logo
جلد 25، شماره 2 - ( 4-1405 )                   جلد 25 شماره 2 صفحات 206-201 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.66224/jrums.25.2.201
Ethics code: نیازی نیست

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mobini M, Nazari Y, Salim Abadi Y. The Challenge of Emergence of Insecticide Resistance in Aedes Mosquito (Dengue Fever Vector): A Letter to the Editor. JRUMS 2026; 25 (2) :201-206
URL: http://journal.rums.ac.ir/article-1-7984-fa.html
مبینی محمد، نظری یاسین، سلیم آبادی یاسر. چالش ظهور مقاومت به سموم حشره‌کش در پشه آئدس (ناقل تب دانگ): نامه به سردبیر. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان. 1405; 25 (2) :201-206

URL: http://journal.rums.ac.ir/article-1-7984-fa.html

چالش ظهور مقاومت به سموم حشره‌کش در پشه آئدس (ناقل تب دانگ): نامه به سردبیر
محمد مبینی ، یاسین نظری ، یاسر سلیم آبادی
،دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
واژه‌های کلیدی: تب دانگ، آئدس، سموم حشره‌کش
متن کامل [PDF 348 kb]   (13 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (28 مشاهده)
متن کامل:   (7 مشاهده)
نامه به سردبیر
مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
دوره 25، اردیبهشت 1405، 206-201






چالش ظهور مقاومت به سموم حشره‌کش در پشه آئدس (ناقل تب دانگ):
 نامه به سردبیر


محمد مبینی[1]،یاسین نظری[2]، یاسر سلیم آبادی[3]




دریافت مقاله: 15/01/1405     ارسال مقاله به نویسنده جهت اصلاح: 30/01/1405     دریافت اصلاحیه از نویسنده: 26/02/1405     پذیرش مقاله: 27/02/1405







چکیده
تب دانگ، بیماری آربوویروسی است که توسط پشه‌های آئدس به انسان منتقل می‌شود و باعث ایجاد بیماری با شدت‌های مختلف می‌گردد. متعاقب استقرار پشه آئدس در مناطق جنوبی و افزایش موارد بیماری تب دانگ در کشور، الزام فوری بر کنترل ناقلین این بیماری وجود دارد. پیدایش مقاومت به سموم حشره‌کش در این گونه می‌تواند کنترل آن را با چالش روبرو نماید، بنابراین باید با اقدامات اصولی و مؤثرتری برنامه‌های مبارزه با ناقلین صورت گیرد. به علاوه باید در برنامه ریزی‌ها، پایش مداوم مقاومت نیز صورت گیرد تا بتوان به طور دقیق و علمی، برنامه‌های مداخله‌ای را انجام داد.
واژهای کلیدی: تب دانگ، آئدس، سموم حشره‌کش

ارجاع: مبینی م، نظری ی، سلیم‌آبادی ی. چالش ظهور مقاومت به سموم حشره‌کش در پشه آئدس (ناقل تب دانگ): نامه به سردبیر. سال 1405، دوره 25، شماره 2، صفحات: 206-201.


