/0

کنترل

92/3±12/31

03/4±92/32

02/4±87/32

آزمون آماری مورد استفاده تحلیل واریانس دو عاملی با اندازه‌گیری‌های مکرر می‌باشد، 05/0>p اختلاف از نظر آماری معنی‌دار

آزمون تعقیبی TUKEY