Ethics code: مقاله مروری بر کتاب است
Zanjan University of Medical Sciences
Abstract: (27 Views)
معرفی کتاب
امروزه جراحی به عنوان درمان اصلی بسیاری از بیماریها مطرح است. سالیانه بالغ بیش از 234 میلیون عمل جراحی بزرگ در سراسر جهان انجام میشود که با توجه به تعداد و افراد تحت تأثیر، بسیار حائز اهمیت است. از سوی دیگر، عوارض جانبی مربوط به مراقبتهای جراحی در جهان بسیار زیاد تخمین زده میشود. مرگ و میر و عوارض جانبی قابل اجتناب تهدیدی برای ایمنی بیمار در اتاق عمل هستند، در حالی که ایمنی بیمار یکی از موارد مورد تأکید سازمان جهانی بهداشت است. بنابراین، افزایش آگاهی و توانمندسازی تصمیمگیران و اعضای تیم جراحی برای پیشگیری از عوارض و بروز رویدادهای نامطلوب طی عمل جراحی نقش بسزایی دارد (1). از سال 2018 تا 2020، بیش از چهارده میلیون عمل جراحی در ایران انجام شده است که در 958 مورد از آنها عوارض جانبی و عواقب ناخوشایند گزارش شدهاند (2). از سوی دیگر با توجه موج فزآینده انجام اعمال جراحی زیبایی در ایران (3)، مباحث ایمنی بیمار در جراحی باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرند.
کتاب جراحی ایمن نجاتبخش جانها با عنوان کامل
WHO guidelines for safe surgery 2009: Safe surgery saves lives در سال 2009 میلادی توسط انتشارات سازمان جهانی بهداشت در قالب 124 صفحه، به صورت رایگان و قابل دسترس برای عموم در پایگاه اینترنتی این سازمان منتشر گردید. این کتاب مشتمل بر 4 بخش است: مقدمه، ده هدف اساسی برای جراحی ایمن، چک لیست ایمنی جراحی سازمان جهانی بهداشت و راهنمای پیادهسازی این چک لیست. نسخه سال 2009 این کتاب هنوز به عنوان مرجعی مهم و بسیار کاربردی در جراحی ایمن شناخته شده و تجدید چاپ نشده است. این کتاب به زبانهای ژاپنی و پرتقالی ترجمه شده و ترجمه فارسی آن توسط نویسندگان این مقاله در سال 1404 انجام گرفته است. نسخه فارسی این کتاب نیز به صورت رایگان در اختیار عموم قرارداشته و به زودی فایل قابل دریافت آن در پایگاه اینترنتی سازمان جهانی بهداشت منتشر خواهد شد.
در بخش اول این کتاب، مقدمهای در خصوص اهمیت ایمنی بیمار در اتاق عمل، آمار مرگ ومیر و عوارض احتمالی ناشی از عمل جراحی، چالشهای پیش رو برای انجام یک جراحی ایمن و در نهایت، لزوم انجام مداخلات برای بهبود ایمنی جراحی آورده شده است. در بخش دوم، ده هدف اساسی با موضوع شناسایی صحیح بیمار و موضع جراحی، جلوگیری از آسیب ناشی از تجویز داروی بیهوشی و در عین حال کنترل درد، شناسایی و آمادگی برای مشکلات راه هوایی و تنفس، تشخیص ریسک خون ریزی و آمادگی برای آن، پیشگیری از بروز واکنش آلرژیک یا نامطلوب دارو، به حداقل رساندن ریسک عفونت موضع جراحی، پیشگیری از باقیماندن ابزار و اسفنجها در بدن بیمار، شناسایی ایمن و دقیق نمونههای جراحی، برقراری ارتباط و تبادل اطلاعات به طور مؤثر، و نظارت بیمارستانی بر ظرفیت، حجم و نتایج جراحی آورده شدهاند. همچنین، در قسمت پایانی به توضیح کامل چک لیست جراحی ایمن و متن کامل مقاله منتشر شده جهت معرفی آن پرداخته شده و توضیحات کامل در خصوص آن ارائه گردیده است. اگرچه این کتاب هنوز هم به عنوان مرجع اصلی ایمنی جراحی در دنیا شناخت میشود، به نظر میرسد بازنگری آن و استفاده از منابع جدید با توجه به یافتههای سالیان اخیر، خالی از لطف نیست.
مخاطبین این اثر، کلیه پرسنل شاغل در اتاق عمل و سایر افراد دخیل در انجام جراحی هستند. مطالعه این کتاب میتواند باعث ایجاد یک رویکرد پیشگیرانه برای رویدادهای ناخوشایند در اتاق عمل شده و گامی مثبت برای ایجاد نگرشی در راستای ارتقای ایمنی بیمار در اتاق عمل باشد. با توجه به این که عواقب خطاها در اتاق عمل طیف گستردهای داشته و علاوه بر تأثیر منفی بر بیمار قادر است کل سیستم درمانی را زیر سؤال ببرد، توجه به مطالعه این اثر ضروری به نظر میرسد.
تضاد منافع: هیچگونه تضاد منافعی بین نویسندگان این مقاله وجود ندارد.
Type of Study:
Review Article |
Subject:
Surgery Received: 2025/12/27 | Accepted: 2026/05/20 | Published: 2026/05/20
References
1. Organization WH. WHO guidelines for safe surgery 2009: safe surgery saves lives. Geneva: World Health Organization; 2009.
2. Dadashi M, Sheikh-sofla A, Dastranj S, Allameh S-F, Soltani-Kermanshahi M, Zolfaghari-Boora N. Surgical Never Events: A Retrospective Study in Iranian Hospitals. Academic J Surgery 2024; 7(3):65-71.
3. Haniye SSHSS, Atashbahar O, Pourfarokh P, Jaafaripooyan E, Sajadi HS. Profile of Cosmetic Surgery in Iran: A Descriptive Study. J School of Public Health and Institute of Public Health Research 2024; 22(1):1-14.