 
سردبیر محترم
تب دانگ، بیماری است توسط 4 سروتیپ ویروس دانگ از طریق گزش پشه‌های جنس آئدس از قبیل آئدس اجیپتی و آئدس آلبوپیکتوس به انسان منتقل می‌شود و باعث ایجاد بیماری با شدت متوسط تا شدید و حتی کشنده در جوامع بشری می‌گردد (1). به دنبال گزارش تأیید ظهور و حضور آئدس اجیپتی از طریق روش‌های مولکولی در جنوب ایران در سال 2022 (2) و آئدس آلبوپیکتوس در شمال ایران در سال 2024 (3) در حال حاضر نیز این 2 گونه مهم ناقل تب دانگ، در سایر مناطق کشور ازجمله خوزستان، بوشهر، هرمزگان، سیستان و بلوچستان، مازندران، آذربایجان شرقی،گیلان، اردبیل، قزوین و زنجان حضورشان تأیید گردیده است (4). طبق آخرین مطالعات انجام گرفته در ایران مشخص شده است که موارد تب دانگ در ایران در سال‌های اخیر روندی افزایشی داشته است، هرچند اکثر این موارد افرادی با سابقه سفر به کشورهای اندمیک بیماری بوده‌اند اما تأیید موارد انتقال محلی به واسطه گزش پشه‌ها در استان هرمزگان و استان سیستان و بلوچستان، اهمیت کنترل و مراقبت از این بیماری را دوچندان نموده است (5، 4). بر اساس تست‌های زیست سنجی انجام شده برروی پشه‌های آئدس اجیپتی، شواهدی مبنی بر بروز مقاومت نسبت به سموم حشره‌کش مثل پرمترین، لمبداسیهالوترین، دلتامترین، مالاتیون و حتی سم لارو کش تمفوس در مناطق جنوبی کشور وجود دارد و تاکنون مطالعه‌ای به منظور بررسی سطح حساسیت پشه‌های آئدس آلبوپیکتوس صورت نپذیرفته است (7، 6). گزارش‌های زیادی مبنی بر توسعه مقاومت به سموم در پشه‌های آئدس اجیپتی و آئدس آلبوپیکتوس نسبت به سموم حشره‌کش و عمدتاً سموم پایرتروئیدی در بیشتر نقاط دنیا وجود دارد (8) به عنوان مثال در 2 کشور همسایه ایران شامل عربستان سعودی و پاکستان مقاومت به سموم پایرتروئیدی در آئدس اجیپتی مشاهده و گزارش گردیده است (10، 9). براساس یافته‌های مطالعات فیلوژنتیک صورت گرفته برروی پشه‌های آئدس اجیپتی در جنوب ایران، به دلیل شباهت ژنتیکی زیاد این گونه با پشه‌های مربوط به عربستان سعودی و پاکستان به نظر می‌رسد احتمالاً به واسطه حمل ونقل دریایی مربوط به تجارت کالا این گونه از کشورهای ذکر شده وارد این منطقه شده است (11). بررسی مکانیسم مقاومت مولکولی در آئدس اجیپتی، در کشور عربستان و پاکستان نسبت به برخی سموم پایرتروئیدی مشخص نمود که به دلیل جهش‌های ایجاد شده درکانال یونی سدیم (محل اثر سموم پایرتروئیدی) این مقاومت در گونه آئدس اجیپتی ایجاد گردیده است (13 ،12). احتمالاً گونه مستقر شده در جنوب ایران نیز با توجه به این‌که سابقه‌ای از تماس طولانی مدت با سموم حشره‌کش را نداشته است، به همین دلیل از قبل از ورود به کشور به سموم پایرتروئیدی مقاوم گردیده و سپس وارد ایران شده است. از طرف دیگر و بر طبق مطالعات مولکولی صورت پذیرفته برروی این گونه در جنوب ایران نیز نتایج نشان دادند به دلیل جهش‌های ایجاد شده در کانال یونی سدیم مقاومت به سموم در این پشه ایجاد شده است (14).
با توجه به ظهور مقاومت به سموم حشره‌کش در پشه‌های آئدس، می‌بایست به منظور مبارزه مؤثر با آن اقدامات اصولی و پایداری صورت پذیرد تا نتیجه مطلوبی در جهت کنترل این گونه ناقل مهم از نظر پزشکی داشته باشد، از این رو برنامه‌های کنترل تلفیقی ناقلین در این شرایط اهمیت ویژه‌ای دارند و می‌توانند نتایج بهتری را به همراه داشته باشند. استفاده از ظرفیت مشارکت مردم در جهت شناسایی وکاهش منابع زاد و ولد پشه‌های آئدس با هر روش ممکن و هم چنین مهار منابع تکثیر پشه‌ها با استفاده از تنظیم‌کننده‌های رشد حشرات یا استفاده از لارو کش‌های باکتریایی مثل باسیلوس تورنجینسیس به عنوان روش‌های مؤثری شناخته شده‌اند، علاوه بر آن حشرات اصلاح‌ شده ژنتیکی و پشه‌های آلوده به ولباخیا نیز به عنوان روش‌های جدید می‌توانند غیر از مبارزه شیمیایی، در صورت امکان انجام به کار گرفته شوند و حتماً در برنامه‌ریزی‌ها به منظورکنترل ناقلین باید پایش مداوم مقاومت نیز صورت پذیرد، تا بتوان به طور دقیق و علمی برنامه‌های مداخله‌ای را انجام داد (17-15، 7).
تعارض در منافع: ندارد
حامی مالی: ندارد
ملاحظات اخلاقی(کد اخلاق): مشمول کد اخلاق نمی‌باشد.
مشارکت نویسندگان:
- طراحی ایده: یاسر سلیم آبادی،محمد مبینی
- روش کار: محمد مبینی، یاسین نظری،یاسر سلیم آبادی
- جمع‌آوری داده‌ها: محمد مبینی، یاسین نظری
- تجزیه و تحلیل آماری داده‌ها: مشمول تجزیه و تحلیل آماری داده‌ها نمی‌باشد.
- نظارت: یاسر سلیم‌آبادی
- مدیریت پروژه: محمد مبینی
- نگارش – پیش نویس اصلی: محمد مبینی، یاسین نظری، یاسر سلیم‌آبادی
- نگارش – بررسی و ویرایش: محمد مبینی، یاسر سلیم‌آبادی
 
 



References
 
  1. Pourzangiabadi M, Najafi H, Fallah A, Goudarzi A, Pouladi I. Dengue virus: Etiology, epidemiology, pathobiology, and developments in diagnosis and control–A comprehensive review. Infection, Genetics and Evolution 2025; 1: 127: 105710.
  2. Dorzaban H, Soltani A, Alipour H, Hatami J, Jaberhashemi SA, Shahriari-Namadi M, et al. Mosquito surveillance and the first record of morphological and molecular-based identification of invasive species Aedes (Stegomyia) aegypti (Diptera: Culicidae), southern Iran. Experimental Parasitology 2022; 1: 236: 108235.
  3. Azari-Hamidian S, Norouzi B, Maleki H, Rezvani SM, Pourgholami M, Oshaghi MA. First record of a medically important vector, the Asian tiger mosquito Aedes albopictus (Skuse, 1895) (Diptera: Culicidae), using morphological and molecular data in northern Iran. Journal of Insect Biodiversity and Systematics 2024; 20: 10(4): 953-63.
  4. Asgarian TS, Enayati A, Moosa-Kazemi SH, Zaim M, Jaberhashemi SA, Saeidi Z, et al. Organophosphate and pyrethroid resistance status of invasive Aedes aegypti (Diptera: Culicidae) from Iran. Journal of Arthropod-Borne Diseases 2024; 31: 18(4): 296.
  5. Jamal MK, Sanaei B, Naderi M, Past V, Abadi SH, Khazaei R, et al. Investigating the recent outbreak of dengue fever in Iran: a systematic review. The Egyptian Journal of Internal Medicine 2025; 37(1): 1-21.
  6. Sanei-Dehkordi A, Paksa A, Gorouhi MA, Poudat A, Rashid G, Akbarzadeh Z,et al. High Resistance to DDT and Common Pyrethroid Insecticides in Aedes aegypti, From Iran. Hormozgan Medical Journal 2024; 28(2): 123-8.
  7. Asgarian TS, Enayati A, Moosa-Kazemi SH, Zaim M, Jaberhashemi SA, Saeidi Z, et al. Organophosphate and pyrethroid resistance status of invasive Aedes aegypti (Diptera: Culicidae) from Iran. Journal of Arthropod-Borne Diseases 2024; 18(4): 296.
  8. Asgarian TS, Vatandoost H, Hanafi-Bojd AA, Nikpoor F. Worldwide status of insecticide resistance of Aedes aegypti and Ae. albopictus, vectors of arboviruses of chikungunya, dengue, zika and yellow fever. Journal of Arthropod-Borne Diseases 2023; 31; 17(1): 1-27.
  9. Mohsin M, Naz SI, Khan I, Jabeen A, Bilal H, Ahmad R, et al. Susceptibility status of Aedes aegypti and Aedes albopictus against insecticides at eastern Punjab, Pakistan. International Journal of Mosquito Research 2016; 3(5): 41-6.
  10. Al Nazawi AM, Aqili J, Alzahrani M, McCall PJ, Weetman D. Combined target site (kdr) mutations play a primary role in highly pyrethroid resistant phenotypes of Aedes aegypti from Saudi Arabia. Parasite and Vectors 2017; 10(1): 161.
  11. Paksa A, Azizi K, Yousefi S, Dabaghmanesh S, Shahabi S, Sanei-Dehkordi A. First report on the molecular phylogenetics and population genetics of Aedes aegypti in Iran. Parasites & Vectors 2024; 17(1): 49.
  12. Al Nazawi AM, Aqili J, Alzahrani M, McCall PJ, Weetman D. Combined target site (kdr) mutations play a primary role in highly pyrethroid resistant phenotypes of Aedes aegypti from Saudi Arabia. Parasites & vectors 2017; 10(1): 161.
  13. Tanzila G, Rasheed SB, Khan NH, Kausar A, Jahan F, Wahid S. Insecticide susceptibility and detection of kdr-gene mutations in Aedes aegypti of Peshawar, Pakistan. Acta Tropica 2023; 1: 242: 106919.
  14. Enayati A, Valadan R, Bagherzadeh M, Cheraghpour M, Nikookar SH, Fazeli-Dinan M, et al. Kdr genotyping and the first report of V410L and V1016I kdr mutations in voltage-gated sodium channel gene in Aedes aegypti (Diptera: Culicidae) from Iran. Parasites & Vectors. 2024; 17(1): 34.1-15.
  15. World Health Organization (2023) Report on insecticide resistance in Aedes mosquitoes (Aedes aegypti, Ae. albopictus, Ae. vittatus) in WHO South-East Asia Region countries. Available at: https://www.who.int/publications/i/item/sea-cd-334.
  16. Asgarian TS, Moosa-Kazemi SH, Sedaghat MM. Evaluating the larvicidal effect of Bacillus Thuringiensis MH-14 on Aedes aegypti larvae under laboratory and semi-field conditions in Southern Iran. Scientific Reports 2025; 15(1): 43052.
17. Roiz D, Wilson AL, Scott TW, Fonseca DM, Jourdain F, Müller P, et al. Integrated Aedes management for the control of Aedes-borne diseases. PLoS neglected tropical diseases 2018; 12(12): e0006845.
 
[1]- گروه مهندسی بهداشت محیط ،دانشکده بهداشت،مرکز تحقیقات سلامت پسته، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان،رفسنجان، ایران
[2]- کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی،دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان،رفسنجان، ایران
[3]- (نویسنده مسئول)، گروه آموزش بهداشت و ارتقا سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران
     تلفن:  31315242-034، پست الکترونیکی:  y.salimabadi@rums.ac.ir
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: بهداشت
دریافت: 1405/2/21 | پذیرش: 1405/3/18 | انتشار: 1405/5/6
فهرست منابع
1. Pourzangiabadi M, Najafi H, Fallah A, Goudarzi A, Pouladi I. Dengue virus: Etiology, epidemiology, pathobiology, and developments in diagnosis and control–A comprehensive review. Infection, Genetics and Evolution 2025; 1: 127: 105710.
2. Dorzaban H, Soltani A, Alipour H, Hatami J, Jaberhashemi SA, Shahriari-Namadi M, et al. Mosquito surveillance and the first record of morphological and molecular-based identification of invasive species Aedes (Stegomyia) aegypti (Diptera: Culicidae), southern Iran. Experimental Parasitology 2022; 1: 236: 108235.
3. Azari-Hamidian S, Norouzi B, Maleki H, Rezvani SM, Pourgholami M, Oshaghi MA. First record of a medically important vector, the Asian tiger mosquito Aedes albopictus (Skuse, 1895) (Diptera: Culicidae), using morphological and molecular data in northern Iran. Journal of Insect Biodiversity and Systematics 2024; 20: 10(4): 953-63.
4. Asgarian TS, Enayati A, Moosa-Kazemi SH, Zaim M, Jaberhashemi SA, Saeidi Z, et al. Organophosphate and pyrethroid resistance status of invasive Aedes aegypti (Diptera: Culicidae) from Iran. Journal of Arthropod-Borne Diseases 2024; 31: 18(4): 296.
5. Jamal MK, Sanaei B, Naderi M, Past V, Abadi SH, Khazaei R, et al. Investigating the recent outbreak of dengue fever in Iran: a systematic review. The Egyptian Journal of Internal Medicine 2025; 37(1): 1-21.
6. Sanei-Dehkordi A, Paksa A, Gorouhi MA, Poudat A, Rashid G, Akbarzadeh Z,et al. High Resistance to DDT and Common Pyrethroid Insecticides in Aedes aegypti, From Iran. Hormozgan Medical Journal 2024; 28(2): 123-8.
7. Asgarian TS, Enayati A, Moosa-Kazemi SH, Zaim M, Jaberhashemi SA, Saeidi Z, et al. Organophosphate and pyrethroid resistance status of invasive Aedes aegypti (Diptera: Culicidae) from Iran. Journal of Arthropod-Borne Diseases 2024; 18(4): 296.
8. Asgarian TS, Vatandoost H, Hanafi-Bojd AA, Nikpoor F. Worldwide status of insecticide resistance of Aedes aegypti and Ae. albopictus, vectors of arboviruses of chikungunya, dengue, zika and yellow fever. Journal of Arthropod-Borne Diseases 2023; 31; 17(1): 1-27.
9. Mohsin M, Naz SI, Khan I, Jabeen A, Bilal H, Ahmad R, et al. Susceptibility status of Aedes aegypti and Aedes albopictus against insecticides at eastern Punjab, Pakistan. International Journal of Mosquito Research 2016; 3(5): 41-6.
10. Al Nazawi AM, Aqili J, Alzahrani M, McCall PJ, Weetman D. Combined target site (kdr) mutations play a primary role in highly pyrethroid resistant phenotypes of Aedes aegypti from Saudi Arabia. Parasite and Vectors 2017; 10(1): 161.
11. Paksa A, Azizi K, Yousefi S, Dabaghmanesh S, Shahabi S, Sanei-Dehkordi A. First report on the molecular phylogenetics and population genetics of Aedes aegypti in Iran. Parasites & Vectors 2024; 17(1): 49.
12. Al Nazawi AM, Aqili J, Alzahrani M, McCall PJ, Weetman D. Combined target site (kdr) mutations play a primary role in highly pyrethroid resistant phenotypes of Aedes aegypti from Saudi Arabia. Parasites & vectors 2017; 10(1): 161.
13. Tanzila G, Rasheed SB, Khan NH, Kausar A, Jahan F, Wahid S. Insecticide susceptibility and detection of kdr-gene mutations in Aedes aegypti of Peshawar, Pakistan. Acta Tropica 2023; 1: 242: 106919.
14. Enayati A, Valadan R, Bagherzadeh M, Cheraghpour M, Nikookar SH, Fazeli-Dinan M, et al. Kdr genotyping and the first report of V410L and V1016I kdr mutations in voltage-gated sodium channel gene in Aedes aegypti (Diptera: Culicidae) from Iran. Parasites & Vectors. 2024; 17(1): 34.1-15.
15. World Health Organization (2023) Report on insecticide resistance in Aedes mosquitoes (Aedes aegypti, Ae. albopictus, Ae. vittatus) in WHO South-East Asia Region countries. Available at: https://www.who.int/publications/i/item/sea-cd-334.
16. Asgarian TS, Moosa-Kazemi SH, Sedaghat MM. Evaluating the larvicidal effect of Bacillus Thuringiensis MH-14 on Aedes aegypti larvae under laboratory and semi-field conditions in Southern Iran. Scientific Reports 2025; 15(1): 43052.
17. Roiz D, Wilson AL, Scott TW, Fonseca DM, Jourdain F, Müller P, et al. Integrated Aedes management for the control of Aedes-borne diseases. PLoS neglected tropical diseases 2018; 12(12): e0006845.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.